Adhyaya 99

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल नर्मदादक्षिणे तटे । स्थापितं वासुकीशं तु समस्ताघौघनाशनम्

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ମହୀପାଳ! ତାପରେ ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ ତଟକୁ ଯାଅ; ସେଠାରେ ସ୍ଥାପିତ ବାସୁକୀଶ ସମସ୍ତ ପାପପ୍ରବାହକୁ ନାଶ କରନ୍ତି।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । कस्माच्च कारणात्तात रेवाया दक्षिणे तटे । वासुकीशस्थापितो वै विस्तराद्वद मे गुरो

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ହେ ତାତ! କେଉଁ କାରଣରୁ ରେବା (ନର୍ମଦା)ର ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ବାସୁକୀଶ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ? ହେ ଗୁରୁଦେବ, ବିସ୍ତାରେ କହନ୍ତୁ।

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एतत्सर्वं समास्थाय नृत्यं शम्भुश्चकार वै

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ଏହି ସମସ୍ତକୁ ସମ୍ୟକ୍ ଅବଲମ୍ବନ କରି ଶମ୍ଭୁ ନିଶ୍ଚୟ ନୃତ୍ୟ କଲେ।

Verse 4

श्रमादजायत स्वेदो गङ्गातोयविमिश्रितम् । पतन्तमुरगोऽश्नाति हरमौलिविनिर्गतम्

ଶ୍ରମରୁ ସ୍ୱେଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଗଙ୍ଗାଜଳ ସହ ମିଶି ହରଙ୍କ ଜଟାମୌଳିରୁ ବାହାରି ପଡ଼ିଲା। ପଡ଼ୁଥିବା ସେହି ଜଳକୁ ସର୍ପ ପିଇଲା।

Verse 5

मन्दाकिनी ततः क्रुद्धा व्यालस्योपरि भारत । प्राप्नुह्यजगरत्त्वं हि भुजङ्ग क्षुद्रजन्तुक

ତାପରେ ମନ୍ଦାକିନୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେହି ବ୍ୟାଳ ଉପରେ କହିଲେ—“ହେ ଭାରତ! ହେ କ୍ଷୁଦ୍ରଜୀବ, ହେ ଭୁଜଙ୍ଗ! ତୁ ନିଶ୍ଚୟ ଅଜଗରତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କର।”

Verse 6

वासुकिरुवाच । अनुग्राह्योऽस्मि ते पापो दुर्नयोऽहं हरादृते । त्रैलोक्यपावनी पुण्या सरित्त्वं शुभलक्षणा

ବାସୁକି କହିଲା—ମୁଁ ପାପୀ ଓ ଦୁର୍ନୟୀ; ହର ବ୍ୟତୀତ ମୋର କୌଣସି ଶରଣ ନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହର ପାତ୍ର। ହେ ତ୍ରିଲୋକ୍ୟପାବନୀ ପୁଣ୍ୟମୟୀ, ଶୁଭଲକ୍ଷଣା ନଦୀଦେବୀ!

Verse 7

संसारच्छेदनकरी ह्यार्तानामार्तिनाशनी । स्वर्गद्वारे स्थिता त्वं हि दयां कुरु मयीश्वरि

ହେ ଈଶ୍ୱରୀ! ତୁମେ ସଂସାରବନ୍ଧନ ଛେଦନକାରିଣୀ, ଆର୍ତ୍ତମାନଙ୍କ ଦୁଃଖନାଶିନୀ। ତୁମେ ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାରେ ସ୍ଥିତ—ମୋପରେ ଦୟା କର, ଦେବୀ।

Verse 8

गङ्गोवाच । कुरुष्व विपुलं विन्ध्यं तपस्त्वं शङ्करं प्रति । ततः प्राप्स्यसि स्वं स्थानं पन्नगत्वं ममाज्ञया

ଗଙ୍ଗା କହିଲେ—ହେ ନାଗ! ବିନ୍ଧ୍ୟରେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ପ୍ରତି ନିବେଦିତ ହୋଇ ବିପୁଳ ତପ କର। ତାପରେ ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଓ ନାଗତ୍ୱ ପୁନଃ ପାଇବ।

Verse 9

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततोऽसौ त्वरितो विन्ध्यं नागो गत्वा नगं शुभम् । तपस्तप्तुं समारेभे शङ्कराराधनोद्यतः

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ତାପରେ ସେ ନାଗ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ବିନ୍ଧ୍ୟକୁ ଗଲା। ଶୁଭ ପର୍ବତକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶଙ୍କରଙ୍କ ଆରାଧନାରେ ଉଦ୍ୟତ ହୋଇ ତପ ଆରମ୍ଭ କଲା।

Verse 10

नित्यं दध्यौ महादेवं त्र्यक्षं डमरुकोद्यतम् । ततो वर्षशते पूर्ण उपरुद्धो जगद्गुरुः । आगतस्तत्समीपं तु श्लक्ष्णां वाणीमुदाहरत्

ସେ ନିତ୍ୟ ତ୍ରିନେତ୍ର ମହାଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲା, ଯାହାଙ୍କ ହାତରେ ଉଦ୍ୟତ ଡମରୁ ଥିଲା। ଶତବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ ଜଗଦ୍ଗୁରୁ କରୁଣାବଶେ ନିକଟକୁ ଆସି କୋମଳ ବାଣୀ କହିଲେ।

Verse 11

वरं वरय मे वत्स पन्नग त्वं कृतादर

ଶିବ କହିଲେ—ବତ୍ସ! ମୋଠାରୁ ଏକ ବର ମାଗ। ହେ ପନ୍ନଗ! ତୁମେ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହ ଆଦର କରିଛ; ଯାହା ତୁମର ଅଭୀଷ୍ଟ, କହ—ମୋଠାରୁ ବର ପ୍ରାପ୍ତ କର।

Verse 12

वासुकिरुवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव वरं दास्यसि शङ्कर । प्रसादात्तव देवेश भूयान्निष्पापता मम । तीर्थं किंचित्समाख्याहि सर्वपापप्रणाशनम्

ବାସୁକି କହିଲା—ହେ ଦେବ! ଯଦି ଆପଣ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ହେ ଶଙ୍କର, ଏବଂ ମୋତେ ବର ଦେବେ, ତେବେ ହେ ଦେବେଶ! ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ମୋର ନିଷ୍ପାପତା ଅଧିକ ବଢ଼ୁ। ସର୍ବପାପନାଶକ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।

Verse 13

ईश्वर उवाच । पन्नग त्वं महाबाहो रेवां गच्छ शुभंकरीम् । याम्ये तस्यास्तटे पुण्ये स्नानं कुरु यथाविधि

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ପନ୍ନଗ, ମହାବାହୋ! ଶୁଭକାରିଣୀ ରେବାଙ୍କୁ ଯାଅ। ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟମୟ ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ କର।

Verse 14

इत्युक्त्वान्तर्दधे देवो वासुकिस्त्वरयान्वितः । रूपेणाजगरेणैव प्रविष्टो नर्मदाजलम्

ଏହିପରି କହି ଦେବ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ। ବାସୁକି ତ୍ୱରାସହିତ ଅଜଗର ରୂପ ଧାରଣ କରି ନର୍ମଦା ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।

Verse 15

मार्गेण तस्य संजातं जाह्नव्याः स्रोत उत्तमम् । निर्धूतकल्मषः सर्पः संजातो नर्मदाजले

ତାହାର ଗତିପଥରେ ଜାହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା)ର ଉତ୍ତମ ସ୍ରୋତ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ନର୍ମଦା ଜଳରେ ସେ ସର୍ପର କଲ୍ମଷ ଧୋଇଯାଇ, ସେ ପାପମୁକ୍ତ ହେଲା।

Verse 16

स्थापितः शङ्करस्तत्र नर्मदायां युधिष्ठिर । ततो नागेश्वरं लिङ्गं प्रसिद्धं पापनाशनम्

ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର! ସେଠାରେ ନର୍ମଦାରେ ଶଙ୍କର ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ। ସେଠାରୁ ପାପନାଶକ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ‘ନାଗେଶ୍ୱର’ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲା।

Verse 17

अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां स्नापयेन्मधुना शिवम् । विमुक्तकल्मषः सद्यो जायते नात्र संशयः

ଅଷ୍ଟମୀ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ମଧୁଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ନାପନ (ଅଭିଷେକ) କରିବା ଉଚିତ। ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ କଲ୍ମଷମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 18

अपुत्रा ये नराः पार्थ स्नानं कुर्वन्ति सङ्गमे । ते लभन्ते सुताञ्छ्रेष्ठान् कार्त्तवीर्योपमाञ्छुभान्

ହେ ପାର୍ଥ, ଯେ ପୁରୁଷମାନେ ପୁତ୍ରହୀନ ହୋଇ ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ସମ ପରାକ୍ରମୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶୁଭ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଲଭନ୍ତି।

Verse 19

श्राद्धं तत्रैव यः कुर्यादुपवासपरायणः । कुर्वन्प्रमोचयेत्प्रेतान्नरकान्नृपनन्दन

ହେ ନୃପନନ୍ଦନ, ଯେ ଲୋକ ସେଠାରେ ଉପବାସପରାୟଣ ହୋଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ ଏହି କର୍ମଦ୍ୱାରା ପ୍ରେତମାନଙ୍କୁ ନରକଗତିରୁ ମୁକ୍ତ କରେ।

Verse 20

सर्पाणां च भयं वंशे ज्ञातिवर्गे न जायते । निर्दोषं नन्दते तस्य कुलं नागप्रसादतः

ତାଙ୍କର ବଂଶ ଓ ଜ୍ଞାତିବର୍ଗରେ ସର୍ପଭୟ ଜନ୍ମେ ନାହିଁ। ନାଗମାନଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ତାଙ୍କ କୁଳ ନିର୍ଦୋଷ ହୋଇ ଆନନ୍ଦରେ ସମୃଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 21

एतत्ते सर्वमाख्यातं तव स्नेहान्नृपोत्तम

ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ତୁମ ପ୍ରତି ସ୍ନେହବଶତଃ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଖ୍ୟାନ କରିଛି।

Verse 99

। अध्याय

॥ ଅଧ୍ୟାୟ ॥ (ଅଧ୍ୟାୟ-ସମାପ୍ତି ସୂଚକ)