Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 10

Devanagari script

न च्यवंतेपि यद्भक्ता महति प्रलये सति । अतोऽच्युतोऽखिले लोके स एकः सर्वगोऽव्ययः

Transliteration

na cyavaṃtepi yadbhaktā mahati pralaye sati | ato'cyuto'khile loke sa ekaḥ sarvago'vyayaḥ

Translation

ମହାପ୍ରଳୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ଚ୍ୟୁତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ତେଣୁ ସେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ‘ଅଚ୍ୟୁତ’ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ଏକ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଅବ୍ୟୟ ପ୍ରଭୁ।

Word by Word

• न: not
• न: Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/उपपद)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• च्यवन्ते: fall away; deviate
• च्यवन्ते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: च्यु (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद

• अपि: even
• अपि: Sambandha/Modifier (सम्बन्ध/उपपद)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• यत्: because/for which
• यत्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कारणार्थे (because/for which)

• भक्ताः: devotees
• भक्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भक्त (प्रातिपदिक; भज्-क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• महति: in the great
• महति: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् (of प्रलये)

• प्रलये: at the dissolution
• प्रलये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रलय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• सति: when (it) is; being
• सति: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ); पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)

• अतः: therefore
• अतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; हेत्वर्थक (therefore/from this)

• अच्युतः: Acyuta (the infallible)
• अच्युतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अच्युत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम

• अखिले: in the entire
• अखिले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषणम् (of लोके)

• लोके: world
• लोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• एकः: one
• एकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• सर्वगः: all-pervading
• सर्वगः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सर्वग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• अव्ययः: imperishable
• अव्ययः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अव्यय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

Speaker

Skanda

Characters & Entities

• Acyuta
• Pralaya
• Bhaktas (devotees)
• Kāśī (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion to the Unfailing Lord is never wasted; divine refuge endures even through cosmic dissolution.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching is embedded in Kāśīkhaṇḍa’s Kāśī-centered glorification of sacred remembrance and liberation-oriented devotion.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific ritual; the implied practice is steadfast bhakti and nāma-japa of “Acyuta.”