Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 6

Devanagari script

वासुकिरुवाच । अनुग्राह्योऽस्मि ते पापो दुर्नयोऽहं हरादृते । त्रैलोक्यपावनी पुण्या सरित्त्वं शुभलक्षणा

Transliteration

vāsukiruvāca | anugrāhyo'smi te pāpo durnayo'haṃ harādṛte | trailokyapāvanī puṇyā sarittvaṃ śubhalakṣaṇā

Translation

ବାସୁକି କହିଲା—ମୁଁ ପାପୀ ଓ ଦୁର୍ନୟୀ; ହର ବ୍ୟତୀତ ମୋର କୌଣସି ଶରଣ ନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହର ପାତ୍ର। ହେ ତ୍ରିଲୋକ୍ୟପାବନୀ ପୁଣ୍ୟମୟୀ, ଶୁଭଲକ୍ଷଣା ନଦୀଦେବୀ!

Word by Word

• वासुकिः: Vāsuki
• वासुकिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वासुकि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• अनुग्राह्यः: worthy of favor / to be shown grace
• अनुग्राह्यः: Karta (Predicate of subject)
• Type: Adjective
• Root: अनु-ग्रह् (धातु) + ण्यत्; अनुग्राह्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: ण्यत्-प्रत्ययान्त (gerundive: 'to be favored'), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण

• अस्मि: am
• अस्मि: Kriya (Copula)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद

• ते: your / to you
• ते: Sambandha (Genitive) / Sampradana (Recipient)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-एकवचन रूप; अत्र षष्ठी (of you/your) वा चतुर्थी (to you) सन्दर्भानुसार

• पापः: sinful
• पापः: Karta (Subject qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (अहम्)

• दुर्नयः: of bad conduct
• दुर्नयः: Karta (Subject qualifier)
• Type: Noun
• Root: दुर्नय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणार्थे (ill-conducted)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (1st person pronoun)

• हरात्: from Hara (Śiva)
• हरात्: Apadana (Separation/अपादान)
• Type: Noun
• Root: हर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन

• ऋते: without / except
• ऋते: Apadana (Exclusion)
• Type: Indeclinable
• Root: ऋते (अव्यय)
• Form: वर्जनार्थक-अव्यय (preposition-like: without/except), पञ्चमी-सहयोगी

• त्रैलोक्यपावनी: purifier of the three worlds
• त्रैलोक्यपावनी: Karta (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: त्रैलोक्य (प्रातिपदिक; त्रि+लोक) + पावनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (सरित्/मन्दाकिनी); तत्पुरुषः (त्रैलोक्यस्य पावनी = purifier of the three worlds)

• पुण्या: holy
• पुण्या: Karta (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• सरित्त्वम्: river-hood / the state of being a river
• सरित्त्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सरित् (प्रातिपदिक) + त्व (तद्धित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• शुभलक्षणा: having auspicious marks
• शुभलक्षणा: Karta (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक) + लक्षण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (शुभं लक्षणं यस्याः सा)

Speaker

Vāsuki

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (tri-loka-pāvanī) in Vāsukīśa nidāna

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: River-goddess (Mandākinī/Revā-devī in context)

Visual Art Cues

Scene: Vāsuki, humbled and repentant, addresses the auspicious river-goddess, praising her as purifier of the three worlds and begging grace, declaring Śiva as sole refuge.

Characters & Entities

• Vāsuki
• Hara (Śiva)
• Trailokya (three worlds)
• River Goddess (Mandākinī/Gaṅgā context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Confession and humility open the door to grace; acknowledging one’s wrongdoing and taking refuge in Śiva aligns with Purāṇic repentance (prāyaścitta) ethos.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The sanctity of the divine river (Mandākinī/Gaṅgā context) is praised as a world-purifier; the chapter later situates purification more specifically at Revā tīrthas.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual yet; it is a supplication that leads to instructions about tapas and tīrtha bathing later.