Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 84

Devanagari script

कुतस्त्वच्छाटकः पत्नि मांजिष्ठो यो मयाऽर्पितः । लंबते वस्त्रधान्यांयस्तथ्यं ब्रूहि भयं त्यज

Transliteration

kutastvacchāṭakaḥ patni māṃjiṣṭho yo mayā'rpitaḥ | laṃbate vastradhānyāṃyastathyaṃ brūhi bhayaṃ tyaja

Translation

ହେ ପତ୍ନୀ! ମୁଁ ଦେଇଥିବା ମଞ୍ଜିଷ୍ଠ ରଙ୍ଗର ସେଇ ବସ୍ତ୍ର କେଉଁଠି? ଯାହା ବସ୍ତ୍ର-ଭଣ୍ଡାରରେ ଝୁଲୁଥିଲା—ସତ୍ୟ କହ, ଭୟ ତ୍ୟାଗ କର।

Word by Word

• कुतः: from where/whence
• कुतः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कुतः (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb: from where/whence)

• त्वत्: from you
• त्वत्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; सर्वनाम

• चाटकः: cloak/garment (chāṭaka)
• चाटकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चाटक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पत्नि: O wife
• पत्नि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• मांजिष्ठः: madder-colored/red-dyed
• मांजिष्ठः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मांजिष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• यः: which/that (who)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धबोधक-यत् (relative pronoun)

• मया: by me
• मया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; सर्वनाम

• अर्पितः: given/offered
• अर्पितः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्प् (धातु) + अर्पित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (predicate participle)

• लम्बते: hangs/dangles
• लम्बते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लम्ब् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• वस्त्रधान्याम्: in the cloth-and-grain (store/heap)
• वस्त्रधान्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वस्त्र + धान्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; इतरेतर-द्वन्द्वः (वस्त्रं च धान्यं च)

• यत्: that which
• यत्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धबोधक-यत्

• तथ्यम्: the truth
• तथ्यम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तथ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• ब्रूहि: tell/say
• ब्रूहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• भयम्: fear
• भयम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• त्यज: abandon
• त्यज: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Dīkṣita

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Wife

Visual Art Cues

Scene: The father points to the empty clothes-store area where a reddish garment once hung; the wife appears frightened; the scene foreshadows deeper loss and possible wrongdoing.

Characters & Entities

• Dīkṣita
• Dīkṣitāyinī
• garment (chāṭaka/vastra)
• māṃjiṣṭha dye

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma requires satya (truth) and bhaya-tyāga (freedom from fear), even when dealing with loss, blame, or possessions.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative is embedded in Kāśī-khaṇḍa, but this verse does not directly praise a particular tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a moral-psychological injunction to speak truth and abandon fear.