Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 96

Devanagari script

शनैश्चरं द्वितीयं च सुतां भद्रां तृतीयिकाम् । सवर्णा स्वेष्वपत्येषु सापत्न्यात्स्त्रीस्वभावतः

Transliteration

śanaiścaraṃ dvitīyaṃ ca sutāṃ bhadrāṃ tṛtīyikām | savarṇā sveṣvapatyeṣu sāpatnyātstrīsvabhāvataḥ

Translation

ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସନ୍ତାନ ଭାବେ ଶନୈଶ୍ଚରକୁ ଏବଂ ତୃତୀୟ ଭାବେ କନ୍ୟା ଭଦ୍ରାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା। ସବର୍ଣ୍ଣା ସାପତ୍ନ୍ୟଭାବରୁ, ସ୍ତ୍ରୀସ୍ୱଭାବାନୁସାରେ, ନିଜ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଧିକ ଆସକ୍ତି ଦେଖାଇଲା।

Word by Word

• शनैश्चरम्: Śanaiścara (Saturn)
• शनैश्चरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शनैश्चर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; (शनैः चरति इति)

• द्वितीयम्: second
• द्वितीयम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• सुताम्: daughter
• सुताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• भद्राम्: Bhadrā (name)
• भद्राम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भद्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• तृतीयिकाम्: third
• तृतीयिकाम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तृतीयिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण

• सवर्णा: Savarṇā (name)
• सवर्णा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सवर्णा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• स्वेषु: in her own
• स्वेषु: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; (in her own)

• अपत्येषु: among (her) offspring
• अपत्येषु: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अपत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन

• सापत्न्यात्: from co-wife rivalry, jealousy
• सापत्न्यात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: सापत्न्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; कारणार्थ (from/owing to rivalry)

• स्त्रीस्वभावतः: due to womanly nature
• स्त्रीस्वभावतः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: स्त्री + स्वभाव (प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb) ; (स्त्रियाः स्वभावात्)

Speaker

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa context)

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and ṛṣis (frame)

Visual Art Cues

Scene: Savarṇā with her children—Śanaiścara and Bhadrā—shown with protective affection, while a subtle tension suggests co-wife rivalry; the scene is intimate, domestic, and morally shaded.

Characters & Entities

• Śanaiścara (Saturn)
• Bhadrā
• Savarṇā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Attachment and partiality within family life can arise from rivalry; dharma calls for fairness and restraint.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; this is genealogical-ethical narration within Kāśīkhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.