Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 29

Devanagari script

जयेति चोक्त्वा जय योनिमुग्रमुवाच नंदी कनकावदातम् । गणेश्वराणां रणकर्म देव देवैश्च सेंद्रैरपि दुष्करं यत्

Transliteration

jayeti coktvā jaya yonimugramuvāca naṃdī kanakāvadātam | gaṇeśvarāṇāṃ raṇakarma deva devaiśca seṃdrairapi duṣkaraṃ yat

Translation

“ଜୟ ଜୟ!” ବୋଲି ଜୟଘୋଷ କରି ନନ୍ଦୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣକାନ୍ତି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ଦେବ, ଗଣେଶ୍ୱରମାନଙ୍କ ରଣକର୍ମ ଇନ୍ଦ୍ରସହିତ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍କର।”

Word by Word

• जय: O Jaya
• जय: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: जय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः एकवचनम्; सम्बोधनम्

• इति: thus/“”
• इति: Sambandha (Quotation marker/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-अव्ययम् (quotative)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (and)

• उक्त्वा: having said
• उक्त्वा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: उक्त्वा (कृदन्त; √वच् (धातु))
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् — 'having said'

• जय: O Jaya
• जय: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: जय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः एकवचनम्

• योनिम्: source/origin
• योनिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: योनि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम्

• उग्रम्: fierce
• उग्रम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying 'योनिम्' or implied object)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्शभूत/Perfect) प्रथमपुरुषः एकवचनम्; परस्मैपदम्

• नन्दी: Nandī
• नन्दी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नन्दिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्

• कनकावदातम्: golden-bright (one)
• कनकावदातम्: Sambodhana (Vocative sense via accusative in address/सम्बोधनार्थ)
• Type: Adjective
• Root: कनक + अवदात (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम्; कर्मधारयः — 'golden-bright/pure like gold' (addressed person)

• गणेश्वराणाम्: of the Gaṇa-lords
• गणेश्वराणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गणेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः बहुवचनम्

• रणकर्म: the act of battle
• रणकर्म: Karta (Subject of implied 'is'/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रणकर्म (प्रातिपदिक; रण + कर्म)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; तत्पुरुषः — 'battle-deed'

• देव: O god/lord
• देव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः एकवचनम्; सम्बोधनम्

• देवैः: by the gods
• देवैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

• स-इन्द्रैः: with Indra (and others)
• स-इन्द्रैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: स (अव्यय/उपसर्गार्थ 'with') + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः बहुवचनम्; 'स' उपपदपूर्वकः — 'with Indra(s)'

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Emphasis/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अप्यर्थक-अव्ययम् (even/also)

• दुष्करम्: difficult
• दुष्करम्: Karta (Predicate adjective/कर्तृसम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: दुष्कर (प्रातिपदिक; दुष् + कर)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying 'रणकर्म')

• यत्: which
• यत्: Karta (Relative pronoun/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; सम्बन्धक/यत्-सम्बन्धः (that which)

Speaker

Skanda (narrating to Agastya, per Kāśī-khaṇḍa convention)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Nandī cries ‘Jaya!’ and addresses the radiant Lord, confessing the difficulty of the gaṇas’ battle-duty even for Indra and the gods.

Characters & Entities

• Nandī
• Śiva (golden-hued Lord)
• Gaṇeśvaras
• Indra
• Devas

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True strength is humility before the divine; even mighty tasks succeed when surrendered to Śiva’s guidance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Implicitly Kāśī, as the chapter belongs to Kāśī-khaṇḍa; no named tīrtha appears in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is praise and strategic reporting within the narrative.