Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 93

Devanagari script

नाम्नां सहस्रैरन्यैश्च स्तोत्रैस्तुष्टाव शंकरम् । सहस्रं पंचशरदामित्थं शुक्रः समर्चयन्

Transliteration

nāmnāṃ sahasrairanyaiśca stotraistuṣṭāva śaṃkaram | sahasraṃ paṃcaśaradāmitthaṃ śukraḥ samarcayan

Translation

ସେ ସହସ୍ର ନାମ ଓ ଅନ୍ୟ ସ୍ତୋତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ; ଏହିପରି ସମର୍ଚ୍ଚନ କରୁଥିବା ଶୁକ୍ର ସହସ୍ର ଓ ପାଞ୍ଚ ଶରଦ୍‌ଋତୁ (ବର୍ଷ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିରନ୍ତର ଉପାସନା କଲେ।

Word by Word

• नाम्नाम्: of names
• नाम्नाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/6th), बहुवचन

• सहस्रैः: with thousands
• सहस्रैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• अन्यैः: other; additional
• अन्यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (to सहस्रैः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयबोधक (conjunction)

• स्तोत्रैः: with hymns
• स्तोत्रैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स्तोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• तुष्टाव: (he) praised
• तुष्टाव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• शंकरम्: Śaṅkara (Śiva)
• शंकरम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सहस्रम्: a thousand (years)
• सहस्रम्: Kaaladhikarana (Temporal extent/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; परिमाणवाचक (measure)

• पञ्च-शरदाम्: of five autumns (i.e., five years)
• पञ्च-शरदाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पञ्च (संख्या) + शरद् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; द्विगुसमास (numeral compound)

• इत्थम्: thus; in this manner
• इत्थम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: इत्थम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (manner adverb)

• शुक्रः: Śukra
• शुक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• समर्चयन्: worshipping; honoring
• समर्चयन्: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम्+अर्च् (धातु)
• Form: वर्तमानकालिक कृदन्त (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपसर्गः सम्

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kshetra (Avimukta)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A long passage of time is suggested: Śukra seated in unwavering worship, reciting thousands of names before Śaṅkara; seasons cycle (autumn imagery), leaves fall, lamps are renewed, the shrine remains constant.

Characters & Entities

• Śaṅkara
• Śukra
• Sahasranāma

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Liberation-oriented devotion is sustained over time—name-recitation and hymns become a long, purifying discipline.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī, presented as the sacred arena where prolonged stotra and nāma-worship of Śiva bears immense spiritual fruit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Recitation of thousands of names (nāma-stuti) and stotras, maintained as a long-term vrata/tapas.