Adhyaya 35

Verse 1

नारद उवाच । भगवन्देवदेवेश सृष्टिसंहारकारक । गुणातीतो गुणैर्युक्तो मुक्तीनां साधनं परम्

ନାରଦ କହିଲେ— ହେ ଭଗବନ୍, ହେ ଦେବଦେବେଶ, ସୃଷ୍ଟି-ସଂହାରକର୍ତ୍ତା! ଆପଣ ଗୁଣାତୀତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଗୁଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ; ଆପଣହିଁ ମୁକ୍ତିର ପରମ ସାଧନ।

Verse 2

संस्थाप्य वेदभवनं विधिवद्द्विज सत्तमान् । किं चक्रे रघुनाथस्तु भूयोऽयोध्यां गतस्तदा

ବିଧିମତେ ବେଦଭବନ ସ୍ଥାପନ କରି ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଯଥାସ୍ଥାନେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ସେତେବେଳେ ରଘୁନାଥ ପୁନଃ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ଯାଇ ପରେ କ’ଣ କଲେ?

Verse 3

स्वस्थाने ब्राह्मणास्तत्र कानि कर्माणि चक्रिरे । ब्रह्मोवाच । इष्टापूर्तरताः शांताः प्रतिग्रहपराङ्मुखाः

ସେଠାରେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜ-ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହି ଯଥୋଚିତ କର୍ମ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ସେମାନେ ଶାନ୍ତସ୍ୱଭାବୀ, ଇଷ୍ଟ-ପୂର୍ତ୍ତ (ଯଜ୍ଞ ଓ ଲୋକହିତକର୍ମ)ରେ ରତ ଏବଂ ପ୍ରତିଗ୍ରହ ଗ୍ରହଣରେ ବିମୁଖ ଥିଲେ।

Verse 4

राज्यं चक्रुर्वनस्यास्य पुरोधा द्विजसत्तमः । उवाच रामपुरतस्तीर्थमाहात्म्यमुत्तमम्

ସେହି ଅରଣ୍ୟପ୍ରଦେଶର ପୁରୋହିତ ଭାବେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ରାଜ୍ୟ ସଦୃଶ ସୁଶାସନ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ଏବଂ ରାମପୁରରୁ ସେହି ତୀର୍ଥର ଉତ୍ତମ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ପ୍ରଚାର କଲେ।

Verse 5

प्रयागस्य च माहात्म्यं त्रिवेणीफलमुत्तमम् । प्रयागतीर्थमहिमा शुक्लतीर्थस्य चैव हि

ସେ ପ୍ରୟାଗର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ତ୍ରିବେଣୀର ଅନୁପମ ଫଳ କହିଲେ। ଏବଂ ପ୍ରୟାଗତୀର୍ଥର ମହିମା ସହ ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥର ଗୌରବ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।

Verse 6

सिद्धक्षेत्रस्य काश्याश्च गंगाया महिमा तथा । वसिष्ठः कथया मास तीर्थान्यन्यानि नारद

ସେ ସିଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର, କାଶୀ ଏବଂ ଗଙ୍ଗାର ମହିମା ମଧ୍ୟ କହିଲେ। ହେ ନାରଦ, ବସିଷ୍ଠ ଏକ ମାସ ଧରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କଥା କହିଲେ।

Verse 7

धर्मारण्यसुवर्णाया हरिक्षेत्रस्य तस्य च । स्नानदानादिकं सर्वं वाराणस्या यवाधिकम्

ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଧର୍ମାରଣ୍ୟ ଓ ସେହି ହରିକ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ ଆଦି ସମସ୍ତ କର୍ମ ବାରାଣସୀଠାରୁ ଯବମାତ୍ର ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟଫଳ ଦେଇଥାଏ।

Verse 8

एतच्छ्रुत्वा रामदेवः स चमत्कृतमानसः । धर्मारण्ये पुनर्यात्रां कर्त्तुकामः समभ्यगात्

ଏହା ଶୁଣି ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ମନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା; ଧର୍ମାରଣ୍ୟରେ ପୁନର୍ବାର ନୂତନ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସେ ଆଗେଇ ଆସିଲେ।

Verse 9

सीतया सह धर्मज्ञो गुरुसैन्यपुरःसरः । लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा भरतेन सहायवान्

ଧର୍ମଜ୍ଞ ଶ୍ରୀରାମ ସୀତାଙ୍କ ସହ ଯାତ୍ରା କଲେ; ଆଗରେ ଗୁରୁ ଓ ସେନା ଥିଲା; ସହୋଦର ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଏବଂ ସହାୟକ ଭରତ ମଧ୍ୟ ସଙ୍ଗେ ଥିଲେ।

Verse 10

शत्रुघ्नेन परिवृतो गतो मोहेरके पुरे । तत्र गत्वा वसिष्ठं तु पृच्छतेऽसौ महामनाः

ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ଘେରାଉରେ ସେ ମୋହେରକ ନଗରକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି ସେଇ ମହାମନା ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Verse 11

राम उवाच । धर्मारण्ये महाक्षेत्रे किं कर्त्तव्यं द्विजोत्तम । दानं वा नियमो वाथ स्नानं वा तप उत्तमम्

ରାମ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ଧର୍ମାରଣ୍ୟର ମହାକ୍ଷେତ୍ରରେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ—ଦାନ, ନିୟମ, ସ୍ନାନ, କି ଉତ୍ତମ ତପ?

Verse 12

ध्यानं वाथ क्रतुं वाथ होमं वा जपमुत्तमम् । दानं वा नियमं वाथ स्नानं वा तप उत्तमम्

କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନ, କ୍ରତୁ-ଯଜ୍ଞ, ହୋମ, ଉତ୍ତମ ଜପ—ଏମାନଙ୍କୁ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ? ନାହିଁଲେ ଦାନ, ନିୟମ, ସ୍ନାନ, କି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତପ?

Verse 13

येन वै क्रियमाणेन तीर्थेऽस्मिन्द्विजसत्तम । ब्रह्महत्यादिपापेभ्यो मुच्यते तद्ब्रवीहि मे

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏହି ତୀର୍ଥରେ କେଉଁ କର୍ମ କରିଲେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଆଦି ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ତାହା ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 14

वसिष्ठ उवाच । यज्ञं कुरु महाभाग धर्मारण्ये त्वमुत्तमम् । दिनेदिने कोटिगुणं यावद्वर्षशतं भवेत्

ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ—ହେ ମହାଭାଗ! ଧର୍ମାରଣ୍ୟରେ ତୁମେ ଉତ୍ତମ ଯଜ୍ଞ କର; ତାହାର ପୁଣ୍ୟ ଦିନେଦିନେ କୋଟିଗୁଣ ବଢ଼ି, ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବ।

Verse 15

तच्छ्रुत्वा चैव गुरुतो यज्ञारंभं चकार सः । तस्मिन्नवसरे सीता रामं व्यज्ञापयन्मुदा

ଗୁରୁଙ୍କ ଠାରୁ ଏହା ଶୁଣି ସେ ଯଜ୍ଞାରମ୍ଭ କଲେ; ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସୀତା ଆନନ୍ଦରେ ରାମଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।

Verse 16

स्वामिन्पूर्वं त्वया विप्रा वृता ये वेदपारगाः । ब्रह्मविष्णुमहेशेन निर्मिता ये पुरा द्विजाः

ହେ ସ୍ୱାମୀ! ପୂର୍ବେ ଆପଣ ବେଦପାରଙ୍ଗତ ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ବରଣ କରିଥିଲେ—ସେହି ଦ୍ୱିଜମାନେ ପୁରାତନେ ବ୍ରହ୍ମା-ବିଷ୍ଣୁ-ମହେଶ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 17

कृते त्रेतायुगे चैव धर्मारण्यनिवासिनः । विप्रांस्तान्वै वृणुष्व त्वं तैरेव साधकोऽध्वरः

କୃତ ଓ ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ ଧର୍ମାରଣ୍ୟନିବାସୀ ସେହି ବିପ୍ରମାନେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ; ଆପଣ ସେମାନଙ୍କୁ ହିଁ ବରଣ କରନ୍ତୁ, କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ଏହି ଅଧ୍ୱର ଯଜ୍ଞ ସଠିକ୍ ଭାବେ ସିદ્ધ ହେବ।

Verse 18

तच्छ्रुत्वा रामदेवेन आहूता ब्राह्मणास्तदा । स्थापिताश्च यथापूर्वमस्मिन्मोहे रके पुरे

ଏହା ଶୁଣି ସେତେବେଳେ ଭଗବାନ ରାମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଡାକାଇଲେ ଏବଂ ପୂର୍ବବତ୍ ସେହି ଏକେ ସ୍ଥାନ ଓ ନଗରରେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ କଲେ।

Verse 19

तैस्त्वष्टादशसंख्याकैस्त्रैविद्यैर्मेहिवाडवैः । यज्ञं चकार विधिवत्तैरेवायतबुद्धिभिः

ତ୍ରିବେଦବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସଂଖ୍ୟାରେ ଅଠାରଜଣ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହ—ସ୍ଥିର ଓ ଦୂରଦର୍ଶୀ ବୁଦ୍ଧିବାନ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସହାୟତା ପାଇ—ରାମ ନିୟମାନୁସାରେ ଯଜ୍ଞ କଲେ।

Verse 20

कुशिकः कौशिको वत्स उपमन्युश्च काश्यपः । कृष्णात्रेयो भरद्वाजो धारिणः शौनको वरः

କୁଶିକ, କୌଶିକ, ବତ୍ସ, ଉପମନ୍ୟୁ ଓ କାଶ୍ୟପ; କୃଷ୍ଣାତ୍ରେୟ, ଭରଦ୍ୱାଜ, ଧାରିଣ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୌନକ—ଏମାନେ ଯଜ୍ଞର ମୁଖ୍ୟ ଋତ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ।

Verse 21

मांडव्यो भार्गवः पैंग्यो वात्स्यो लौगाक्ष एव च । गांगायनोथ गांगेयः शुनकः शौनकस्तथा

ମାଣ୍ଡବ୍ୟ, ଭାର୍ଗବ, ପୈଙ୍ଗ୍ୟ, ବାତ୍ସ୍ୟ ଓ ଲୌଗାକ୍ଷ; ପରେ ଗାଙ୍ଗାୟନ, ଗାଙ୍ଗେୟ, ଶୁନକ ଏବଂ ଶୌନକ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଋତ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ।

Verse 22

ब्रह्मोवाच । एभिर्विप्रैः क्रतुं रामः समाप्य विधिवन्नृपः । चकारावभृथं रामो विप्रान्संपूज्य भक्तितः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହ ନୃପ ରାମ ନିୟମାନୁସାରେ କ୍ରତୁ ସମାପ୍ତ କଲେ; ଏବଂ ଭକ୍ତିରେ ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି ରାମ ଅବଭୃଥ-ସ୍ନାନ କଲେ।

Verse 23

यज्ञांते सीतया रामो विज्ञप्तः सुविनीतया । अस्याध्वरस्य संपत्ती दक्षिणां देहि सुव्रत

ଯଜ୍ଞାନ୍ତେ ସୁବିନୀତା ସୀତା ବିନୟପୂର୍ବକ ରାମଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ— “ହେ ସୁବ୍ରତ! ଏହି ଅଧ୍ୱରର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ପତ୍ତି ସହିତ ଯଥୋଚିତ ଦକ୍ଷିଣା ଦିଅ।”

Verse 24

मन्नाम्ना च पुरं तत्र स्थाप्यतां शीघ्रमेव च । सीताया वचनं श्रुत्वा तथा चक्रे नृपोत्तमः

“ଏବଂ ସେଠାରେ ମୋ ନାମରେ ଶୀଘ୍ର ଏକ ନଗର ସ୍ଥାପିତ ହେଉ।” ସୀତାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ନୃପୋତ୍ତମ ତଦନୁସାରେ କଲେ।

Verse 25

तेषां च ब्राह्मणानां च स्थानमेकं सुनिर्भयम् । दत्तं रामेण सीतायाः संतोषाय महीभृता

ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ନିର୍ଭୟ ନିବାସସ୍ଥାନ ରାଜା ରାମ ସୀତାଙ୍କ ସନ୍ତୋଷାର୍ଥେ ପ୍ରଦାନ କଲେ।

Verse 26

सीतापुरमिति ख्यातं नाम चक्रे तदा किल । तस्याधिदेव्यौ वर्त्तेते शांता चैव सुमंगला

ତେବେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତାହାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାମ “ସୀତାପୁର” ରଖିଲେ। ଏବଂ ସେଠାର ଅଧିଦେବୀ ଭାବେ ଶାନ୍ତା ଓ ସୁମଙ୍ଗଳା ବିରାଜନ୍ତି।

Verse 27

मोहेरकस्य पुरतो ग्रामद्वादशकं पुरः । ददौ विप्राय विदुषे समुत्थाय प्रहर्षितः

ମୋହେରକ-ପୁର ସମ୍ମୁଖରେ ସେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଉଠି, ଜଣେ ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବାରଟି ଗ୍ରାମ ଦାନ କଲେ।

Verse 28

तीर्थांतरं जगामाशु काश्यपीसरितस्तटे । वाडवाः केऽपि नीतास्ते रामेण सह धर्मवित्

ସେ ଶୀଘ୍ର କାଶ୍ୟପୀ ନଦୀତଟର ଅନ୍ୟ ଏକ ତୀର୍ଥକୁ ଗଲେ। ଧର୍ମଜ୍ଞ ରାମଙ୍କ ସହ କିଛି ଘୋଡ଼ୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଆଣାଗଲେ।

Verse 29

धर्मालये गतः सद्यो यत्र माला कमंडलुः । पुरा धर्मेण सुमहत्कृतं यत्र तपो मुने

ତାପରେ ସେ ସତ୍ୱର ଧର୍ମାଳୟକୁ ଗଲେ—ଯେଉଁଠାରେ ମାଳା ଓ କମଣ୍ଡଲୁ ପୂଜ୍ୟ; ହେ ମୁନି, ପୁରାତନକାଳରେ ସେଠାରେ ସ୍ୱୟଂ ଧର୍ମ ମହାତପ କରିଥିଲେ।

Verse 30

तदारभ्य सुविख्यातं धर्मालयमिति । श्रुतम् ददौ दाशरथिस्तत्र महादानानि षोडश

ସେହି ସମୟରୁ ଏହା ‘ଧର୍ମାଳୟ’ ନାମରେ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ସେଠାରେ ଦାଶରଥି, ପରମ୍ପରାରେ ଶୁଣାଯାଏ ଯେପରି, ଷୋଳଟି ମହାଦାନ ଦେଲେ।

Verse 31

पंचाशत्तदा ग्रामाः सीतापुरसमन्विताः । सत्यमंदिरपर्यंता रघुना थेन वै तदा

ସେତେବେଳେ ରଘୁବଂଶୀ (ରାମ) ସୀତାପୁର ସହ ପଞ୍ଚାଶଟି ଗ୍ରାମ ଯୋଡ଼ିଦେଲେ; ସେଗୁଡ଼ିକ ସତ୍ୟମନ୍ଦିରର ପରିସର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଥିଲା।

Verse 32

सीताया वचनात्तत्र गुरुवाक्येन चैव हि । आत्मनो वंशवृद्ध्यर्थं द्विजेभ्योऽदाद्रघूत्तमः

ସେଠାରେ ସୀତାଙ୍କ ବଚନରୁ ଏବଂ ଗୁରୁବାକ୍ୟ ପାଳନ କରି, ନିଜ ବଂଶବୃଦ୍ଧି ଓ ନିରନ୍ତରତା ପାଇଁ ରଘୁତ୍ତମ (ରାମ) ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ।

Verse 33

अष्टादशसहस्राणां द्विजानामभवत्कुलम् । वात्स्यायन उपमन्युर्जातूकर्ण्योऽथ पिंगलः

ଅଷ୍ଟାଦଶ ସହସ୍ର ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପୃଥକ୍ କୁଳ-ବଂଶପରମ୍ପରା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା—ବାତ୍ସ୍ୟାୟନ, ଉପମନ୍ୟୁ, ଜାତୂକର୍ଣ୍ୟ ଏବଂ ପରେ ପିଙ୍ଗଳ।

Verse 34

भारद्वाजस्तथा वत्सः कौशिकः कुश एव च । शांडिल्यः कश्यपश्चैव गौतमश्छांधनस्तथा

ତଥା ଭାରଦ୍ୱାଜ ଓ ବତ୍ସ; କୌଶିକ ଓ କୁଶ ମଧ୍ୟ; ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ, କଶ୍ୟପ, ଗୌତମ ଏବଂ ସେହିପରି ଛାଂଧନ (ବଂଶ) ଥିଲେ।

Verse 35

कृष्णात्रेयस्तथा वत्सो वसिष्ठो धारणस्तथा । भांडिलश्चैव विज्ञेयो यौवनाश्वस्ततः परम्

ଏହିପରି କୃଷ୍ଣାତ୍ରେୟ ଓ ବତ୍ସ; ବସିଷ୍ଠ ଓ ଧାରଣ; ଭାଣ୍ଡିଲ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞେୟ—ଏମାନଙ୍କ ପରେ ଯୌବନାଶ୍ୱ।

Verse 36

कृष्णायनोपमन्यू च गार्ग्यमुद्गलमौखकाः । पुशिः पराशरश्चैव कौंडिन्यश्च ततः परम्

ଏବଂ କୃଷ୍ଣାୟନ ଓ ଉପମନ୍ୟୁ; ଗାର୍ଗ୍ୟ, ମୁଦ୍ଗଲ ଓ ମୌଖକ; ପୁଶି ଏବଂ ପରାଶର ମଧ୍ୟ—ତାପରେ କୌଣ୍ଡିନ୍ୟ।

Verse 37

पंचपंचाशद्ग्रामाणां नामान्येवं यथाक्रमम् । सीतापुरं श्रीक्षेत्रं च मुशली मुद्गली तथा

ଏହିପରି କ୍ରମାନୁସାରେ ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶ ଗ୍ରାମର ନାମ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ—ସୀତାପୁର, ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର, ଏବଂ ମୁଶଲୀ ଓ ମୁଦ୍ଗଲୀ।

Verse 38

ज्येष्ठला श्रेयस्थानं च दंताली वटपत्रका । राज्ञः पुरं कृष्णवाटं देहं लोहं चनस्थनम्

ଜ୍ୟେଷ୍ଠଲା, ଶ୍ରେୟସ୍ଥାନ, ଦନ୍ତାଳୀ, ବଟପତ୍ରକା; ରାଜ୍ଞଃପୁର, କୃଷ୍ଣବାଟ, ଦେହ, ଲୋହ ଓ ଚନସ୍ଥନ—ଏହି ସବୁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ।

Verse 39

कोहेचं चंदनक्षेत्रं थलं च हस्तिनापुरम् । कर्पटं कंनजह्नवी वनोडफनफावली

କୋହେଚ, ଚନ୍ଦନକ୍ଷେତ୍ର, ଥଲ ଓ ହସ୍ତିନାପୁର; କର୍ପଟ, କଂନଜହ୍ନବୀ ଏବଂ ବନୋଡଫନଫାବଲୀ—ଏହି ପୁଣ୍ୟନାମଗୁଡ଼ିକ।

Verse 40

मोहोधं शमोहोरली गोविंदणं थलत्यजम् । चारणसिद्धं सोद्गीत्राभाज्यजं वटमालिका

ମୋହୋଧ, ଶମୋହୋରଲୀ, ଗୋବିନ୍ଦଣ ଓ ଥଲତ୍ୟଜ; ଚାରଣସିଦ୍ଧ, ସୋଦ୍ଗୀତ୍ରାଭାଜ୍ୟଜ ଏବଂ ବଟମାଲିକା—ଏହିମାନେ ମଧ୍ୟ ପୁଣ୍ୟନାମ।

Verse 41

गोधरं मारणजं चैव मात्रमध्यं च मातरम् । बलवती गंधवती ईआम्ली च राज्यजम्

ଗୋଧର, ମାରଣଜ, ମାତ୍ରମଧ୍ୟ ଓ ମାତର; ବଲବତୀ, ଗନ୍ଧବତୀ, ଈଆମ୍ଲୀ ଏବଂ ରାଜ୍ୟଜ—ଏହି ଅନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟନାମ।

Verse 42

रूपावली बहुधनं छत्रीटं वंशंजं तथा । जायासंरणं गोतिकी च चित्रलेखं तथैव च

ରୂପାବଲୀ, ବହୁଧନ, ଛତ୍ରୀଟ ଓ ବଂଶଞ୍ଜ; ଜାୟାସଂରଣ, ଗୋତିକୀ ଏବଂ ଚିତ୍ରଲେଖ—ଏହିମାନେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନନାମ।

Verse 43

दुग्धावली हंसावली च वैहोलं चैल्लजं तथा । नालावली आसावली सुहाली कामतः परम्

ଦୁଗ୍ଧାବଳୀ, ହଂସାବଳୀ, ବୈହୋଲ, ଚୈଲ୍ଲଜ, ନାଳାବଳୀ, ଆସାବଳୀ ଓ ସୁହାଳୀ—ଏହି ସମସ୍ତ ବସତି ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା।

Verse 44

रामेण पंचपंचाशद्ग्रामाणि वसनाय च । स्वयं निर्माय दत्तानि द्विजेभ्यस्तेभ्य एव च

ବାସନିମିତ୍ତେ ରାମ ସ୍ୱୟଂ ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶତି ଗ୍ରାମ ନିର୍ମାଣ କରି, ସେହି ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ (ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ) ଦାନ କଲେ।

Verse 45

तेषां शुश्रूषणार्थाय वैश्यान्रामो न्यवे दयत् । षट्त्रिंशच्च सहस्राणि शूद्रास्तेभ्यश्चतुर्गुणान्

ତାଙ୍କର ଶୁଶ୍ରୂଷା ଓ ପୋଷଣାର୍ଥେ ରାମ ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ; ଏବଂ ଛତ୍ରିଂଶତ୍ ସହସ୍ର ଶୂଦ୍ର—ଚାରିଗୁଣ ସଂଖ୍ୟାରେ—ତାଙ୍କ ଅଧୀନ କଲେ।

Verse 46

तेभ्यो दत्तानि दानानि गवाश्ववसनानि च । हिरण्यं रजतं ताम्रं श्रद्धया परया मुदा

ତାଙ୍କୁ ଦାନରୂପେ ଗୋ, ଅଶ୍ୱ ଓ ବସ୍ତ୍ର ଦିଆଗଲା; ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ରୌପ୍ୟ, ତାମ୍ର ମଧ୍ୟ ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ହର୍ଷରେ ଅର୍ପିତ ହେଲା।

Verse 47

नारद उवाच । अष्टादशसहस्रास्ते ब्राह्मणा वेदपारगाः । कथं ते व्यभजन्ग्रामान्द्रामो त्पन्नं तथा वसु । वस्त्राद्यं भूषणाद्यं च तन्मे कथय सुव्र तम्

ନାରଦ କହିଲେ—ସେଇ ଅଷ୍ଟାଦଶ ସହସ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦପାରଗ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକୁ ଓ ରାମଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଧନକୁ କିପରି ବିଭାଜନ କଲେ? ବସ୍ତ୍ରାଦି ଓ ଭୂଷଣାଦିର ବଣ୍ଟନ କିପରି ହେଲା? ହେ ସୁବ୍ରତ, ତାହା ମୋତେ କହ।

Verse 48

ब्रह्मोवाच । यज्ञांते दक्षिणा यावत्सर्त्विग्भिः स्वीकृता सुत । महादानादिकं सर्वं तेभ्य एव समर्पितम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ପୁତ୍ର! ଯଜ୍ଞାନ୍ତେ ଋତ୍ୱିଜମାନେ ଯେଯେ ଦକ୍ଷିଣା ଗ୍ରହଣ କଲେ, ମହାଦାନ ଆଦି ସମସ୍ତ ତାହା ସେମାନଙ୍କୁ ହିଁ ଅର୍ପିତ ହେଲା।

Verse 49

ग्रामाः साधारणा दत्ता महास्थानानि वै तदा । ये वसंति च यत्रैव तानि तेषां भवंत्विति

ତେବେ ଗ୍ରାମମାନେ ଓ ମହାସ୍ଥାନମାନେ ସାଧାରଣ ଅଧିକାରରେ ଦିଆଗଲା; ‘ସେମାନେ ଯେଉଁଠି ବସନ୍ତି, ସେଇ ସ୍ଥାନମାନେ ସେମାନଙ୍କର ହେଉ’ ବୋଲି ଘୋଷଣା ହେଲା।

Verse 50

वशिष्ठवचनात्तत्र ग्रामास्ते विप्रसात्कृताः । रघूद्वहेन धीरेण नोद्व संति यथा द्विजाः

ସେଠାରେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ବଚନରେ ସେଇ ଗ୍ରାମମାନେ ବିପ୍ରମାନଙ୍କ ଅଧୀନରେ ରଖାଗଲା; ଧୀର ରଘୂଦ୍ୱହ (ରାମ) ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ କୌଣସି ଉପଦ୍ରବ ହେବାକୁ ଦେଲେ ନାହିଁ।

Verse 51

धान्यं तेषां प्रदत्तं हि विप्राणां चामितं वसु । कृतांजलिस्ततो रामो ब्राह्मणानिदमब्रवीत्

ସେମାନଙ୍କୁ ଧାନ୍ୟ ଦିଆଗଲା ଏବଂ ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ଅମିତ ଧନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ ହେଲା। ତାପରେ ରାମ ହାତ ଯୋଡ଼ି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।

Verse 52

यथा कृतयुगे विप्रास्त्रेतायां च यथा पुरा । तथा चाद्यैव वर्त्तव्यं मम राज्ये न संशयः

ରାମ କହିଲେ—କୃତଯୁଗରେ ବିପ୍ରମାନେ ଯେପରି ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ, ପୂର୍ବେ ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଯେପରି ଥିଲେ, ସେପରି ଆଜି ମଧ୍ୟ ମୋ ରାଜ୍ୟରେ ରହିବା ଉଚିତ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 53

यत्किंचिद्धनधान्यं वा यानं वा वसनानि वा । मणयः कांचनादींश्च हेमादींश्च तथा वसु

ଯେ କିଛି ଧନ କିମ୍ବା ଧାନ୍ୟ, ଯାନ କିମ୍ବା ବସ୍ତ୍ର; ମଣି, କାଞ୍ଚନାଦି, ହେମାଦି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦ—

Verse 54

ताम्राद्यं रजतादींश्च प्रार्थयध्वं ममाधुना । अधुना वा भविष्ये वाभ्यर्थनीयं यथोचितम्

ତାମ୍ରାଦି ଓ ରଜତାଦି ଯାହା କିଛି, ଏବେ ମୋତେ ପ୍ରାର୍ଥନା କର; ଏବେ କିମ୍ବା ଭବିଷ୍ୟତରେ—ଯଥୋଚିତ ଯାହା ଅଭ୍ୟର୍ଥନୀୟ, ସେହି।

Verse 55

प्रेषणीयं वाचिकं मे सर्वदा द्विजसत्तमाः । यंयं कामं प्रार्थयध्वं तं तं दास्याम्यहं विभो

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ମୋର ବଚନ ସଦା ତୁମ ଆଜ୍ଞାଧୀନ; ତୁମେ ଯେ ଯେ କାମନା ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବ, ସେ ସେ ମୁଁ ଦେବି।

Verse 56

ततो रामः सेवकादीनादरात्प्रत्यभाषत । विप्राज्ञा नोल्लंघनीया सेव नीया प्रयत्नतः

ତାପରେ ରାମ ଆଦରସହ ସେବକମାନଙ୍କୁ ଆଦିକୁ କହିଲେ—‘ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘନୀୟ ନୁହେଁ; ଯତ୍ନସହିତ ତାହା ପାଳନୀୟ।’

Verse 57

यंयं कामं प्रार्थयंते कारयध्वं ततस्ततः । एवं नत्वा च विप्राणां सेवनं कुरुते तु यः

ସେମାନେ ଯେ ଯେ କାମନା ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି, ସେ ସେ ଅନୁଯାୟୀ କରାଇଦିଅ। ଏଭଳି ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ସେବା କରୁଥିବା ଯେ—

Verse 58

स शूद्रः स्वर्गमाप्नोति धनवान्पुत्रवान्भवेत् । अन्यथा निर्धनत्वं हि लभते नात्र संशयः

ଏପରି ଶୂଦ୍ର ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଏବଂ ଧନବାନ୍ ଓ ପୁତ୍ରବାନ୍ ହୁଏ। ନହେଲେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ପାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 59

यवनो म्लेच्छजातीयो दैत्यो वा राक्षसोपि वा । योत्र विघ्नं करोत्येव भस्मीभवति तत्क्षणात्

ଯବନ ହେଉ କି ମ୍ଲେଚ୍ଛଜାତୀୟ, ଦୈତ୍ୟ ହେଉ କି ରାକ୍ଷସ—ଯେ ଏଠାରେ ବିଘ୍ନ କରେ, ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଭସ୍ମୀଭୂତ ହୁଏ।

Verse 60

ब्रह्मोवाच । ततः प्रदक्षिणीकृत्य द्विजान्रामोऽतिहर्षितः । प्रस्थानाभिमुखो विप्रैराशीर्भिरभिनंदितः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ତାପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହର୍ଷିତ ରାମ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ପ୍ରସ୍ଥାନ ପାଇଁ ଉନ୍ମୁଖ ହେଲେ; ବିପ୍ରମାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ସେ ଅଭିନନ୍ଦିତ ହେଲେ।

Verse 61

आसीमांतमनुव्रज्य स्नेहव्याकुललोचनाः । द्विजाः सर्वे विनिर्वृत्ता धर्मारण्ये विमोहिताः

ସୀମାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁସରଣ କରି, ସ୍ନେହରେ ବ୍ୟାକୁଳ ନୟନ ନେଇ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ ତୃପ୍ତ ହେଲେ; ଧର୍ମାରଣ୍ୟରେ ସେମାନେ ମୋହିତ ଓ ଭାବବିହ୍ୱଳ ରହିଲେ।

Verse 62

एवं कृत्वा ततो रामः प्रतस्थे स्वां पुरीं प्रति । काश्यपाश्चैव गर्गाश्च कृतकृत्या दृढव्रताः

ଏଭଳି କରି ପରେ ରାମ ନିଜ ପୁରୀ ପ୍ରତି ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। କାଶ୍ୟପ ଓ ଗର୍ଗମାନେ ମଧ୍ୟ—ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ—ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା ବୋଲି ଭାବି କୃତକୃତ୍ୟ ହେଲେ।

Verse 63

गुर्वासनसमाविष्टाः सभार्या ससुहृत्सुताः । राजधानीं तदा प्राप रामोऽयोध्यां गुणान्विताम्

ଗୁରୁ-ଆସନରେ ଆସୀନ, ପତ୍ନୀ ସହ, ସୁହୃଦ ଓ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ରାମ ସେତେବେଳେ ଗୁଣସମୃଦ୍ଧ ରାଜଧାନୀ ଅଯୋଧ୍ୟାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।

Verse 64

दृष्ट्वा प्रमुदिताः सर्वे लोकाः श्रीरघुनन्दनम् । ततो रामः स धर्मात्मा प्रजापालनतत्परः

ଶ୍ରୀ ରଘୁନନ୍ଦନଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ତତ୍ପରେ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାମ ପ୍ରଜାପାଳନରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତତ୍ପର ହେଲେ।

Verse 65

सीतया सह धर्मात्मा राज्यं कुर्वंस्तदा सुधीः । जानक्या गर्भमाधत्त रविवंशोद्भवाय च

ସୀତା ସହ ଧର୍ମାତ୍ମା ଓ ସୁଧୀ ରାମ ରାଜ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ, ରବିବଂଶର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଗର୍ଭଧାରିଣୀ କଲେ।