Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 77

Devanagari script

यक्षा ऊचुः । रामनाथेंद्रियारातिबाधा नो दुःसहा सदा । तान्विजेतुं सहायस्त्वमस्माकं भव धूर्जटे

Transliteration

yakṣā ūcuḥ | rāmanātheṃdriyārātibādhā no duḥsahā sadā | tānvijetuṃ sahāyastvamasmākaṃ bhava dhūrjaṭe

Translation

ଯକ୍ଷମାନେ କହିଲେ—ହେ ରାମନାଥ! ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ପୀଡ଼ା ଆମ ପାଇଁ ସଦା ଅସହ୍ୟ। ସେମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରିବାକୁ ତୁମେ ଆମର ସହାୟ ହେଅ, ହେ ଧୂର୍ଜଟି!

Word by Word

• यक्षाः: the Yakṣas
• यक्षाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• ऊचुः: said
• ऊचुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• रामनाथ: O Rāmanātha
• रामनाथ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राम + नाथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन

• इन्द्रियारातिबाधाः: afflictions from the enemies of the senses
• इन्द्रियारातिबाधाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रिय + अराति + बाधा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• नः: our/to us
• नः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन

• दुःसहाः: hard to endure
• दुःसहाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुःसह (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (बाधाः)

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• तान्: those (afflictions)
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन; (बाधाः) इत्यस्य निर्देश

• विजेतुम्: to conquer
• विजेतुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: वि + जि (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), प्रयोजनार्थ

• सहायः: helper
• सहायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सहाय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; (सहायः) इत्यस्य विशेष्य-सम्बन्ध

• अस्माकम्: of us/our
• अस्माकम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन

• भव: be
• भव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• धूर्जटे: O Dhūrjaṭi (Śiva)
• धूर्जटे: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: धूर्जटि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन

Speaker

Yakṣas

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rāmanātha at Setu

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Rāmanātha addressed as Dhūrjaṭi (Śiva)

Visual Art Cues

Scene: Yakṣas, powerful guardians, kneel before an austere Dhūrjaṭi form of Śiva; around them, personified senses appear as shadowy adversaries; Śiva grants a weapon-like boon—japa-mālā or trident of discernment—to conquer them.

Characters & Entities

• Yakṣas
• Rāmanātha (Śiva)
• Dhūrjaṭi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Victory over sense-driven impulses requires both effort and the Lord’s assisting grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rāmanātha at Setu (Rāmeśvaram), approached as the divine ally for inner conquest.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; the focus is on indriya-nigraha (sense-control) through prayer to Śiva.