Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 22

Devanagari script

स तेन रथमुख्येन सागरांतां वसुंधराम् । त्रिःसप्तकृत्वो द्रुहिणश्चकारामुं प्रदक्षिणम्

Transliteration

sa tena rathamukhyena sāgarāṃtāṃ vasuṃdharām | triḥsaptakṛtvo druhiṇaścakārāmuṃ pradakṣiṇam

Translation

ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥଦ୍ୱାରା ଦ୍ରୁହିଣ (ବ୍ରହ୍ମା) ସାଗରାନ୍ତ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଏକୋଇଶିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କଲେ।

Word by Word

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तेन: by/with that
• तेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• रथमुख्येन: with the excellent chariot
• रथमुख्येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक) + मुख्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (मुख्यः रथः)

• सागरान्ताम्: bounded by the ocean
• सागरान्ताम्: Karma (Object-Qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सागर (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण; तत्पुरुष (सागरः अन्तः यस्याः)

• वसुंधराम्: the earth
• वसुंधराम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वसुंधरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• त्रिः: three times
• त्रिः: Kriya-vishesana (Adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: त्रिः (अव्यय)
• Form: संख्यावाचक-अव्यय (adverb: 'thrice')

• सप्तकृत्वः: seven times
• सप्तकृत्वः: Kriya-vishesana (Adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सप्तन् (प्रातिपदिक) + कृत्वस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यापूर्वक-अव्यय (adverb: 'seven times'); द्विगु-समास

• द्रुहिणः: Druhiṇa (Brahmā)
• द्रुहिणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्रुहिण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ब्रह्मणः नाम

• चकार: did/made
• चकार: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लिट्/परस्मैपद (perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन

• अमुम्: that (Soma)
• अमुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; निर्देश (that one)

• प्रदक्षिणम्: circumambulation (clockwise)
• प्रदक्षिणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रदक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषण-भाव (accusative of manner: 'circumambulation')

Speaker

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context) to Agastya

Visual Art Cues

Scene: A luminous chariot bearing Soma circles the ocean-girdled earth; oceans form a blue ring, continents stylized; Brahmā guides the chariot in repeated pradakṣiṇā, leaving a trail of light.

Characters & Entities

• Brahmā (Druhiṇa)
• Earth (Vasundharā)
• Oceans (Sāgara)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pradakṣiṇā (reverent circumambulation) is portrayed as a cosmic act that establishes auspicious order and merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is a cosmic prelude; the chapter’s focus culminates in Avimukta-Kāśī’s Candreśvara and Amṛtodaka.

What ritualistic prescription is mentioned?

Circumambulation (pradakṣiṇā) is highlighted as a sacred act, here performed on a universal scale.