Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 58

Devanagari script

पुनरन्यं वरं प्रादाद्गिरीशः पतये गिराम् । शृण्वांगिरस धर्मात्मन् देवेज्यकुलनंदन

Transliteration

punaranyaṃ varaṃ prādādgirīśaḥ pataye girām | śṛṇvāṃgirasa dharmātman devejyakulanaṃdana

Translation

ପୁନର୍ବାର ଗିରୀଶ ଵାଣୀର ପତିଙ୍କୁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ବର ଦେଲେ— “ଶୁଣ, ହେ ଆଙ୍ଗିରସ, ହେ ଧର୍ମାତ୍ମନ୍, ଦେବଯଜ୍ଞକୁଳନନ୍ଦନ!”

Word by Word

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• अन्यम्: another
• अन्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘another’ (वरे विशेषणम्)

• वरम्: boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रादात्: gave
• प्रादात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-दा (धातु)
• Form: लुङ्-लकार (aorist), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; दा—‘to give’

• गिरीशः: Girīśa (Śiva)
• गिरीशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गिरीश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘Lord of mountains’ (शिवः)

• पतये: to the lord/husband
• पतये: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन

• गिराम्: of speech
• गिराम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: गिर् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; ‘of speech/words’

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन

• अङ्गिरसे: O Aṅgiras
• अङ्गिरसे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अङ्गिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• धर्मात्मन्: O righteous-souled one
• धर्मात्मन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: धर्मात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः—‘धर्मः आत्मा यस्य’/‘धर्मात्मा’

• देवेज्य-कुल-नन्दन: O delight of the lineage of Devejyā (Bṛhaspati)
• देवेज्य-कुल-नन्दन: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवेज्य (प्रातिपदिक) + कुल (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः—‘देवेज्यस्य कुलस्य नन्दनः’

Speaker

Skanda (deduced; introducing Śiva’s boon-speech)

Visual Art Cues

Scene: Śiva (Girīśa) turns toward Bṛhaspati, addressing him with affectionate honorifics; the court of devas and ṛṣis listens as a new boon is announced.

Characters & Entities

• Girīśa (Śiva)
• Pati of Girām (Bṛhaspati)
• Āṅgirasa (Bṛhaspati)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s grace extends beyond office and honor—bestowing sacred legacy that benefits future devotees.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The boon is directed toward establishing a Kāśī liṅga that will become renowned as Bṛhaspatīśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

Not yet; it introduces instructions that will define worship and its fruits in subsequent verses.