Adhyaya 98

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र प्रभासेश्वरमुत्तमम् । विख्यातं त्रिषु लोकेषु स्वर्गसोपानमुत्तमम्

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ଉତ୍ତମ ପ୍ରଭାସେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେ ତିନି ଲୋକରେ ସ୍ୱର୍ଗାରୋହଣର ପରମ ସୋପାନ ଭାବେ ବିଖ୍ୟାତ।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । प्रभासं तात मे ब्रूहि कथं जातं महाफलम् । स्वर्गसोपानदं दृश्यं संक्षेपात्कथयस्व मे

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ତାତ, ପ୍ରଭାସ କିପରି ମହାଫଳଦାୟକ ହେଲା କୁହନ୍ତୁ। ଦୃଶ୍ୟ ‘ସ୍ୱର୍ଗସୋପାନଦାତା’ ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ମୋତେ କଥାନ୍ତୁ।

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । दुर्भगा रविपत्नी च प्रभानामेति विश्रुता । तया चाराधितः शम्भुरुग्रेण तपसा पुरा

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ରବି (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କ ପତ୍ନୀ ‘ପ୍ରଭା’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଯାହାକୁ ‘ଦୁର୍ଭାଗା’ ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲା। ସେ ପୂର୍ବେ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲା।

Verse 4

वायुभक्षा स्थिता वर्षं वर्षं ध्यानपरायणा । ततस्तुष्टो महादेवः प्रभायाः पाण्डुनन्दन

ସେ ବାୟୁକୁ ମାତ୍ର ଆହାର କରି ବର୍ଷେବର୍ଷେ ଧ୍ୟାନପରାୟଣ ହୋଇ ରହିଲା। ତାପରେ, ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, ମହାଦେବ ପ୍ରଭା ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 5

ईश्वर उवाच । कस्मात्संक्लिश्यसे बाले कथ्यतां यद्विवक्षितम् । अहं हि भास्करोऽप्येको नानात्वं नैव विद्यते

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ବାଳିକେ, କାହିଁକି ତୁମେ ନିଜକୁ କ୍ଲେଶ ଦେଉଛ? ଯାହା କହିବା/ପଚାରିବା ଇଚ୍ଛା, ତାହା କୁହ। ମୁଁ ହିଁ ଭାସ୍କର (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ମଧ୍ୟ; ପ୍ରକୃତରେ ନାନାତ୍ୱ ନାହିଁ।

Verse 6

प्रभोवाच । नान्यो देवः स्त्रियः शम्भो विना भर्त्रा क्वचित्प्रभो । सगुणो निर्गुणो वापि धनाढ्यो वाप्यकिंचनः

ପ୍ରଭା କହିଲା—ହେ ଶମ୍ଭୋ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ ଭର୍ତ୍ତା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତା କେଉଁଠି ନାହିଁ—ସେ ସଗୁଣ ହେଉ କି ନିର୍ଗୁଣ, ଧନାଢ୍ୟ ହେଉ କି ଅକିଞ୍ଚନ।

Verse 7

प्रियो वा यदि वा द्वेष्यः स्त्रीणां भर्तैव दैवतम् । दुर्भगत्वेन दग्धाहं सखीमध्ये सुरेश्वर । भर्त्तर्यल्लब्धसौख्यास्मि तेन क्लिश्याम्यहं भृशम्

ପ୍ରିୟ ହେଉ କି ଦ୍ୱେଷ୍ୟ, ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପତି ହିଁ ଦେବତା। ହେ ସୁରେଶ୍ୱର, ସଖୀମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟର ଦାହରେ ଦଗ୍ଧ; ପତିଠାରୁ ସୁଖ ନ ମିଳିବାରୁ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଲେଶ ପାଉଛି।

Verse 8

ईश्वर उवाच । वल्लभा भास्करस्यैव मत्प्रसादाद्भविष्यसि

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ— ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାସ୍କର (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କର ବଲ୍ଲଭା ହେବ।

Verse 9

पार्वत्युवाच । अप्रमाणं भवद्वाक्यं भास्करोऽपि करिष्यति । वृथा क्लेशो भवेदस्याः प्रभायाः परमेश्वर

ପାର୍ବତୀ କହିଲେ— ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ଭାସ୍କର ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ବଚନକୁ ଅପ୍ରମାଣ କରିଦେବ; ତେବେ ପ୍ରଭାର ସମସ୍ତ କ୍ଲେଶ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ।

Verse 10

उमावाक्यान्महेशानध्यातस्तिमिरनाशनः । आगतो गगनाद्भानुर्नर्मदोत्तररोधसि

ଉମାଙ୍କ ବଚନରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ମହେଶ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ତାପରେ ତିମିରନାଶକ ଭାନୁ ଗଗନରୁ ଅବତରି ନର୍ମଦାର ଉତ୍ତର ତଟରେ ଆସିଲେ।

Verse 11

भानुरुवाच । आहूतोऽस्मि कथं देव ह्यघासुरनिषूदन

ଭାନୁ କହିଲେ— ହେ ଦେବ, ହେ ଅଘାସୁରନିଷୂଦନ, ମୋତେ କେଉଁ କାରଣରେ ଆହ୍ୱାନ କରାଗଲା?

Verse 12

ईश्वर उवाच । प्रभां पालय भो भानो संतोषेण परेण हि

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ— ହେ ଭାନୁ, ପ୍ରଭାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର; ପରମ ସନ୍ତୋଷରେ ତାଙ୍କୁ ପାଳନ କର।

Verse 13

उमोवाच । प्रभाया मन्दिरे नित्यं स्थीयतां हिमनाशन । अग्रपत्नी समस्तानां भार्याणां क्रियतां रवे

ଉମା କହିଲେ— ହେ ହିମନାଶକ, ପ୍ରଭାଙ୍କ ମନ୍ଦିରେ ନିତ୍ୟ ବାସ କର। ହେ ରବି, ତୁମ ସମସ୍ତ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭାଙ୍କୁ ଅଗ୍ରପତ୍ନୀ କର।

Verse 14

भानुरुवाच । एवं देवि करिष्यामि तव वाक्यं वरानने । एतच्छ्रुत्वा प्रभाहूता प्रत्युवाच महेश्वरम्

ଭାନୁ କହିଲେ— ହେ ଦେବୀ, ହେ ବରାନନେ, ତୁମ ବଚନ ଅନୁସାରେ ମୁଁ ଏମିତି ହିଁ କରିବି। ଏହା ଶୁଣି ଡାକାଯାଇଥିବା ପ୍ରଭା ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 15

प्रभोवाच । स्वांशेन स्थीयतां देव मन्मथारे उमापते । एकांशः स्थाप्यतामत्र तीर्थस्योन्मीलनाय च

ପ୍ରଭା କହିଲେ— ହେ ଦେବ, ହେ ମନ୍ମଥାରି, ହେ ଉମାପତେ, ନିଜ ଅଂଶରେ ଏଠାରେ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତୁ; ଏହି ତୀର୍ଥର ଉନ୍ମୀଳନ ପାଇଁ ଏକ ଅଂଶ ଏଠାରେ ସ୍ଥାପିତ ହେଉ।

Verse 16

श्रीमार्कण्डेय उवाच । सर्वदेवमयं लिङ्गं स्थापितं तत्र पाण्डव । प्रभासेश इति ख्यातं सर्वलोकेषु दुर्लभम्

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ— ହେ ପାଣ୍ଡବ, ସେଠାରେ ସର୍ବଦେବମୟ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ତାହା ‘ପ୍ରଭାସେଶ’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 17

अन्यानि यानि तीर्थानि काले तानि फलन्ति वै । प्रभासेशस्तु राजेन्द्र सद्यः कामफलप्रदः

ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥମାନେ ସମୟ ଆସିଲେ ଫଳ ଦିଅନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ପ୍ରଭାସେଶ୍ୱର ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ କାମ୍ୟଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 18

माघमासे सिते पक्षे सप्तम्यां च विशेषतः । अश्वं यः स्पर्शयेत्तत्र यथोक्तब्राह्मणे नृप

ମାଘମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ, ବିଶେଷତଃ ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ, ହେ ନୃପ, ଯେ ଜଣେ ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣୋକ୍ତ ବିଧିଅନୁସାରେ ଅଶ୍ୱକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରେ—

Verse 19

इन्द्रत्वं प्राप्यते तेन भास्करस्याथवा पदम् । स्नात्वा परमया भक्त्या दानं दद्याद्द्विजातये

ସେହି ପୁଣ୍ୟକର୍ମରେ ଇନ୍ଦ୍ରତ୍ୱ କିମ୍ବା ଭାସ୍କରଙ୍କ ପଦ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ପରମ ଭକ୍ତିରେ ସ୍ନାନ କରି ଦ୍ୱିଜ (ବ୍ରାହ୍ମଣ) କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 20

गोप्रदाता लभेत्स्वर्गं सत्यलोकं वरेश्वर । सर्वाङ्गसुन्दरीं शुभ्रां क्षीरिणीं तरुणीं शुभाम्

ହେ ବରେଶ୍ୱର, ଗୋଦାନକାରୀ ସ୍ୱର୍ଗ—ସତ୍ୟଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—ଲଭେ; ଏବଂ (ଫଳରୂପେ) ସର୍ବାଙ୍ଗସୁନ୍ଦରୀ, ଶୁଭ୍ର, କ୍ଷୀରିଣୀ, ତରୁଣୀ, ଶୁଭ ଗାଈ ପାଏ।

Verse 21

सवत्सां घण्टासंयुक्तां कांस्यपात्रावदोहिनीम् । ददते ये नृपश्रेष्ठ न ते यान्ति यमालयम्

ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେମାନେ ବଛଡ଼ା ସହିତ, ଘଣ୍ଟାଯୁକ୍ତ, ଏବଂ କାଂସ୍ୟପାତ୍ର ସହ ଦୋହନଯୋଗ୍ୟ ଗାଈ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମାଳୟକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 22

अथ यः परया भक्त्या स्नानं देवस्य कारयेत् । स प्राप्नोति परं लोकं यावदाभूतसम्प्लवम्

ଏବେ ଯେ କେହି ପରମ ଭକ୍ତିରେ ଭଗବାନଙ୍କ ସ୍ନାନ କରାଏ, ସେ ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିବା ପରମ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 23

दौर्भाग्यं नाशमायाति स्नानमात्रेण पाण्डव । तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या कन्यादानं प्रयच्छति

ହେ ପାଣ୍ଡବ, ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ନଶିଯାଏ। ଏବଂ ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ଯେ ଭକ୍ତିରେ କନ୍ୟାଦାନ କରେ—

Verse 24

ब्राह्मणाय विवाहेन दापयेत्पाण्डुनन्दन । समानवयसे देया कुलशीलधनैस्तथा

ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, ବିବାହ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କନ୍ୟା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ସମବୟସ୍କ, ସୁକୁଳ, ସୁଶୀଳ ଓ ଧନସମ୍ପନ୍ନ ବରକୁ ଦିଆଯାଉ।

Verse 25

ये ददन्ते महाराज ह्यपि पातकसंयुताः । तेषां पापानि लीयन्ते ह्युदके लवणं यथा

ହେ ମହାରାଜ, ପାପଯୁକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ଦାନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପାପ ଜଳରେ ଲୁଣ ପରି ଲୀନ ହୋଇଯାଏ।

Verse 26

स्वामिद्रोहकृतं पापं निक्षेपस्यापहारिणि । मित्रघ्ने च कृतघ्ने च कूटसाक्ष्यसमुद्भवम्

ସ୍ୱାମୀଦ୍ରୋହରୁ ଜନିତ ପାପ, ନିକ୍ଷେପ ଅପହାରୀର ପାପ, ମିତ୍ରଘ୍ନର, କୃତଘ୍ନର, ଏବଂ କୂଟସାକ୍ଷ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପାପ—

Verse 27

तद्ग्रामोद्यानभेदोत्थं परदारनिषेवणम् । वार्द्धुषिकस्य यत्पापं यत्पापं स्तेयसम्भवम्

ତଥା ଗ୍ରାମର ଉଦ୍ୟାନ/ବାଗିଚା ଭଙ୍ଗ କରିବାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପାପ, ପରସ୍ତ୍ରୀଗମନର ପାପ, ସୁଦଖୋରର ପାପ ଏବଂ ଚୋରିରୁ ଜନ୍ମିତ ପାପ—(ଏସବୁ)।

Verse 28

कूपभेदोद्भवं यच्च बैडालव्रतधारिणः । दाम्भिकं वृक्षच्छेदोत्थं विवाहस्य निषेधजम्

କୂପ ଭଙ୍ଗ କରିବାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପାପ, ‘ବିଡାଳ-ବ୍ରତ’ (ବିଲେଇ-ବ୍ରତ) ଧାରଣକାରୀର ପାପ, ଦମ୍ଭ/ପାଖଣ୍ଡର ପାପ, ବୃକ୍ଷଛେଦର ପାପ ଏବଂ ବିବାହକୁ ନିଷେଧ/ବାଧା ଦେବାରୁ ଜନ୍ମିତ ପାପ—(ଏସବୁ)।

Verse 29

आरामस्थतरुच्छेदमगम्यागमनोद्भवम् । स्वभार्यात्यजने यच्च परभार्यासमीहनात्

ଆରାମ/ବାଗିଚାରେ ଥିବା ଗଛ କାଟିବାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପାପ, ଅଗମ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଗମନ କରିବାରୁ ଜନ୍ମିତ ପାପ, ନିଜ ଧର୍ମପତ୍ନୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାର ପାପ ଏବଂ ପରପୁରୁଷର ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରିବାରୁ ହେଉଥିବା ପାପ—(ଏସବୁ ଏଠାରେ କୁହାଯାଇଛି)।

Verse 30

ब्रह्मस्वहरणे यच्च गरदे गोविघातिनि । विद्याविक्रयणोत्थं च संसर्गाद्यच्च पातकम्

ବ୍ରାହ୍ମଣର ସ୍ୱତ୍ତ୍ୱ ହରଣ କରିବାର ପାପ, ବିଷ ପ୍ରୟୋଗର ପାପ, ଗୋହତ୍ୟାର ପାପ, ପବିତ୍ର ବିଦ୍ୟା ବିକ୍ରୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପାପ ଏବଂ କୁସଙ୍ଗରୁ ଜନ୍ମିତ ଯେ କୌଣସି ପାତକ—(ଏସବୁ)।

Verse 31

श्वबिडालवधाद्घोरं सर्पशूद्रोद्भवं तथा । भूमिहर्तुश्च यत्पापं भूमिहारिणि चैव हि

କୁକୁର ଓ ବିଲେଇ ବଧରୁ ହେଉଥିବା ଘୋର ପାପ, ତଥା ସର୍ପ ଓ ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି ହିଂସାସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପାପ; ଭୂମି ହଡ଼ପକାରୀର ପାପ ଏବଂ ଭୂମି ଚୋରାଇନେବାଳାର ପାପ ମଧ୍ୟ—(ଏସବୁ)।

Verse 32

मा ददस्वेति यत्पापं गोवह्निब्राह्मणेषु च । तत्पापं याति विलयं कन्यादानेन पाण्डव

ହେ ପାଣ୍ଡବ! ଗୋ, ଅଗ୍ନି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ବିଷୟରେ “ଦିଅନି” ବୋଲି କହିଲେ ଯେ ପାପ ହୁଏ, ସେହି ପାପ କନ୍ୟାଦାନରେ ନଶିଯାଏ।

Verse 33

स गत्वा भास्करं लोकं रुद्रलोके शुभे व्रजेत् । क्रीडते रुद्रलोकस्थो यावदिन्द्राश्चतुर्दश

ସେ ଭାସ୍କରଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ପରେ ଶୁଭ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଏ; ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ବସି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୀଡ଼ା କରେ।

Verse 34

सर्वपापक्षये जाते शिवे भवति भावना । एतद्व्रजति यस्तीर्थं प्रभासं पाण्डुनन्दन

ସମସ୍ତ ପାପ କ୍ଷୟ ହେଲେ ଶିବରେ ଭକ୍ତିଭାବ ଜାଗେ। ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ! ପ୍ରଭାସ ନାମକ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ଫଳ ମିଳେ।

Verse 35

सर्वतीर्थफलं प्राप्य सोऽश्वमेधफलं लभेत् । गोप्रदानं महापुण्यं सर्वपापक्षयं परम् । प्रशस्तं सर्वकालं हि चतुर्दश्यां विशेषतः

ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥଫଳ ପାଇ ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଲଭେ। ଗୋପ୍ରଦାନ ମହାପୁଣ୍ୟ; ଏହା ସର୍ବପାପର ପରମ କ୍ଷୟ କରେ। ଏହା ସର୍ବକାଳ ପ୍ରଶସ୍ତ—ବିଶେଷତଃ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ।