
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ସୂତ ଋଷିମାନଙ୍କୁ ତୀର୍ଥମାଳାର କ୍ରମ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ବିଶେଷତଃ ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ ଜଟା-ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନକୁ ପାପନାଶକ କୁହାଯାଇଛି; ତାପରେ ଶୁଦ୍ଧ ଯାତ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ ସଙ୍କଳ୍ପପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କଲେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ବୋଲି କଥା ହୋଇଛି। ପରେ ମହାଭାରତୀୟ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଆସେ। ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ଥିବା ଯୁଧିଷ୍ଠିର (ଧର୍ମପୁତ୍ର) ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପଚାରନ୍ତି—ମନୁଷ୍ୟ କେଉଁ ଧର୍ମରେ ମହାରାଜ୍ୟ, ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ? କୃଷ୍ଣ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତ ଅଞ୍ଚଳର ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ତୀର୍ଥକୁ ଦେଖାଇ ଏହାକୁ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟର ବିଶେଷ କାରଣ କୁହନ୍ତି। ସେଠାରେ ସ୍ନାନରେ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି, ଶତ୍ରୁକ୍ଷୟ, କ୍ଷାତ୍ରବଳ ଦୃଢତା, ପାପନାଶ ଓ ରୋଗଶମନ ହୁଏ। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏକ ମାସ ନିୟମରେ ପୁନଃପୁନଃ ସ୍ନାନ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ମହାଦାନ ଦେଇ ରାଜସୂୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। କୃଷ୍ଣ ପୁନର୍ବାର କହନ୍ତି—ରାଜସୂୟ ପୂର୍ବରୁ ଦିଗ୍ବିଜୟ ଓ କର/ଉପହାର ସଂଗ୍ରହ ଆବଶ୍ୟକ। ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦିଗ୍ବିଜୟ କରି ଅପାର ଧନ ସହ ଫେରନ୍ତି; ଯୁଧିଷ୍ଠିର ବିଶାଳ ଦାନ-ଦକ୍ଷିଣା ସହ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି। ଶେଷରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଫଳ ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ତୀର୍ଥ ମାହାତ୍ମ୍ୟରୁ ହେବା କୁହାଯାଇ, ଏହାର ଶ୍ରବଣ-ପାଠ ଦୁଷ୍ଟସ୍ୱପ୍ନ ନାଶ କରେ, ଇଷ୍ଟସିଦ୍ଧି ଦେଏ, ଇହଲୋକରେ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ତେ ଭୋଗାନନ୍ତର ମୋକ୍ଷ ପ୍ରଦାନ କରେ ବୋଲି ଫଳଶ୍ରୁତି ଦିଆଯାଇଛି।
Verse 1
श्रीसूत उवाच । जटा तीर्थाभिधे तीर्थे सर्वपातकनाशने । स्नानं कृत्वा विशुद्धात्मा लक्ष्मीतीर्थं ततो व्रजेत्
ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ଜଟାତୀର୍ଥ ନାମକ ସର୍ବ ମହାପାତକନାଶକ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ବିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ହୋଇ, ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
Verse 2
यंयं कामं समुद्दिश्य लक्ष्मीतीर्थे द्विजोत्तमाः । स्नानं समाचरेन्मर्त्यस्तंतं कामं समश्नुते
ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀତୀର୍ଥରେ ମର୍ତ୍ୟ ଯେଉଁ ଯେଉଁ କାମନାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ସେହି ସେହି କାମନା ଲାଭ କରେ।
Verse 3
महादारिद्र्यशमनं महाधान्यसमृद्धिदम् । महादुःखप्रशमनं महासंपद्विवर्धनम्
ଏହା ମହାଦାରିଦ୍ର୍ୟକୁ ଶମନ କରେ, ମହାଧାନ୍ୟ-ସମୃଦ୍ଧି ଦେଏ, ମହାଦୁଃଖକୁ ପ୍ରଶମିତ କରେ ଏବଂ ମହାସମ୍ପଦକୁ ବୃଦ୍ଧି କରେ।
Verse 4
अत्र स्नात्वा धर्मपुत्रो महदैश्वर्यमाप्तवान् । इन्द्रप्रस्थे वसन्पूर्वं श्रीकृष्णेन प्रचोदितः
ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଧର୍ମପୁତ୍ର ମହାନ୍ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ; ପୂର୍ବେ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ବସିଥିବାବେଳେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲେ।
Verse 5
ऋषय ऊचुः । यथैश्वर्यं धर्मपुत्रो लक्ष्मीतीर्थे निमज्जनात् । आप्तवान्कृष्णवचनात्तन्नो ब्रूहि महामुने
ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ଲକ୍ଷ୍ମୀତୀର୍ଥରେ ନିମଜ୍ଜନ କରି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବଚନ ପ୍ରେରଣାରେ ଧର୍ମପୁତ୍ର କିପରି ଐଶ୍ୱର୍ୟ ପାଇଲେ? ହେ ମହାମୁନି, ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ।
Verse 6
श्रीसूत उवाच । इन्द्रप्रस्थे पुरा विप्रा धृतराष्ट्रेण चोदिताः । न्यवसन्पांडवाः पंच महाबलपराक्रमाः
ଶ୍ରୀସୂତ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ପୁରାକାଳରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ମହାବଳ ଓ ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ବସୁଥିଲେ।
Verse 7
इन्द्रप्रस्थं ययौ कृष्णः कदाचित्तान्निरीक्षितुम् । तमागतमेभिप्रेक्ष्य पांडवास्ते समुत्सुकाः
ଏକଦା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥକୁ ଗଲେ। ତାଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି ସେହି ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ।
Verse 8
स्वगृहं प्रापयामासुर्मुदा परमया युताः । कञ्चित्कालमसौ कृष्णस्तत्रावात्सीत्पुरोत्तमे
ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ଭରି ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଗୃହକୁ ନେଇଗଲେ। ସେହି ଉତ୍ତମ ନଗରରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କିଛିକାଳ ସେଠାରେ ରହିଲେ।
Verse 9
कदाचित्कृष्णमाहूय पूजयित्वा युधिष्ठिरः । पप्रच्छ पुंडरीकाक्षं वासुदेवं जगत्पतिम्
ଏକଦା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କଲେ, ତାପରେ ପଦ୍ମନେତ୍ର ଜଗତ୍ପତି ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
Verse 10
युधिष्ठिर उवाच । कृष्णकृष्ण महाप्राज्ञ येन धर्मेण मानवाः । लभंते महदैश्वर्यं तन्नो ब्रूहि महामते । इत्युक्तो धर्मपुत्रेण कृष्णः प्राह युधिष्ठिरम्
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ହେ କୃଷ୍ଣ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ! କେଉଁ ଧର୍ମରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମହାନ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଲଭନ୍ତି? ହେ ମହାମତେ, ଆମକୁ ତାହା କହ। ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି କୃଷ୍ଣ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ।
Verse 11
श्रीकृष्ण उवाच । धर्मपुत्र महाभाग गन्धमादनपर्वते
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ—ହେ ଧର୍ମପୁତ୍ର, ହେ ମହାଭାଗ! ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ…
Verse 12
लक्ष्मी तीर्थमिति ख्यातमस्त्यैश्वर्यैककारणम् । तत्र स्नानं कुरुष्व त्वमैश्वर्यं ते भविष्यति
‘ଲକ୍ଷ୍ମୀତୀର୍ଥ’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ ଏକ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହା ଐଶ୍ୱର୍ୟର ଏକମାତ୍ର କାରଣ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତୁମେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କର; ତୁମକୁ ନିଶ୍ଚୟ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ମିଳିବ।
Verse 13
तत्र स्नानेन वर्धंते धनधान्यसमृद्धयः । सर्वे सपत्ना नश्यंति क्षात्रमेषां विवर्द्धते
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟର ସମୃଦ୍ଧି ବଢ଼େ। ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ-ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କର କ୍ଷାତ୍ରବଳ ଓ ରାଜଶକ୍ତି ନିରନ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
Verse 14
तीर्थे सस्नुः पुरा देवा लक्ष्मीनामनि पुण्यदे । अलभन्त्सर्वमैश्वर्यं तेन पुण्येन धर्मज
ହେ ପୁଣ୍ୟଦାତା! ପୁରାତନକାଳରେ ଦେବମାନେ ‘ଲକ୍ଷ୍ମୀ’ ନାମକ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ; ସେହି ପୁଣ୍ୟବଳରେ, ହେ ଧର୍ମପୁତ୍ର, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଲାଭ କଲେ।
Verse 15
असुरांश्च महावीर्यान्समरे जघ्नुरंजसा । मही लक्ष्मीश्च धर्मश्च तत्तीर्थस्नायिनां नृणाम्
ସେମାନେ ସମରରେ ମହାବୀର୍ୟ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ସହଜରେ ବଧ କଲେ। ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ନରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୃଥିବୀ-ରାଜ୍ୟ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଧର୍ମ ଦୃଢ଼ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ।
Verse 16
भविष्यत्यचिरादेव संशयं मा कृथा इह । तपोभिः क्रतुभिर्दानैराशीर्वादैश्च पांडव
ଏହା ଶୀଘ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିବ—ଏଠାରେ ସନ୍ଦେହ କରନି। ତପ, ଯଜ୍ଞ, ଦାନ ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦ୍ୱାରା, ହେ ପାଣ୍ଡବ…
Verse 17
ऐश्वर्यं प्राप्यते यद्वल्लक्ष्मीतीर्थनिमज्जनात् । सर्वपापानि नश्यंति विप्रा यांति लयं सदा
ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ତୀର୍ଥରେ ନିମଜ୍ଜନ କଲେ ଯେପରି ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ ପାପ ନଶିଯାଏ; ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସଦା (ସଂସାରବନ୍ଧନରୁ) ଲୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 18
व्याधयश्च विनश्यंति लक्ष्मीतीर्थनिषेवणात् । श्रेयः सुविपुलं लोके लभ्यते नात्र संशयः
ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ତୀର୍ଥକୁ ଭକ୍ତିସହିତ ନିଷେବଣ କଲେ ରୋଗମାନେ ମଧ୍ୟ ନଶିଯାନ୍ତି। ଏହି ଲୋକରେ ବିଶାଳ ଶ୍ରେୟ ଓ ଶୁଭମଙ୍ଗଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 19
स्नानमात्रेण वै लक्ष्म्यास्तीर्थेऽस्मि न्धर्मनंदन । रंभामप्सरसां श्रेष्ठां लब्धवानवधो नृपः
ହେ ଧର୍ମନନ୍ଦନ! ଏହି ଲକ୍ଷ୍ମୀତୀର୍ଥରେ ମାତ୍ର ଏକବାର ସ୍ନାନ କରି ଅବଧରାଜା ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ରମ୍ଭାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ—ଏହା ତୀର୍ଥର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ମହିମା।
Verse 21
तस्मात्त्वमपि राजेंद्र लक्ष्मीतीर्थे शुभप्रदे । स्नात्वा वृकोदरमुखैरनुजैरपि संवृतः
ଏହେତୁ ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ଶୁଭପ୍ରଦ ଲକ୍ଷ୍ମୀତୀର୍ଥରେ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କର; ଏବଂ ବୃକୋଦର (ଭୀମ) ପ୍ରମୁଖ ଅନୁଜମାନଙ୍କ ସହ ପରିବୃତ ହେଉ।
Verse 22
लप्स्यसे महतीं लक्ष्मीं जेष्यसे च रिपूनपि । संदेहो नात्र कर्तव्यः पैतृष्वसेय धर्मज
ତୁମେ ମହାନ୍ ଲକ୍ଷ୍ମୀ (ସମୃଦ୍ଧି) ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରିବ। ହେ ଧର୍ମଜ, ପିତୃବଂଶୀୟ ସ୍ୱଜନ! ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
Verse 23
इत्युक्तो धर्मपुत्रोऽयं कृष्णेनाद्भुतदर्शनः । सानुजः प्रययौ शीघ्रं गन्धमादनपर्वतम्
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅଦ୍ଭୁତଦର୍ଶନ ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅନୁଜମାନଙ୍କ ସହ ଶୀଘ୍ର ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ପ୍ରୟାଣ କଲେ।
Verse 24
लक्ष्मी तीर्थं ततो गत्वा महदैश्वर्यकारणम् । सस्नौ युधिष्ठिरस्तत्र सानुजो नियमान्वितः
ତାପରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମହା ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟର କାରଣ ଲକ୍ଷ୍ମୀତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ, ଅନୁଜମାନଙ୍କ ସହ ନିୟମ ପାଳନ କରି ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ।
Verse 25
लक्ष्मतीर्थस्य तोये स सर्वपातकनाशने । सानुजो मासमेकं तु सस्नौ नियमपूर्वकम्
ସର୍ବପାପନାଶକ ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ତୀର୍ଥର ଜଳରେ ସେ ଅନୁଜମାନଙ୍କ ସହିତ ନିୟମପୂର୍ବକ ପୂରା ଏକ ମାସ ସ୍ନାନ କଲେ।
Verse 26
गोभूतिलहिरण्यादीन्ब्राह्मणेभ्यो ददौ बहून् । सानुजो धर्मपुत्रोऽसाविंद्रप्रस्थं ययौ ततः
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଗୋ, ଭୂମି, ତିଳ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଦି ବହୁ ଦାନ ଦେଲେ; ତାପରେ ସେ ଧର୍ମପୁତ୍ର ଅନୁଜମାନଙ୍କ ସହ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥକୁ ଗଲେ।
Verse 27
राजसूयक्रतुं कर्तुं तत एच्छद्युधिष्ठिरः । कृष्णं समाह्वयामास यियक्षुर्धर्मनंदनं
ତାପରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ; ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ଧର୍ମନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।
Verse 28
कृष्णो धर्मजदूतेन समाहूतः ससंभ्रमः । चतुर्भिरश्वैः संयुक्तं रथमा रुह्य वेगिनम्
ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଦୂତ ଡାକିଲେ ବୋଲି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସସମ୍ଭ୍ରମେ, ଚାରି ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ବେଗବାନ ରଥରେ ଆରୋହଣ କଲେ।
Verse 29
सत्यभामासहचर इंद्रप्रस्थं समाययौ । तमागतं समालोक्य प्रमोदाद्धर्मनंदनः
ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ସହଚର୍ୟରେ ସେ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥକୁ ଆସିଲେ; ତାଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି ଧର୍ମନନ୍ଦନ (ଯୁଧିଷ୍ଠିର) ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରମୋଦିତ ହେଲେ।
Verse 30
न्यवेदयत्स कृष्णाय राजसूयोद्यमं तदा । अन्वमन्यत कृष्णोपि तथैव क्रियतामिति
ତେବେ ସେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞର ଉଦ୍ୟମ ବିଷୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲା। କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମତି ଦେଇ କହିଲେ—“ତଥାଇବ କରାଯାଉ।”
Verse 31
वाक्यं च युक्तिसंयुक्तं धर्मपुत्रमभाषत । पैतृष्वस्रेय धर्मात्मञ्च्छृणु पथ्यं वचो मम
ତାପରେ ସେ ଯୁକ୍ତିସଂଯୁକ୍ତ ବଚନ ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲା—“ହେ ପିତୃଭଗିନୀପୁତ୍ର, ହେ ଧର୍ମାତ୍ମା! ମୋର ପଥ୍ୟ ଉପଦେଶ ଶୁଣ।”
Verse 32
दुष्करो राजसूयोऽयं सर्वैरपि महीश्वरैः । अनेकशतपादातरथकुंजरवाजिमान्
ଏହି ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ସମସ୍ତ ମହୀଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍କର; ଏଥିପାଇଁ ଶତଶତ ପଦାତି, ରଥ, କୁଞ୍ଜର ଓ ଅଶ୍ୱସହ ବିଶାଳ ବଳ ଆବଶ୍ୟକ।
Verse 33
महीपतिरिमं यज्ञं कर्तुमर्हति नेतरः । दिशो दश विजेतव्या प्रथमं वलिना त्वया
ଏହି ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ କେବଳ ପୃଥିବୀର ସମ୍ରାଟ୍; ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ। ତେଣୁ ପ୍ରଥମେ ତୁମେ ନିଜ ବଳରେ ଦଶ ଦିଗ ଜୟ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 34
पराजितेभ्यः शत्रुभ्यो गृहीत्वा करमुत्तमम् । तेन कांचनजातेन कर्तव्योऽयं क्रतूत्तमः
ଶତ୍ରୁ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରି ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ତମ କର-ଭେଟ ଗ୍ରହଣ କର; ସେହିପରି ଲଭ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ରତୁ ସମ୍ପାଦନ କରିବା ଉଚିତ।
Verse 35
रोचये युक्तिविदहं न हि त्वां भीषयामि भोः । अतः क्रतुसमारंभात्पूर्वं दिग्विजयं कुरु
ମୁଁ ଯୁକ୍ତିଜ୍ଞ ହୋଇ ତୁମକୁ ବୁଝାଉଛି; ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ତୁମକୁ ଭୟ ଦେଉନାହିଁ। ତେଣୁ ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ ଦିଗ୍ବିଜୟ କର।
Verse 36
ततो धर्मात्मजः श्रुत्वा कृष्णस्य वचनं हितम् । प्रशंसन्देवकीपुत्रमाजुहाव निजानुजान्
ତେବେ ଧର୍ମାତ୍ମଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ହିତକର ବଚନ ଶୁଣି ଦେବକୀପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ନିଜ କନିଷ୍ଠ ଭାଇମାନଙ୍କୁ ଡାକିଲେ।
Verse 37
आहूय चतुरो भ्रातॄन्धर्मजः प्राह हर्षयन् । अयि भीम महाबाहो बहुवीर्य धनंजय
ଚାରି ଭାଇଙ୍କୁ ଡାକି ଧର୍ମଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ହର୍ଷ ଦେଇ କହିଲେ—“ହେ ମହାବାହୁ ଭୀମ! ହେ ବହୁବୀର୍ୟ ଧନଞ୍ଜୟ!”
Verse 38
यमौ च सुकुमागंगौ शत्रुसंहारदीक्षितौ । चिकीर्षामि महायज्ञं राजसूयमनुत्तमम्
ଏବଂ ତୁମେ ଯମଜଦ୍ୱୟ—ସୁକୁମାରାଙ୍ଗ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଶତ୍ରୁସଂହାରରେ ଦୀକ୍ଷିତ—ମୁଁ ଅନୁତ୍ତମ ରାଜସୂୟ ମହାଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।
Verse 39
स च सर्वान्रणे जित्वा कर्तव्यः पृथिवीपतीन् । अतो विजेतुं भूपालांश्चत्वरोऽपि ससैनिकाः
ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ରଣରେ ପୃଥିବୀର ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଜୟ କରିଲେ ମାତ୍ର ସିଦ୍ଧ ହେବ। ତେଣୁ ତୁମେ ଚାରିଜଣେ ନିଜ ନିଜ ସେନା ସହ ଭୂପାଳମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କର।
Verse 40
दिशश्चतस्रो गच्छंतु भवंतो वीर्यवत्तराः । युष्माभिराहतैर्द्रव्यैः करिष्यामि महाक्रतुम्
ହେ ଅତିବୀର୍ୟବାନ ବୀରମାନେ! ତୁମେ ଚାରି ଦିଗକୁ ଯାଅ। ତୁମେ ଆଣିଥିବା ଧନ-ସମ୍ପଦରେ ମୁଁ ମହାକ୍ରତୁ (ମହାଯଜ୍ଞ) କରିବି।
Verse 41
इत्युक्ताः सादरं सर्वे वृकोदरमुखास्तदा । प्रसन्नवदना भूत्वा धर्मपुत्रानुजाः पुरात्
ଏପରି ସାଦରରେ କୁହାଯାଇଥିବାରୁ, ବୃକୋଦର (ଭୀମ) ଅଗ୍ରଣୀ ହୋଇ, ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କ ଅନୁଜମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରସନ୍ନମୁଖରେ ନଗରରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।
Verse 42
राज्ञां जयाय सर्वासु निर्ययुर्दिक्षु पांडवाः । ते सर्वे नृपतीञ्जित्वा चतुर्दिक्षु स्थितान्बहून्
ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରିବା ପାଇଁ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ସେମାନେ ଚାରି ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅନେକ ନୃପତିଙ୍କୁ ଜୟ କଲେ।
Verse 43
स्ववशे स्थापयित्वा तान्नृपतीन्पांडुनंदनाः । तैर्दत्तं बहुधा द्रव्यमसंख्यातमनुत्तमम्
ସେହି ନୃପତିମାନଙ୍କୁ ନିଜ ବଶରେ ସ୍ଥାପନ କରି ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରରୂପେ ଦିଆଯାଇଥିବା ବହୁପ୍ରକାର ଅସଂଖ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଧନ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
Verse 44
आदाय स्वपुरं तूर्णमाययुः कृष्णसंश्रयाः । भीमः समाययौ तत्र महाबलपराक्रमः
ସେହି ଧନ ନେଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ, ସେମାନେ ଶୀଘ୍ର ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଆସିଲେ। ସେଠାରେ ମହାବଳ-ପରାକ୍ରମୀ ଭୀମ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିଲେ।
Verse 45
शतभारसुवर्णानि समादाय पुरोत्तमम् । सहस्रं भारमादाय सुवर्णानां ततोऽर्जुनः
ଶତ ଭାର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନେଇ ସେ ଉତ୍ତମ ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଲା। ପରେ ଅର୍ଜୁନ ମଧ୍ୟ ସହସ୍ର ଭାର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବହି ସେଠାକୁ ଆସିଲା।
Verse 46
शक्रप्रस्थं समायातो महाबलपराक्रमः । शतभारं सुवर्णानां प्रगृह्य नकुलस्तथा
ମହାବଳ ଓ ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ସେ ଶକ୍ରପ୍ରସ୍ଥକୁ ଆସିଲା। ସେହିପରି ନକୁଳ ମଧ୍ୟ ଶତ ଭାର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନେଇ ପହଞ୍ଚିଲା।
Verse 47
समागतो महातेजाः शक्रप्रस्थं पुरोत्तमम् । दत्तान्विभीषणेनाथ स्वर्णतालांश्चतुर्दश
ମହାତେଜସ୍ବୀ ସେ ଶକ୍ରପ୍ରସ୍ଥ ନାମକ ଉତ୍ତମ ନଗରକୁ ଆସିଲା। ବିଭୀଷଣ ଦତ୍ତ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ତାଳ (ଧ୍ୱଜସ୍ତମ୍ଭ) ସହ ଆଣିଲା।
Verse 48
दाक्षिणात्यमहीपानां गृहीत्वा धनसंचयम् । सहदेवोपि सहसा समा यातो निजां पुरीम्
ଦକ୍ଷିଣ ଦେଶର ରାଜାମାନଙ୍କ ଧନସଞ୍ଚୟ ଗ୍ରହଣ କରି ସହଦେବ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲା।
Verse 49
लक्षकोटिसहस्राणि लक्षकोटिशतान्यपि । सुवर्णानि ददौ कृष्णो धर्मपुत्राय यादवः
ଯାଦବ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଅପାର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କଲେ—ଲକ୍ଷ-କୋଟିର ସହସ୍ରଗୁଣ, ଏବଂ ଲକ୍ଷ-କୋଟିର ଶତଗୁଣ ମଧ୍ୟ।
Verse 50
स्वानुजैराहृतैरेवमसं ख्यातैर्महाधनैः । कृष्णदत्तैरसंख्यातैर्धनैरपि युधिष्ठिरः
ଏହିପରି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମଧ୍ୟ ନିଜ କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତାମାନେ ଆଣିଥିବା ଅପରିମେୟ ମହାଧନ ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ଅସଂଖ୍ୟ ଧନରାଶିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମୃଦ୍ଧ ହେଲେ।
Verse 51
कृष्णाश्रयोऽयजद्विप्रा राजसूयेन पांडवः । तस्मिन्यागे ददौ द्रव्यं ब्राह्मणेभ्यो यथेष्टतः
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ପାଣ୍ଡବ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କଲେ; ଏବଂ ସେହି ଯଜ୍ଞରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଦ୍ରବ୍ୟଦାନ କଲେ।
Verse 52
अन्नानि प्रददौ तत्र ब्राह्मणेभ्यो युधिष्ठिरः । वस्त्राणि गाश्च भूमिं च भूषणानि ददौ तथा
ସେଠାରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ନ ଦାନ କଲେ; ଏବଂ ବସ୍ତ୍ର, ଗାଈ, ଭୂମି ଓ ଭୂଷଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଲେ।
Verse 53
अर्थिनः परितुष्यंति यावता कांचनादिना । ततोपि द्विगुणं तेभ्यो दापयामास धर्मजः
ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଦି ଯେତେ ମିଳିଲେ ଯାଚକମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉଥାନ୍ତେ, ତାହାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱିଗୁଣ ଦାନ ଧର୍ମପୁତ୍ର ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
Verse 54
इयंति दत्तान्यर्थिभ्यो धनानि विविधान्यपि । इतीयत्तां परिच्छेत्तुं न शक्ता ब्रह्मकोटयः
ଯାଚକମାନଙ୍କୁ ଏତେ ଅଧିକ ଓ ଏତେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଧନ ଦାନ ହେଲା ଯେ ତାହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିମାଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାକୁ କୋଟି କୋଟି ବ୍ରହ୍ମାମାନେ ମଧ୍ୟ ସକ୍ଷମ ନୁହନ୍ତି।
Verse 55
अर्थिभिर्दीयमानानि दृष्ट्वा तत्र धनानि वै । सर्वस्वमप्यहो राज्ञा दत्तमित्यब्रवीज्जनः
ସେଠାରେ ଯାଚକମାନଙ୍କୁ ଧନ ବଣ୍ଟନ ହେଉଥିବା ଦେଖି ଲୋକେ କହିଲେ—“ଆହା! ରାଜା ତ ନିଜ ସର୍ବସ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଦାନ କରିଦେଲେ!”
Verse 57
स्वल्पं हि दत्तमर्थिभ्य इत्यवोचञ्जनास्तदा । इष्ट्वैवं राजसूयेन धर्मपुत्रः सहानुजः
ତେବେ ଲୋକେ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଲେ—“ଯାଚକମାନଙ୍କୁ ତ ଅଳ୍ପମାତ୍ର ଦିଆଯାଇଛି।” ଏଭଳି ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରି ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଅନୁଜମାନଙ୍କ ସହ…
Verse 58
बहुवित्तसमृद्धः सन्रेमे तत्र पुरोत्तमे । लक्ष्मीतीर्थस्य माहात्म्याद्धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः
ଅପାର ଧନସମୃଦ୍ଧିରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ସେ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଗରରେ ଆନନ୍ଦ କଲେ—ଲକ୍ଷ୍ମୀତୀର୍ଥର ମାହାତ୍ମ୍ୟରୁ ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
Verse 59
लेभे सर्वमिदं विप्रा अहो तीर्थस्य वैभवम् । इदं तीर्थं महापुण्यं महा दारिद्यनाशनम्
“ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ସେ ଏହି ସବୁ ପାଇଲେ—ଆହା, ଏ ତୀର୍ଥର କି ଵୈଭବ! ଏ ତୀର୍ଥ ମହାପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଓ ମହାଦାରିଦ୍ର୍ୟନାଶକ।”
Verse 60
धनधान्यप्रदं पुंसां महापातकनाशनम् । महानरकसंहर्तृ महादुःखनिवर्तकम्
ଏହା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ ଦେଇଥାଏ; ମହାପାତକ ନାଶ କରେ; ମହାନରକ ସଂହାର କରେ; ମହାଦୁଃଖ ନିବାରଣ କରେ।
Verse 61
मोक्षदं स्वर्गदं नित्यं महाऋण विमोचनम् । सुकलत्रप्रदं पुंसां सुपुत्रप्रदमेव च
ଏହା ନିତ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଦାନ କରେ, ଏବଂ ମହା ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ କରେ। ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ସୁଶୀଳା ପତ୍ନୀ ଦେଇ, ନିଶ୍ଚୟ ସୁପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ।
Verse 62
एतत्तीर्थसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति । एतद्वः कथितं विप्रा लक्ष्मीतीर्थस्य वैभवम्
ଏହି ତୀର୍ଥ ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ପୂର୍ବେ ଥିଲା ନାହିଁ, ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ। ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀତୀର୍ଥର ବୈଭବ ତୁମମାନଙ୍କୁ କୁହାଗଲା।
Verse 63
दुःस्वप्ननाशनं पुण्यं सर्वाभीष्टप्रसाधकम् । यः पठेदिममध्यायं शृणुते वा सभक्तिकम्
ଏହି ପୁଣ୍ୟମୟ ବର୍ଣ୍ଣନା ଦୁଷ୍ସ୍ୱପ୍ନ ନାଶ କରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅଭୀଷ୍ଟ ସାଧନ କରେ। ଯେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଭକ୍ତିସହିତ ଶୁଣେ—
Verse 64
धनधान्यसमृद्धः स्यात्स नरो नास्ति संशयः । भुक्त्वेह सकलान्भोगान्देहांते मुक्तिमाप्नुयात्
ସେ ମନୁଷ୍ୟ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଭୋଗି, ଦେହାନ୍ତେ ମୋକ୍ଷ ପାଏ।