Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 78

Devanagari script

तां निशां स नदीतीरे सुष्वाप रघुनंदनः । ततोऽर्द्धरात्रे संजाते रामो राजीवलोचनः

Transliteration

tāṃ niśāṃ sa nadītīre suṣvāpa raghunaṃdanaḥ | tato'rddharātre saṃjāte rāmo rājīvalocanaḥ

Translation

ସେଇ ରାତିରେ ରଘୁନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀରାମ ନଦୀତଟରେ ଶୟନ କଲେ। ପରେ ଅର୍ଧରାତ୍ରି ହେଲାବେଳେ, ପଦ୍ମନୟନ ରାମ—

Word by Word

• ताम्: that
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम

• निशाम्: night
• निशाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: निशा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• नदीतीरे: on the riverbank
• नदीतीरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नदी + तीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नद्याः तीरम्)

• सुष्वाप: slept
• सुष्वाप: Kriya (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्वप् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• रघुनन्दनः: descendant/son of Raghu
• रघुनन्दनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रघु + नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (रघोः नन्दनः)

• ततः: then/thereafter
• ततः: Kriya-visheshana (काल/क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादान/क्रमवाचक (thereafter/then)

• अर्द्धरात्रे: at midnight
• अर्द्धरात्रे: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अर्द्ध + रात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (रात्रेः अर्द्धम्)

• संजाते: when (it) had occurred
• संजाते: Kriya-visheshana (सप्तमी-सम्बन्ध)
• Type: Verb
• Root: सम् + जन् (धातु)
• Form: क्त (past passive participle), सप्तमी (7th), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-absolute (locative absolute)

• रामः: Rama
• रामः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• राजीवलोचनः: lotus-eyed
• राजीवलोचनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: राजीव + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; बहुव्रीह्यर्थे प्रचलितः (lotus-eyed)

Speaker

Narratorial voice (Purāṇic narrator; speaker not explicit in this snippet)

Tirtha Mahatmya

Type: riverbank (tīra)

Visual Art Cues

Scene: Rāma asleep on a quiet riverbank under night sky; moonlight on flowing water; attendants at a distance; the moment just before midnight turning.

Characters & Entities

• Rāma
• Suvarṇā (implied river setting)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even after ritual completion, the pilgrim’s journey continues—night and solitude become the stage where dharma is tested.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The sacred riverbank within the Dharmāraṇya/Harikṣetra region (connected to the Suvarṇā) is the setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed here; the verse sets the time (midnight) and place (riverbank) for the next dharmic event.