Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 59

Devanagari script

आश्रमप्रवरं तत्र ददर्श च मनोरमम् । पतिभिर्वालखिल्यैश्च वृतं मुनिगणा वृतम्

Transliteration

āśramapravaraṃ tatra dadarśa ca manoramam | patibhirvālakhilyaiśca vṛtaṃ munigaṇā vṛtam

Translation

ସେଠାରେ ସେ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମନୋହର ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ; ଯାହା ପୂଜ୍ୟ ବାଲଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନେ ଓ ମୁନିଗଣଦ୍ୱାରା ସମନ୍ତତଃ ପରିବେଷ୍ଟିତ ଥିଲା।

Word by Word

• आश्रम-प्रवरम्: the excellent hermitage
• आश्रम-प्रवरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक) + प्रवर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (प्रवरः आश्रमः)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (स्थानवाचक)

• ददर्श: saw
• ददर्श: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय conjunction)

• मनोरमम्: charming
• मनोरमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मनोरम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (आश्रम-प्रवरम्)

• पतिभिः: by lords/masters
• पतिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• वालखिल्यैः: by the Vālakhilya sages
• वालखिल्यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वालखिल्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय conjunction)

• वृतम्: surrounded
• वृतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृत (कृदन्त; √वृ (धातु) + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; (आश्रम-प्रवरम्) इति कर्मपदस्य विशेषणम्

• मुनि-गणैः: by groups of sages
• मुनि-गणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (मुनीनां गणाः)

• वृतम्: encompassed
• वृतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृत (कृदन्त; √वृ (धातु) + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति-बलात् विशेषणम् (आश्रम-प्रवरम्)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration; speaker not explicit in this verse)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya Āśrama (Vālakhilya-āśrama)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: An enchanting hermitage with simple huts and sacred fires, surrounded by venerable Vālakhilya sages and many munis, forming a protective, peaceful circle.

Characters & Entities

• Vālakhilya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The presence of realized sages is a hallmark of a tīrtha; their tapas makes the land itself a refuge for dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A principal āśrama within Dharmāraṇya, inhabited by Vālakhilya sages and other munis.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse emphasizes the sanctity created by tapas and saintly presence.