Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 63

Devanagari script

शुचिष्मानिति विख्यातस्तनयो विनयोचितः । स्थैर्य माधुर्य धैर्याद्यैर्गुणैरुपचितोहितः

Transliteration

śuciṣmāniti vikhyātastanayo vinayocitaḥ | sthairya mādhurya dhairyādyairguṇairupacitohitaḥ

Translation

‘ଶୁଚିଷ୍ମାନ୍’ ନାମେ ବିଖ୍ୟାତ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା—ବିନୟ ଓ ସଦାଚାରରେ ଯୋଗ୍ୟ—ସ୍ଥୈର୍ୟ, ମାଧୁର୍ୟ, ଧୈର୍ୟ ଆଦି ଗୁଣରେ ପରିପୁଷ୍ଟ, ଏବଂ ସଦା ହିତକାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ।

Word by Word

• शुचिष्मान्: Śuciṣmān (proper name)
• शुचिष्मान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शुचिष्मत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नामरूपेण

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/नामनिर्देशार्थक-अव्यय (quotative particle)

• विख्यातः: renowned, well-known
• विख्यातः: Karta (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle); ‘शुचिष्मान्’ इत्यस्य विशेषणम्

• तनयः: son
• तनयः: Karta (Apposition/समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तनय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विनय: discipline, humility
• विनय: Sambandha (Qualifier in compound/समास)
• Type: Noun
• Root: विनय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; समासाङ्गम्

• उचितः: fit for/adept in propriety
• उचितः: Karta (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उचित (कृदन्त-प्रातिपदिक; वच्/उच्? धातोः क्त; रूढ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘विनय-उचितः’ = विनयाय योग्यः

• स्थैर्य: steadfastness
• स्थैर्य: Karana (Instrumental sense via ‘गुणैः’/qualifier)
• Type: Noun
• Root: स्थैर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; समाहार-गुणनाम (list member)

• माधुर्य: sweetness, gentleness
• माधुर्य: Karana (Instrumental sense via ‘गुणैः’/qualifier)
• Type: Noun
• Root: माधुर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; गुणनाम

• धैर्य: courage, firmness
• धैर्य: Karana (Instrumental sense via ‘गुणैः’/qualifier)
• Type: Noun
• Root: धैर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन; गुणनाम

• आद्यैः: and other (such)
• आद्यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: आदि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘इत्यादि’ अर्थे, ‘गुणैः’ सह

• गुणैः: with qualities
• गुणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• उपचितः: endowed, enriched
• उपचितः: Karta (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उप + चि (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त; ‘गुणैः’ इत्यनेन करणेन

• हितः: beneficial, well-disposed
• हितः: Karta (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हित (कृदन्त-प्रातिपदिक; धा धातोः क्त/रूढ)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘उपचितः’ इत्यस्य सह-विशेषणम्

Speaker

Skanda (deduced: Kāśī Khaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣi-audience (contextual)

Visual Art Cues

Scene: A youthful sage Śuciṣmān stands with folded hands near an āśrama, calm and humble; symbols of steadiness (staff), gentleness (lotus), courage (lion motif) appear subtly.

Characters & Entities

• Śuciṣmān
• Kardama Prajāpati
• Varuṇa (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Inner virtues—steadiness, gentleness, courage, and humility—are presented as the true ornaments that prepare one for divine responsibility.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not a specific tīrtha; the verse supports the Kāśī Māhātmya narrative by establishing sacred lineage and exemplary conduct.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a dharma-character description embedded in a genealogical account.