Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 62

Devanagari script

यच्च तप्तं तपः सर्वं तच्छिवाय निवेदय । भुंजानश्च पठन्वापि शयानो विहरन्नपि । पश्यञ्छृण्न्ववदन्गृह्णञ्छिवमेवानुचिंतय

Transliteration

yacca taptaṃ tapaḥ sarvaṃ tacchivāya nivedaya | bhuṃjānaśca paṭhanvāpi śayāno viharannapi | paśyañchṛṇnvavadangṛhṇañchivamevānuciṃtaya

Translation

ଏବଂ ତୁମେ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା ଶିବଙ୍କୁ ନିବେଦନ କର; ଖାଉଥିବାବେଳେ କିମ୍ବା ପଢ଼ୁଥିବାବେଳେ, ଶୋଇଥିବାବେଳେ କିମ୍ବା ଚାଲୁଥିବାବେଳେ; ଦେଖୁଥିବା, ଶୁଣୁଥିବା, କହୁଥିବା କିମ୍ବା ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ କେବଳ ଶିବଙ୍କୁ ନିରନ୍ତର ଚିନ୍ତନ କର।

Word by Word

• यत्: whatever
• यत्: Sambandha (Relative pronoun)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (Additive)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (and/also)

• तप्तम्: performed/austered (heated)
• तप्तम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तप् (धातु)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; धातु: तप्

• तपः: austerity/penance
• तपः: Karman (Object; what is offered)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (तपः)

• तत्: that
• तत्: Karman (Object; correlating with यत्)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; निर्देश/सम्बन्धसूचक (correlative)

• शिवाय: to Śiva
• शिवाय: Sampradana (Recipient)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन

• निवेदय: offer/dedicate
• निवेदय: Kriya (Main verb)
• Type: Verb
• Root: नि + वेद्/विद् (धातु; निवेदयति-कारक)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्; धातु: निवेदय् (causative/denominative from √विद्/वेद्), उपसर्ग: नि

• भुञ्जानः: while eating
• भुञ्जानः: Karta (Agent; participial)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शानच्), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; आत्मनेपदी; कर्तरि प्रयोगः

• च: and
• च: Sambandha (Conjunctive)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (and)

• पठन्: while reading/reciting
• पठन्: Karta (Agent; participial)
• Type: Verb
• Root: पठ् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः

• वा: or
• वा: Sambandha (Alternative)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पबोधक अव्यय (or)

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Additive)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक अव्यय (also/even)

• शयानः: while lying down
• शयानः: Karta (Agent; participial)
• Type: Verb
• Root: शी (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शानच्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; आत्मनेपदी

• विहरन्: while roaming/playing
• विहरन्: Karta (Agent; participial)
• Type: Verb
• Root: वि + हृ (धातु; विहरति)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: हृ (विहारार्थे), उपसर्ग: वि

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Additive)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अप्यर्थक अव्यय (also/even)

• पश्यन्: while seeing
• पश्यन्: Karta (Agent; participial)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• शृण्वन्: while hearing
• शृण्वन्: Karta (Agent; participial)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: श्रु (शृणोति)

• वदन्: while speaking
• वदन्: Karta (Agent; participial)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गृह्णन्: while taking/receiving
• गृह्णन्: Karta (Agent; participial)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातु: ग्रह् (गृह्णाति)

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: Karman (Object of अनुचिन्तय)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• एव: only/indeed
• एव: Sambandha (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक अव्यय (emphatic: only/indeed)

• अनुचिन्तय: keep contemplating
• अनुचिन्तय: Kriya (Main verb)
• Type: Verb
• Root: अनु + चिन्तय् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपदम्; धातु: चिन्तय्, उपसर्ग: अनु

Speaker

Unknown (narrative instruction within Brahmottarakhaṇḍa; speaker not explicit in the snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śiva-smaraṇa (antar-tīrtha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A montage of daily activities—eating, reading scripture, lying down, walking—each overlaid with a subtle luminous Śiva-liṅga or Śiva silhouette in the heart-space; sensory scenes (seeing, hearing, speaking, receiving) all threaded by a continuous mantra ribbon.

Characters & Entities

• Śiva
• Tapaḥ (austerity)
• Smaraṇa (constant remembrance)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True dharma is continuous God-remembrance—dedicating all effort to Śiva and keeping awareness of him through every action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is cited; the focus is inner practice (anuciṃtanā) rather than sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

Nivedana (dedicating one’s tapas to Śiva) and uninterrupted smaraṇa of Śiva during all daily activities.