Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 77

Devanagari script

कलिद्वापरयोर्मध्ये धर्मपुत्रं युधिष्ठिरम् । गतोऽसौ नारदो मर्त्ये राज्यं धर्मसुतस्य वै

Transliteration

kalidvāparayormadhye dharmaputraṃ yudhiṣṭhiram | gato'sau nārado martye rājyaṃ dharmasutasya vai

Translation

ଦ୍ୱାପର ଓ କଳିଯୁଗର ମଧ୍ୟସନ୍ଧିକାଳରେ ସେ ନାରଦ ମର୍ତ୍ୟଲୋକକୁ ଗଲେ—ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପାଖକୁ, ଧର୍ମସୁତଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ନିଶ୍ଚୟ।

Word by Word

• कलि: Kali (age)
• कलि: Sambandha (Compound member)
• Type: Noun
• Root: कलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रातिपदिक-आधार (समासाङ्ग)

• द्वापर: Dvāpara (age)
• द्वापर: Sambandha (Compound member)
• Type: Noun
• Root: द्वापर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रातिपदिक-आधार (समासाङ्ग)

• योः: of the two
• योः: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), द्विवचन; सर्वनाम (समासे: कलि-द्वापरयोः)

• मध्ये: in the middle
• मध्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• धर्मपुत्रम्: Dharma's son
• धर्मपुत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (धर्मस्य पुत्रः); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• युधिष्ठिरम्: Yudhiṣṭhira
• युधिष्ठिरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: युधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अपपद-सम्बन्ध (धर्मपुत्रम्)

• गतः: went
• गतः: Kriya (Predicate)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + त (क्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि-प्रयोगे (as predicate)

• असौ: that (person), he
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• नारदः: Narada
• नारदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अपपद-सम्बन्ध (असौ)

• मर्त्ये: in the mortal world
• मर्त्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• राज्यम्: kingdom, rule
• राज्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• धर्मसुतस्य: of Dharma's son
• धर्मसुतस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (धर्मस्य सुतः); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic/assuring particle)

Speaker

Sūta (contextual continuation)

Skanda Dialogue

Listener: Sages (implied)

Visual Art Cues

Scene: Nārada arrives at the royal court of Yudhiṣṭhira at the cusp of Kali, with the atmosphere of an ending age—solemn court, banners, and a sense of impending change.

Characters & Entities

• Nārada
• Yudhiṣṭhira
• Dharma
• Kali Yuga
• Dvāpara Yuga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

At crucial turning points of time (yuga-sandhi), divine sages guide righteous rulers to preserve dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tirtha is explicitly named; the verse sets historical-cosmic context for the Dharmāraṇya narration.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative transition locating the episode in time and person.