Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 101

Devanagari script

गंधं पुष्पं कुशा गावः शाकं मांसं पयो दधि । मणिमत्स्यगहं धान्यं ग्राह्यमेतदुपस्थितम्

Transliteration

gaṃdhaṃ puṣpaṃ kuśā gāvaḥ śākaṃ māṃsaṃ payo dadhi | maṇimatsyagahaṃ dhānyaṃ grāhyametadupasthitam

Translation

ସୁଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ, କୁଶ, ଗାଈ, ଶାକ, ମାଂସ, ଦୁଧ, ଦହି, ମଣି, ମାଛ ଓ ଧାନ୍ୟ—ଏସବୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଲେ ଯଥୋଚିତ ଦାନରୂପେ ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟ।

Word by Word

• गन्धम्: fragrance
• गन्धम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• पुष्पम्: flower
• पुष्पम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुष्प (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• कुशाः: kuśa grasses
• कुशाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• गावः: cows
• गावः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• शाकम्: vegetable/greens
• शाकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शाक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• मांसम्: meat
• मांसम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मांस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• पयः: milk
• पयः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पयस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• दधि: curd/yogurt
• दधि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दधि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• मणिमत्स्यगहम्: gems, fish, and a house (as a set)
• मणिमत्स्यगहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मणि (प्रातिपदिक) + मत्स्य (प्रातिपदिक) + गह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समाहार-द्वन्द्वः (मणयः च मत्स्याः च गहं च)

• धान्यम्: grain
• धान्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धान्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• ग्राह्यम्: acceptable; to be taken
• ग्राह्यम्: Vidheyavisheshana (Predicative qualifier/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ग्रह् (धातु) + यत् (कृत् प्रत्यय)
• Form: कृत्य (यत्) कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘to be accepted’

• एतत्: this
• एतत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; निर्देशक सर्वनाम

• उपस्थितम्: present; available
• उपस्थितम्: Vidheyavisheshana (Predicative qualifier/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उप (उपसर्ग) + स्था (धातु) + क्त (कृत् प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘present/available’

Speaker

Skanda (deduced)

Visual Art Cues

Scene: A ritual setting with neatly arranged offerings: garlands and perfumes, bundles of kuśa, a cow with calf, baskets of vegetables and grain, bowls of milk and curd, a small casket of gems, and fish as a regional food-offering; a brāhmaṇa indicates acceptance with a gesture of consent.

Characters & Entities

• Kuśa
• Gāvaḥ (cows)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma includes proper exchange: certain offered goods, when presented rightly, may be accepted without moral fault.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No particular tīrtha is named; it frames general rules of acceptable offerings in a dharma-setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

A catalog of items deemed grāhya (acceptable to receive) when they come as presented offerings.