Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 60

Devanagari script

अश्विनावूचतुः । आत्मरूपतया नित्यं योगिनां भासते हृदि । अनन्य भानवेद्याय नमस्ते राघवेश्वर

Transliteration

aśvināvūcatuḥ | ātmarūpatayā nityaṃ yogināṃ bhāsate hṛdi | ananya bhānavedyāya namaste rāghaveśvara

Translation

ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ କହିଲେ—ତୁମେ ନିତ୍ୟ ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପରେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଭାସିତ ହୁଅ। ହେ ଅନନ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଜ୍ୟୋତିଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ଜ୍ଞେୟ ରାଘବେଶ୍ୱର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Word by Word

• अश्विनौ: the Aśvins
• अश्विनौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), द्विवचन

• ऊचतुः: said
• ऊचतुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, द्विवचन

• आत्मरूपतया: by (His) own-form nature
• आत्मरूपतया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: आत्मरूपता (प्रातिपदिक: आत्मन् + रूप + ता)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (आत्मनः रूपम्)

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण

• योगिनाम्: of yogins
• योगिनाम्: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: योगिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन

• भासते: shines/appears
• भासते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भास् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• हृदि: in the heart
• हृदि: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• अनन्य: O non-other (unique) one
• अनन्य: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: अनन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; विशेषण (to addressed deity)

• भानवेद्याय: to the one knowable by (inner) illumination
• भानवेद्याय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Adjective
• Root: भानवेद्य (प्रातिपदिक: भानु + वेद्य)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन; समासः तृतीया-तत्पुरुष (भानुना वेद्यः)

• नमः: salutation
• नमः: Sambodhana/Prayojana (Salutation)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय-प्रयोग (salutatory)

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन; सर्वनाम

• राघवेश्वर: O Lord of Rāghava
• राघवेश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राघवेश्वर (प्रातिपदिक: राघव + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (राघवस्य ईश्वरः)

Speaker

The Aśvins (Aśvinī-kumāras)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rāghaveśvara (epithet of Rāmanātha at Setu-kṣetra)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Rāghaveśvara/Śiva (addressed)

Visual Art Cues

Scene: The twin Aśvins, divine physicians, offer salutations to Rāghaveśvara, depicting Śiva as a radiant inner presence; the art can juxtapose the outer liṅga with a subtle heart-light vision.

Characters & Entities

• Aśvins
• Yogins
• Rāghaveśvara (Śiva as Lord of Rāma/Rāghava)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The highest darśana is inward: Śiva is realized as the Self shining in the yogin’s heart through steady inner awareness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rāmeśvaram/Setu, where Śiva is revered as Rāghaveśvara/Rāmanātha in connection with Rāma.

What ritualistic prescription is mentioned?

No external rite; it points to yogic meditation (dhyāna) on the indwelling Lord.