व्यास उवाच । गोवत्सान्नैरृते भागे दृश्यते लोहयष्टिका । स्वयंभुलिंगरूपेण रुद्रस्तत्र स्थितः स्वयम् । श्रीमार्कण्डेय उवाच । मोक्षतीर्थे सरस्वत्या नभस्ये चंद्रसंक्षये । विप्रान्संपूज्य विधिवत्तेभ्यो दत्त्वा च दक्षिणाम्
vyāsa uvāca | govatsānnairṛte bhāge dṛśyate lohayaṣṭikā | svayaṃbhuliṃgarūpeṇa rudrastatra sthitaḥ svayam | śrīmārkaṇḍeya uvāca | mokṣatīrthe sarasvatyā nabhasye caṃdrasaṃkṣaye | viprānsaṃpūjya vidhivattebhyo dattvā ca dakṣiṇām
ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ଗୋବତ୍ସାନର ନୈଋତ୍ୟ ଭାଗରେ ଲୋହଯଷ୍ଟିକା ଦେଖାଯାଏ; ସେଠାରେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ଲିଙ୍ଗରୂପେ ରୁଦ୍ର ସ୍ୱୟଂ ଅବସ୍ଥିତ। ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ସରସ୍ୱତୀର ମୋକ୍ଷତୀର୍ଥରେ, ନଭସ୍ୟ (ଭାଦ୍ରପଦ) ମାସରେ ଚନ୍ଦ୍ରକ୍ଷୟ ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ବିଧିବତ୍ ପୂଜା କରି ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ।
Vyāsa; Mārkaṇḍeya
Tirtha: Mokṣatīrtha (Sarasvatī) and Lohayaṣṭikā (Govatsāna)
Type: kshetra
Scene: A quiet Sarasvatī bank with a svayambhū Rudra-liṅga near an iron-staff-like marker (lohayaṣṭikā); Vyāsa narrates, Mārkaṇḍeya instructs pilgrims; brāhmaṇas seated for honor and dakṣiṇā during the darkening fortnight.
Sacred geography is anchored in a self-manifest Śiva presence, and pilgrimage is completed through dharma—honoring learned brāhmaṇas and giving dakṣiṇā.
Lohayaṣṭikā in the south-west of Govatsāna, and Mokṣatīrtha on the Sarasvatī.
In Nabhas (Bhādrapada) during lunar waning, worship/honor brāhmaṇas (vipra-pūjā) and give dakṣiṇā at Mokṣatīrtha.