Home›Skanda Purana›Kashi Khanda›Purva Ardha›Adhyaya 16›Shloka 36
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 36

Devanagari script

तं रक्ष्यमाणं दितिजैः समस्तैः पाशासिवृक्षोपलशैलहस्तैः । विक्षोभ्य दैत्यान्बलवाञ्जहार काव्यं स नंदी शरभो यथेभम्

Transliteration

taṃ rakṣyamāṇaṃ ditijaiḥ samastaiḥ pāśāsivṛkṣopalaśailahastaiḥ | vikṣobhya daityānbalavāñjahāra kāvyaṃ sa naṃdī śarabho yathebham

Translation

ପାଶ, ଖଡ଼୍ଗ, ବୃକ୍ଷ, ଶିଳା ଓ ପର୍ବତଖଣ୍ଡ ହସ୍ତେ ଧରି ସମସ୍ତ ଦିତିଜ ଦାନବମାନେ ଯେ କାବ୍ୟ (ଶୁକ୍ର)କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ସେହି କାବ୍ୟକୁ ବଳବାନ ନନ୍ଦୀ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଛିଟାଇ ହରଣ କଲେ—ଯେପରି ଶରଭ ହାତୀକୁ ଜୟ କରେ।

Word by Word
tamhim
tam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; सर्वनाम
rakṣyamāṇambeing protected
rakṣyamāṇam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootrakṣ (धातु) + य (प्रत्यय) (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकाले कर्मणि-प्रयोगे शानच्/मान (वर्तमानकृदन्तः), द्वितीया-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; ‘being protected’
ditijaiḥby the Diti-born (Daityas)
ditijaiḥ:
Karana/Agent-in-passive (Instrument/कर्ता-हेतु)
TypeNoun
Rootditija (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण/सह), बहुवचनम्
samastaiḥall, entire
samastaiḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootsamasta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् (ditijaiḥ)
pāśa-asi-vṛkṣa-upala-śaila-hastaiḥwhose hands held nooses, swords, trees, rocks, and mountains
pāśa-asi-vṛkṣa-upala-śaila-hastaiḥ:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootpāśa (प्रातिपदिक) + asi (प्रातिपदिक) + vṛkṣa (प्रातिपदिक) + upala (प्रातिपदिक) + śaila (प्रातिपदिक) + hasta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; बहुव्रीहिः—‘येṣां हस्ताः पाश-आसि-वृक्ष-उपल-शैलैः (युक्ताः)’; ditijaiḥ इत्यस्य विशेषणम्
vikṣobhyahaving shaken/disturbed
vikṣobhya:
Kriyāviśeṣaṇa (Absolutive/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootvi + kṣubh (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययभावे) अव्ययीभूत-क्रियाविशेषणम्; ‘having agitated/disturbed’
daityānthe Daityas
daityān:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdaitya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
balavānmighty
balavān:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootbalavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (naṃdī/śarabhaḥ)
jahāracarried off, seized
jahāra:
Kriyā (Action)
TypeVerb
Roothṛ (धातु)
Formलिट्-लकारः (परोक्शभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
kāvyamKāvya (Śukra)
kāvyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootkāvya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
naṃdīNandin
naṃdī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnandī (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नाम
śarabhaḥa śarabha (mythic beast)
śarabhaḥ:
Upamāna (Standard of comparison)
TypeNoun
Rootśarabha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; उपमा-प्रयोगे उपमानम्
yathāas, like
yathā:
Sambandha (Comparative particle)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formउपमा/सम्बन्ध-अव्ययम्
ibhaman elephant
ibham:
Upameya (Compared object)
TypeNoun
Rootibha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; उपमेयस्य कर्म-रूपेण (yathā… )
Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa discourse, typically Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Nandī, mighty and swift, breaks through a ring of weapon-bearing daityas and lifts Śukra away, the demons scattering like frightened beasts; the śarabha–elephant simile is visualized as overwhelming dominance.

Characters & Entities
N
Nandī (Nandīśvara)
K
Kāvya (Śukra)
D
Daitya
D
Diti-putra

FAQs

Divine dharma prevails: even heavily protected adharma-based power collapses before Śiva’s gaṇas and their righteous force.

The wider Kāśī-kṣetra setting frames the episode, though this verse itself focuses on the battle narrative rather than naming a specific tīrtha.

None in this verse; it is a narrative description of Nandī seizing Śukra.

←Previous Verse
Next Verse→