Adhyaya 23

Verse 1

व्यास उवाच । अतः परं प्रवक्ष्यामि ब्रह्मणा यत्कृतं पुरा । तत्सर्वं कथयाम्यद्य शृणुष्वैकाग्रमानसः

ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ଏହା ପରେ ପୁରାତନକାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ଯାହା କରିଥିଲେ, ମୁଁ ତାହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ଆଜି ସେ ସବୁ କହିବି; ଏକାଗ୍ରମନେ ଶୁଣ।

Verse 2

देवानां दानवानां च वैराद्युद्धं बभूव ह । तस्मिन्युद्धे महादुष्टे देवाः संक्लिष्टमानसाः

ଦେବମାନେ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୈରରୁ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା। ସେହି ମହାଦୁଷ୍ଟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବମାନେ ମନସିକ ଭାବେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଲେଶିତ ହେଲେ।

Verse 3

बभूवुस्तत्र सोद्वेगा ब्रह्माणं शरणं ययुः

ସେଠାରେ ସେମାନେ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।

Verse 4

देवा ऊचुः । ब्रह्मन्केन प्रकारेण दैत्यानां वधमेव च । करोम्यद्य उपायं हि कथ्यतां शीघ्रमेव मे

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍! କେଉଁ ପ୍ରକାରେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ବଧ ସାଧ୍ୟ ହେବ? ଆଜି ମୁଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି; ସେହି ଉପାୟ ଶୀଘ୍ର ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 5

ब्रह्मोवाच । मया हि शंकरेणैव विष्णुना हि तथा पुरा । यमस्य तपसा तुष्टैर्धर्मारण्यं विनिर्मितम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ପୂର୍ବକାଳରେ ମୁଁ, ଶଙ୍କର ଓ ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ, ଯମଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ‘ଧର୍ମାରଣ୍ୟ’ ନାମକ ପବିତ୍ର ବନ ନିର୍ମାଣ କଲୁ।

Verse 6

तत्र यद्दीयते दानं यज्ञं वा तप उत्तमम् । तत्सर्वं कोटिगुणितं भवेदिति न संशयः

ସେଠାରେ ଯେ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞ କରାଯାଏ, ଅଥବା ଉତ୍ତମ ତପ କରାଯାଏ—ସେ ସବୁ କୋଟିଗୁଣ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 7

पापं वा यदि वा पुण्यं सर्वं कोटि गुणं भवेत् । तस्माद्दैत्यैर्न धर्षितं कदाचिदपि भोः सुराः

ସେଠାରେ ପାପ ହେଉ କି ପୁଣ୍ୟ—ସବୁ କୋଟିଗୁଣ ହୁଏ। ତେଣୁ, ହେ ସୁରମାନେ, ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାହାକୁ କେବେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ଷଣ କରିନାହାନ୍ତି।

Verse 8

श्रुत्वा तु ब्रह्मणो वाक्यं देवाः सर्वे सविस्मयाः । ब्रह्माणं त्वग्रतः कृत्वा धर्मार ण्यमुपाययुः

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ସେମାନେ ଧର୍ମାରଣ୍ୟକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 9

सत्रं तत्र समारभ्य सहस्राब्दमनुत्तमम् । वृत्वाऽचार्यं चांगिरसं मार्कंण्डेयं तथैव च

ସେଠାରେ ସେମାନେ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲୁଥିବା ଅନୁତ୍ତମ ସତ୍ର-ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ କଲେ ଏବଂ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ଆଙ୍ଗିରସ ଋଷି ଓ ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ।

Verse 10

अत्रिं च कश्यपं चैव होता कृत्वा महामतिः । जमदग्निं गौतमं च अध्वर्युत्वं न्यवेदयन्

ମହାମତିମାନେ ଅତ୍ରି ଓ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ହୋତୃ-ଋତ୍ୱିଜ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ; ଜମଦଗ୍ନି ଓ ଗୌତମଙ୍କୁ ଅଧ୍ୱର୍ୟୁ-ପଦରେ ନିୟୋଜିତ କଲେ।

Verse 11

भरद्वाजं वसिष्ठं तु प्रत्यध्वर्युत्वमादिशन् । नारदं चैव वाल्मीकिं नोदना याकरोत्तदा

ସେମାନେ ଭରଦ୍ୱାଜ ଓ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟଧ୍ୱର୍ୟୁ-ପଦରେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ; ତଦା ନାରଦ ଓ ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କୁ ନୋଦନା-କାର୍ଯ୍ୟରେ (ଯଜ୍ଞ-ପ୍ରେରକ/ଉଚ୍ଚାରକ) ନିୟୋଜିତ କଲେ।

Verse 12

ब्रह्मासने च ब्रह्माणं स्थापयामासुरादरात् । क्रोशचतुष्कमात्रां च वेदिं कृत्वा सुरैस्ततः

ଆଦରଭକ୍ତିରେ ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାସନରେ ବସାଇଲେ; ପରେ ଦେବମାନେ ଚାରି କ୍ରୋଶ ପରିମାଣର ଏକ ବେଦୀ ନିର୍ମାଣ କଲେ।

Verse 13

द्विजाः सर्वे समाहूता यज्ञस्यार्थे हि जापकाः । ऋग्यजुःसामाथर्वान्वै वेदानुद्गिरयंति ये

ଯଜ୍ଞର ନିମିତ୍ତେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ ଜପକମାନେ ଆହ୍ୱାନିତ ହେଲେ—ଯେମାନେ ଋଗ୍, ଯଜୁଃ, ସାମ ଓ ଅଥର୍ବ ବେଦକୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ପାଠ କରନ୍ତି।

Verse 14

गणनाथं शंभुसुतं कार्त्तिकेयं तथैव च । इन्द्रं वज्रधरं चैव जयंतं चन्द्रसूनुकम्

ସେମାନେ ଗଣନାଥ—ଶମ୍ଭୁସୁତ କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କୁ—ମଧ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ କଲେ; ଏବଂ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଚନ୍ଦ୍ରସୁତ ଜୟନ୍ତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଡାକିଲେ।

Verse 15

चत्वारो द्वारपालाश्च देवाः शूरा विनिर्मिताः । ततो राक्षोघ्नमंत्रेण हूयते हव्यवाहनः

ଚାରିଜଣ ଶୂର ଦେବତା ଦ୍ୱାରପାଳ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ। ପରେ ରାକ୍ଷସଘ୍ନ ମନ୍ତ୍ରରେ ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦିଆଗଲା।

Verse 16

तिलांश्च यवमिश्रांश्च मध्वाज्येन च मिश्रितान् । जुहुवुस्ते तदा देवा वेदमंत्रैर्नरेश्वर

ହେ ନରେଶ୍ୱର! ସେତେବେଳେ ସେଇ ଦେବମାନେ ବେଦମନ୍ତ୍ର ସହିତ ତିଳ ଓ ଯବ ମିଶାଇ, ମଧୁ-ଘୃତ ଯୁକ୍ତ କରି ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କଲେ।

Verse 17

आघारावाज्यभागौ च हुत्वा चैव ततः परम् । द्राक्षेक्षुपूगनारिंग जंबीरं बीजपूरकम्

ଆଘାର ଓ ଆଜ୍ୟଭାଗ ଆହୁତି ଦେଇ, ପରେ ଦ୍ରାକ୍ଷା, ଇକ୍ଷୁ (ଆଖୁ), ପୂଗ (ସୁପାରି), ନାରଙ୍ଗ, ଜମ୍ବୀର (ଲେମ୍ବୁ) ଓ ବୀଜପୂରକ (ଡାଳିମ୍ବ) ଅର୍ପଣ କଲେ।

Verse 18

उत्तरतो नालिकेरं दाडिमं च यथाक्रमम् । मध्वाज्यं पयसा युक्तं कृशरशर्करायुतम्

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ କ୍ରମାନୁସାରେ ନାଳିକେର (ନଡ଼ିଆ) ଓ ଦାଡ଼ିମ୍ବ ଅର୍ପଣ କଲେ; ଏବଂ ପୟସାଯୁକ୍ତ ମଧୁ-ଘୃତ ଓ ଶର୍କରାଯୁକ୍ତ କୃଶର ମଧ୍ୟ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 19

तंडुलैः शतपत्रैश्च यज्ञे वाचं नियम्य च । विचिंत्य च महाभागाः कृत्वा यज्ञं सदक्षिणम्

ତଣ୍ଡୁଳ ଓ ଶତପତ୍ର ପୁଷ୍ପ ସହିତ, ଯଜ୍ଞରେ ବାକ୍‌ସଂଯମ କରି ଧ୍ୟାନମଗ୍ନ ହୋଇ, ସେଇ ମହାଭାଗମାନେ ଦକ୍ଷିଣାସହିତ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ।

Verse 20

उत्तमं च शुभं स्तोमं कृत्वा हर्षमुपाययुः । अवारितान्नमददन्दीनांधकृपणेष्वपि

ଉତ୍ତମ ଓ ଶୁଭ ସ୍ତୋତ୍ର କରି ସେମାନେ ମହାହର୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ସେମାନେ ଅବାରିତ ଭାବେ ଅନ୍ନଦାନ କଲେ—ଦୀନ, ଅନ୍ଧ ଓ କୃପଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ।

Verse 21

ब्राह्मणेभ्यो विशेषेण दत्तमन्नं यथेप्सितम् । पायसं शर्करायुक्तं साज्यशाकसमन्वितम्

ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଯଥେପ୍ସିତ ଭାବେ ଅନ୍ନ ଦିଆଗଲା—ଶର୍କରାଯୁକ୍ତ ପାୟସ ଓ ଘିଅରେ ପକା ଶାକ ସହ।

Verse 22

मंडका वटकाः पूपास्तथा वै वेष्टिकाः शुभाः । सहस्रमोदकाश्चापि फेणिका घुर्घुरादयः

ମଣ୍ଡକ, ବଟକ, ପୂପ ଏବଂ ଶୁଭ ବେଷ୍ଟିକା ଥିଲା; ତଥା ହଜାରେ ମୋଦକ, ସହିତ ଫେଣିକା, ଘୁର୍ଘୁରା ଆଦି ମିଷ୍ଟାନ୍ନ।

Verse 23

ओदनश्च तथा दाली आढकीसंभवा शुभा । तथा वै मुद्गदाली च पर्पटा वटिका तथा

ଓଦନ (ସିଜା ଭାତ) ଥିଲା; ଆଢକୀରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଶୁଭ ଡାଲି; ଏବଂ ମୁଦ୍ଗଡାଲି (ମୁଗ ଡାଲ) ଭୋଜ୍ୟ, ସହ ପର୍ପଟା ଓ ବଟିକା ପଦାର୍ଥ ମଧ୍ୟ।

Verse 24

प्रलेह्यानि विचित्राणि युक्तास्त्र्यूषणसंचयैः । कुल्माषा वेल्लकाश्चैव कोमला वालकाः शुभाः

ତ୍ର୍ୟୂଷଣ (ତିନି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ମସଲା) ସଂଚୟରେ ଯୁକ୍ତ ବିଚିତ୍ର ପ୍ରଲେହ୍ୟ (ଚାଟି ଖାଇବା) ପଦାର୍ଥ ଥିଲା। ଏବଂ କୁଲ୍ମାଷ, ବେଲ୍ଲକ, କୋମଳ ଶୁଭ ବାଲକା ପ୍ରସ୍ତୁତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 25

कर्कटिकाश्चार्द्रयुता मरिचेन समन्विताः । एवंविधानि चान्नानि शाकानि विविधानि च

କର୍କଟିକା ନାମକ ଶାକସବ୍ଜି ମଧ୍ୟ ଥିଲା; ସେଗୁଡ଼ିକ ରସାଳ ଓ ସୁସିଦ୍ଧ, କଳାମରିଚରେ ସୁଗନ୍ଧିତ; ଏପରି ଅନ୍ନ ଓ ନାନାପ୍ରକାର ଶାକ-ଉପବ୍ୟଞ୍ଜନ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 26

भोजयित्वा द्विजान्सर्वान्धर्मारण्य निवासिनः । अष्टादशसहस्राणि सपुत्रांश्च तदा नृप

ହେ ନୃପ! ଧର୍ମାରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ—ପୁତ୍ରସହିତ ଅଷ୍ଟାଦଶ ସହସ୍ରକୁ—ସେତେବେଳେ ଭୋଜନ କରାଗଲା।

Verse 27

प्रतिदिनं तदा देवा भोजयंति स्म वाडवान् । एवं वर्षसहस्रं वै कृत्वा यज्ञं तदामराः

ତେବେ ଦେବମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ବାଡବମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଉଥିଲେ; ଏଭଳି ଅମର ଦେବମାନେ ସେହି ଯଜ୍ଞକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଲେ।

Verse 28

कृत्वा दैत्यवधं राजन्निर्भयत्वमवाप्नुयुः । स्वर्गं जग्मुस्ते सहसा देवाः सर्वे मरुद्गणाः

ହେ ରାଜନ୍! ଦୈତ୍ୟବଧ କରି ସେମାନେ ନିର୍ଭୟତା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ଏବଂ ସେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ମରୁଦ୍ଗଣସହିତ ଶୀଘ୍ରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।

Verse 29

तथैवाप्सरसः सर्वा ब्रह्मवि ष्णुमहेश्वराः । कैलासशिखरं रम्यं वैकुंठं विष्णुवल्लभम्

ସେହିପରି ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ୱର—ରମ୍ୟ କୈଲାସଶିଖରକୁ ଓ ବିଷ୍ଣୁବଲ୍ଲଭ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗମନ କଲେ।

Verse 30

ब्रह्मलोकं महापुण्यं प्राप्य सर्वे दिवौकसः । परं हर्षमुपाजग्मुः प्राप्य नंदनमुत्तम्

ମହାପୁଣ୍ୟମୟ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦେବବାସୀ, ଉତ୍ତମ ନନ୍ଦନବନକୁ ପହଞ୍ଚି ପରମ ହର୍ଷ ଲାଭ କଲେ।

Verse 31

स्वेस्वे स्थाने स्थिरीभूत्वा तस्थुः सर्वे हि निर्भयाः

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ସ୍ଥିର ହୋଇ ନିଶ୍ଚୟ ନିର୍ଭୟ ରହିଲେ।

Verse 32

ततः कालेन महता कृताख्ययुगपर्यये । लोहासुरो मदोन्मत्तो ब्रह्मवेषधरः सदा

ତାପରେ ଦୀର୍ଘ କାଳ ପରେ, କୃତ ନାମକ ଯୁଗର ଶେଷରେ, ଗର୍ବମଦେ ଉନ୍ମତ୍ତ ଲୋହାସୁର ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣବେଷ ଧାରଣ କରୁଥିଲା।

Verse 33

आगत्य सर्वान्विप्रांश्च धर्षयेद्धर्मवित्तमान् । शूद्रांश्च वणिजश्चैव दंडघातेन ताडयेत्

ସେ ଆସି ଧର୍ମଜ୍ଞ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କରୁଥିଲା; ଶୂଦ୍ର ଓ ବଣିକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦଣ୍ଡଘାତରେ ପିଟୁଥିଲା।

Verse 34

विध्वंसयेच्च यज्ञादीन्होमद्रव्याणि भक्षयेत् । वेदिका दीर्घिका दृष्ट्वा कश्मलेन प्रदूषयेत्

ସେ ଯଜ୍ଞାଦିକୁ ମଧ୍ୟ ବିଧ୍ୱଂସ କରୁଥିଲା, ହୋମଦ୍ରବ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିଲା; ଏବଂ ବେଦିକା ଓ ପବିତ୍ର ଦୀର୍ଘିକା ଦେଖି ଅଶୁଚିରେ ପ୍ରଦୂଷିତ କରୁଥିଲା।

Verse 35

मूत्रोत्सर्गपुरीषेण दूषयेत्पुण्यभूमिकाः । गहनेन तथा राजन्स्त्रियो दूषयते हि सः

ଅନୁଚିତ ସ୍ଥାନରେ ମୂତ୍ର ଓ ପୁରୀଷ ତ୍ୟାଗ କଲେ ପୁଣ୍ୟଭୂମି ଦୂଷିତ ହୁଏ; ତଥା, ହେ ରାଜନ୍, ଗୁପ୍ତ ଅଧର୍ମସଙ୍ଗରେ ପୁରୁଷ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମାନ ଓ ଶୁଚିତାକୁ କଳୁଷିତ କରେ।

Verse 36

ततस्ते वाडवाः सर्वे लोहासुरभयातुराः । प्रनष्टाः सपरीवारा गतास्ते वै दिशो दश

ତାପରେ ଲୋହାସୁରର ଭୟରେ ଆତୁର ହୋଇ ସେ ସମସ୍ତ ବାଡବ ଲୋକ ପରିବାରସହିତ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଦଶଦିଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 37

वणिजस्ते भयोद्विग्ना विप्राननुययुर्नृप । महाभयेन संभीता दूरं गत्वा विमृश्य च

ହେ ନୃପ, ଭୟରେ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ସେ ବଣିକମାନେ ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ; ମହାଭୟରେ ସଂଭୀତ ହୋଇ ଦୂରକୁ ଯାଇ ବିଚାର କଲେ।

Verse 38

सह शूद्रैद्विजैः सर्व एकीभूत्वा गतास्तदा । मुक्तारण्यं पुण्यतमं निर्जनं हि ययुश्च ते

ତେବେ ଶୂଦ୍ର ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସହ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଗଲେ; ଏବଂ ପରମ ପୁଣ୍ୟ, ସତ୍ୟରେ ନିର୍ଜନ ମୁକ୍ତାରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 39

निवासं कारयामासुर्नातिदूरे नरेश्वर । वजिङ्नाम्ना हि तद्ग्रामं वासयामासुरेव ते

ହେ ନରେଶ୍ୱର, ଅତିଦୂର ନୁହେଁ ସେମାନେ ନିବାସ ନିର୍ମାଣ କରାଇଲେ; ଏବଂ ସେଇ ଗ୍ରାମକୁ ‘ବଜିଙ୍’ ନାମରେ ହିଁ ବସାଇଲେ।

Verse 40

लोहासुरभयाद्राजन्विप्र नाम्ना विनिर्मितम् । शंभुना वणिजा यस्मात्तस्मात्तन्नामधारणम्

ହେ ରାଜନ୍! ଲୋହାସୁରର ଭୟରୁ ସେଠା ‘ବିପ୍ର’ ନାମରେ ନିର୍ମିତ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା। ଏବଂ ବଣିକ ଶମ୍ଭୁ ଯେହେତୁ ତାହା ସ୍ଥାପନ କଲେ, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ନାମସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏହି ନାମଧାରଣ ହେଲା।

Verse 41

शंभुग्राममिति ख्यातं लोके विख्यातिमागतम् । अथ केचिद्भयान्नष्टा वणिजः प्रथमं तदा

ସେଠା ‘ଶମ୍ଭୁଗ୍ରାମ’ ନାମରେ ଲୋକେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା ଏବଂ ବିଶ୍ୱରେ ମହାଖ୍ୟାତି ଲାଭ କଲା। ତାପରେ ସେହି ସମୟରେ ଭୟରୁ କିଛି ବଣିକ—ସର୍ବପ୍ରଥମେ—ଛିଟିଯାଇ ହରାଇଗଲେ।

Verse 42

ते नातिदूरे गत्वा वै मंडलं चक्रुरुत्तमम् । विप्रागमनकांक्षास्ते तत्र वासमकल्पयन्

ସେମାନେ ଅତି ଦୂରକୁ ନ ଯାଇ ଏକ ଉତ୍ତମ ମଣ୍ଡଳ (ଛାଉଣି) ଗଢ଼ିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଆଗମନକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରି ସେଠାରେ ନିଜ ନିବାସ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ।

Verse 43

मंडलेति च नाम्ना वै ग्रामं कृत्वा न्यवीवसन् । विप्रसार्थपरिभ्रष्टाः केचित्तु वणिजस्तदा

ସେମାନେ ଗ୍ରାମ ଗଢ଼ି ତାହାକୁ ‘ମଣ୍ଡଳ’ ନାମ ଦେଇ ସେଠାରେ ବସିଲେ। କିନ୍ତୁ ସେହି ସମୟରେ କିଛି ବଣିକ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସାର୍ଥରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ ଅଲଗା ରହିଗଲେ।

Verse 44

अन्यमार्गे गता ये वै लोहासुरभयार्दिताः । धर्मारण्यान्नाति दूरे गत्वा चिंतामुपाययुः

ଯେମାନେ ଅନ୍ୟ ମାର୍ଗରେ ଗଲେ, ସେମାନେ ଲୋହାସୁରର ଭୟରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ଧର୍ମାରଣ୍ୟରୁ ଅତି ଦୂରକୁ ନ ଯାଇ ସେଠାରେ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।

Verse 45

कस्मिन्मार्गे वयं प्राप्ताः कस्मिन्प्राप्ता द्विजातयः । इति चिंतां परं प्राप्ता वासं तत्र त्वकारयन्

“ଆମେ କେଉଁ ମାର୍ଗରେ ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲୁ? ଦ୍ୱିଜମାନେ ଆମେ କେଉଁ ପଥେ ଆସିଲୁ?”—ଏପରି ଗଭୀର ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ି ସେମାନେ ସେଠାରେ ନିବାସ ତିଆରି କରାଇ ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ରହିଲେ।

Verse 46

अन्यमार्गे गता यस्मात्तस्मात्तन्नामसंभवम् । ग्रामं निवासयामासुरडालंजमिति क्षितौ

ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ମାର୍ଗରେ ଗଲେ ବୋଲି, ସେହି କାରଣରୁ ଏହି ନାମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଏବଂ ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ “ଅଡାଲଞ୍ଜ” ନାମରେ ଗ୍ରାମ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 47

यस्मिन्ग्रामे निवासी यो यत्संज्ञश्च वणिग्भवेत् । तस्य ग्रामस्य तन्नाम ह्यभवत्पृथिवीपते

ହେ ପୃଥିବୀପତି! ଯେ ଗ୍ରାମରେ ଯେ ନିବାସୀ ବଣିକ ଯେ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥାଏ, ସେଇ ନାମରେ ସେ ଗ୍ରାମଟି ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ।

Verse 48

वणिजश्च तथा विप्रा मोहं प्राप्ता भयार्दिताः । तस्मान्मोहेतिसंज्ञास्ते राजन्सर्वे निरब्रुवन्

ବଣିକ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ—ଦୁହେଁ ଭୟାର୍ତ୍ତ ହୋଇ ମୋହରେ ପଡ଼ିଲେ; ତେଣୁ, ହେ ରାଜନ୍, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନିଜକୁ “ମୋହ” ନାମରେ ଘୋଷଣା କଲେ।

Verse 49

एवं प्रनषणं नष्टास्ते गताश्च दिशो दिश । धर्मारण्ये न तिष्ठंति वाडवा वणिजोऽपि वा

ଏଭଳି ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭ୍ରମିତ ଓ ପଥହରା ହୋଇ ଦିଗଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଧର୍ମାରଣ୍ୟରେ ନ ଘୋଡ଼ା-ବ୍ୟାପାରୀ ରହିଲେ, ନ ବଣିକମାନେ ମଧ୍ୟ ରହିଲେ।

Verse 50

उद्वसं हि तदा जातं धर्मारण्यं च दुर्लभम् । भूषणं सर्वतीर्थानां कृतं लोहासुरेण तत्

ସେତେବେଳେ ଧର୍ମାରଣ୍ୟ ନିର୍ଜନ ହୋଇଗଲା ଏବଂ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିବା ଦୁର୍ଲଭ ହେଲା। ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଭୂଷଣ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଲୋହାସୁର ତେଣୁ ଭାବେ ବିକୃତ କଲା।

Verse 51

नष्टद्विजं नष्टतीर्थं स्थानं कृत्वा हि दानवः । परां मुदमवाप्यैव जगाम स्वालयं ततः

ସେ ଦାନବ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଦ୍ୱିଜଶୂନ୍ୟ ଓ ତୀର୍ଥକ୍ରିୟା ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ଭାବେ କରିଦେଲା। ପରମ ଆନନ୍ଦ ପାଇ ସେଠାରୁ ନିଜ ଆବାସକୁ ଚାଲିଗଲା।