Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 26

Devanagari script

मरीच्यत्र्यंगिरो मुख्याः सर्वे सृष्टिप्रवर्तकाः । प्रजापतेरंगिरसस्तेष्वभूद्देवसत्तमः

Transliteration

marīcyatryaṃgiro mukhyāḥ sarve sṛṣṭipravartakāḥ | prajāpateraṃgirasasteṣvabhūddevasattamaḥ

Translation

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମରୀଚି, ଅତ୍ରି ଓ ଅଙ୍ଗିରସ ପ୍ରମୁଖ—ସମସ୍ତେ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ। ଏବଂ ପ୍ରଜାପତି ଅଙ୍ଗିରସରୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜଣେ ଦେବସତ୍ତମ, ଅର୍ଥାତ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତୁଲ୍ୟ, ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।

Word by Word

• मरीचिः: Marīci
• मरीचिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मरीचि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• अत्रिः: Atri
• अत्रिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अत्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• अङ्गिराः: Aṅgiras
• अङ्गिराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अङ्गिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (अङ्गिराः = अङ्गिरस्-शब्दस्य प्रथमा-एकवचन)

• मुख्याः: chief
• मुख्याः: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: मुख्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; विशेषण

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन; विशेषण

• सृष्टि-प्रवर्तकाः: promoters of creation
• सृष्टि-प्रवर्तकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सृष्टि (प्रातिपदिक) + प्रवर्तक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास ('initiators of creation'); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन

• प्रजापतेः: of Prajāpati
• प्रजापतेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: प्रजापति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• अङ्गिरसः: of Aṅgiras
• अङ्गिरसः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अङ्गिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• तेषु: among them
• तेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन; सर्वनाम

• अभूत्: was/became
• अभूत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• देवसत्तमः: the best of the gods
• देवसत्तमः: Karta (Predicate nominative/प्रथमा-समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास ('best among gods'); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

Speaker

Śiva’s Gaṇas

Skanda Dialogue

Listener: Śivaśarmā

Visual Art Cues

Scene: A tableau of three prominent sages—Marīci, Atri, Aṅgiras—depicted as luminous ascetics; from Aṅgiras emerges a radiant ‘best of the godlike’, hinting at a forthcoming protagonist.

Characters & Entities

• Marīci
• Atri
• Aṅgiras
• Prajāpati

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇas link sacred history to sage-lineages, showing dharma transmitted through enlightened progenitors.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is directly named; the verse continues the lineage-setting for the upcoming account.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.