Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 73

Devanagari script

सत्यलोके प्रयागे च नांतरं वेद्म्यहं द्विज । तत्र ये शुभकर्माणस्ते मल्लोकनिवासिनः

Transliteration

satyaloke prayāge ca nāṃtaraṃ vedmyahaṃ dvija | tatra ye śubhakarmāṇaste mallokanivāsinaḥ

Translation

ହେ ଦ୍ୱିଜ! ସତ୍ୟଲୋକ ଓ ପ୍ରୟାଗ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ କୌଣସି ଭେଦ ଜାଣେନି। ସେଠାରେ ଯେ ଶୁଭକର୍ମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ଦିବ୍ୟ ଲୋକର ନିବାସୀ ହୁଅନ୍ତି।

Word by Word

• सत्यलोके: in Satyaloka
• सत्यलोके: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सत्यलोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—सत्य + लोक (षष्ठी-तत्पुरुषः/निर्धारणार्थः)

• प्रयागे: in Prayaga
• प्रयागे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रयाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• न: not
• न: Sambandha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• अन्तरम्: difference
• अन्तरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

• वेद्मि: I know
• वेद्मि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट् (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, त्रिलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• द्विज: O twice-born (brahmin)
• द्विज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• ये: who (those who)
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• शुभकर्माणः: doers of auspicious deeds
• शुभकर्माणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शुभ + कर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; समासः—शुभं कर्म यस्य/येषां (कर्मधारयः)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन

• मल्लोकनिवासिनः: dwellers in my world
• मल्लोकनिवासिनः: Karta (Predicate nominative/कर्तृसमाना)
• Type: Noun
• Root: मत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + लोक + निवासिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; समासः—मम लोकः (षष्ठी) + निवासिन् (षष्ठी-तत्पुरुषः)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prayāga (Tīrtharāja)

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: A brāhmaṇa (dvija) interlocutor

Visual Art Cues

Scene: A luminous confluence with three currents (one subtle), sages and brāhmaṇas performing snāna and dāna; a celestial vista suggesting Satyaloka above, indicating equivalence of realms.

Characters & Entities

• Satyaloka
• Prayāga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Prayāga is exalted as spiritually equal to the highest heavenly realm; righteous action there yields transcendent results.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prayāga, praised as comparable to Satyaloka.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is named; the emphasis is on performing śubha-karma (auspicious, dharmic acts) at Prayāga.