Adhyaya 95

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र बदर्याश्रममुत्तमम् । सर्वतीर्थवरं पुण्यं कथितं शंभुना पुरा

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଉତ୍ତମ ବଦର୍ୟାଶ୍ରମକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଯାହା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପରମ ପୁଣ୍ୟ, ଯାହାର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶମ୍ଭୁ ପୂର୍ବେ କହିଥିଲେ।

Verse 2

यश्चैष भारतस्यार्थे तत्र सिद्धः किरीटभृत् । भ्राता ते फाल्गुनो नाम विद्ध्येनं नरदैवतम्

ଭାରତଯୁଦ୍ଧର ହିତାର୍ଥେ ସେଠାରେ କିରୀଟଧାରୀ ସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ତାଙ୍କୁ ‘ଫାଲ୍ଗୁନ’ ନାମର ତୁମ ଭ୍ରାତା ବୋଲି ଜାଣ—ସେ ନରଦେବତା, ମନୁଷ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଦେବସମ।

Verse 3

नरनारायणौ द्वौ तावागतौ नर्मदातटे । ज्ञानं तस्यैव यो राजन्भक्तिमान्वै जनार्दने

ସେଇ ଦୁଇଜଣ—ନର ଓ ନାରାୟଣ—ନର୍ମଦାତଟକୁ ଆସିଲେ। ହେ ରାଜନ୍, ଜନାର୍ଦନ (ବିଷ୍ଣୁ) ପ୍ରତି ଭକ୍ତିମାନ୍ ଯେ, ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ତାହାରେଇ ଅଛି।

Verse 4

समं पश्यति सर्वेषु स्थावरेषु चरेषु च । ब्राह्मणं श्वपचं चैव तत्र प्रीतो जनार्दनः

ଯେ ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ସମଦୃଷ୍ଟି ରଖେ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଶ୍ୱପଚ (ଚାଣ୍ଡାଳ)କୁ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଦେଖେ—ତାହାରେ ଜନାର୍ଦନ ପ୍ରୀତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 5

ऐकात्म्यं पश्य कौन्तेय मयि चात्मनि नान्तरम् । नरनारायणाभ्यां हि कृतं बदरिकाश्रमम्

ହେ କୌନ୍ତେୟ, ଏକାତ୍ମ୍ୟକୁ ଦେଖ—ମୋରେ ଓ ଆତ୍ମାରେ କୌଣସି ଭେଦ ନାହିଁ। ନିଶ୍ଚୟ ବଦରିକାଶ୍ରମ ନର-ନାରାୟଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ।

Verse 6

स्थापितः शङ्करस्तत्र लोकानुग्रहकारणात् । त्रिमूर्तिस्थापितं लिङ्गं स्वर्गमार्गानुमुक्तिदम्

ସେଠାରେ ଲୋକାନୁଗ୍ରହ ହେତୁ ଶଙ୍କର ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ। ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି-ସ୍ଥାପିତ ସେଇ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ୱର୍ଗମାର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ଦେଇ ମୁକ୍ତି ଦାନ କରେ।

Verse 7

तत्र गत्वा शुचिर्भूत्वा ह्येकरात्रोपवासकृत् । रजस्तमस्तथा त्यक्त्वा सात्त्विकं भावमाश्रयेत्

ସେଠାକୁ ଯାଇ ଶୁଚି ହୋଇ ଏକ ରାତିର ଉପବାସ କରିବ; ରଜ ଓ ତମ ତ୍ୟାଗ କରି ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଭାବର ଆଶ୍ରୟ ନେବ।

Verse 8

रात्रौ जागरणं कृत्वा मधुमासाष्टमीदिने । अथवा च चतुर्दश्यामुभौ पक्षौ च कारयेत्

ମଧୁମାସର ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ ରାତିରେ ଜାଗରଣ କରିବ; କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ମଧ୍ୟ—ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ ଉଭୟ ପକ୍ଷରେ କରିପାରିବ।

Verse 9

आश्विनस्य विशेषेण कथितं तव पाण्डव । स्नापयेत्परया भक्त्या क्षीरेण मधुना सह

ହେ ପାଣ୍ଡବ, ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ବିଶେଷ ମହିମା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି; ସେ ସମୟରେ ପରମ ଭକ୍ତିରେ କ୍ଷୀର ଓ ମଧୁ ସହ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିବ।

Verse 10

दध्ना शर्करया युक्तं घृतेन समलंकृतम् । पञ्चामृतमिदं पुण्यं स्नापयेद्वृषभध्वजम्

ଦଧିରେ ଶର୍କରା ମିଶାଇ ଘୃତରେ ଶୋଭିତ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ପଞ୍ଚାମୃତ ଦ୍ୱାରା ବୃଷଭଧ୍ୱଜ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିବ; ଏହା ମହାପୁଣ୍ୟଦାୟକ।

Verse 11

स्नाप्यमानं शिवं भक्त्या वीक्षते यो विमत्सरः । तस्य वासः शिवोपान्ते शक्रलोके न संशयः

ଯେ ଇର୍ଷ୍ୟାରହିତ ହୋଇ ଭକ୍ତିରେ ଅଭିଷେକ ହେଉଥିବା ଶିବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ, ତାହାର ବାସ ଶିବସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ହୁଏ—ଶକ୍ରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 12

शाठ्येनापि नमस्कारः प्रयुक्तः शूलपाणिने । संसारमूलबद्धानामुद्वेष्टनकरो हि यः

ଛଳରେ ମଧ୍ୟ କରାଯାଇଥିବା ନମସ୍କାର ଯଦି ଶୂଳପାଣି ଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହୁଏ, ତେବେ ସେ ସଂସାରମୂଳରେ ବନ୍ଧା ଜୀବମାନଙ୍କର ଗଠି ଖୋଲିଦେଇଥାଏ—ଏହି ତାହାର ମହିମା।

Verse 13

तेनाधीतं श्रुतं तेन तेन सर्वमनुष्ठितम् । येनौं नमः शिवायेति मन्त्राभ्यासः स्थिरीकृतः

ଯେ ଜଣେ ‘ଓଂ ନମଃ ଶିବାୟ’ ମନ୍ତ୍ରର ଅଭ୍ୟାସକୁ ଦୃଢ଼ କରିଛନ୍ତି, ସେଇ ଜଣେ ଯେନେ ସମସ୍ତ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଶ୍ରବଣ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି।

Verse 14

यः पुनः स्नापयेद्भक्त्या एकभक्तो जितेन्द्रियः । तस्यापि यत्फलं पार्थ वक्ष्ये तल्लेशतस्तव

ଯେ ପୁନର୍ବାର ଭକ୍ତିରେ, ଏକନିଷ୍ଠ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହୋଇ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଏ—ହେ ପାର୍ଥ! ତାହାର ଫଳ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତୋତେ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି।

Verse 15

पीडितो वृद्धभावेन तव भक्त्या वदाम्यहम् । ते यान्ति परमं स्थानं भित्त्वा भास्करमण्डलम्

ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ପୀଡିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୋର ଭକ୍ତିର ପ୍ରେରଣାରେ ମୁଁ କହୁଛି—ସେ ଭକ୍ତମାନେ ଭାସ୍କରମଣ୍ଡଳକୁ ଭେଦି ପରମ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 16

संसारे सर्वसौख्यानां निलयास्ते भवन्ति च । आश्चर्यं ज्ञातिवर्गाणां धर्माणां निलयास्तु ते

ଏହି ସଂସାରରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ସୁଖର ନିଲୟ ହୁଅନ୍ତି। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ—ସେମାନେ ନିଜ ଜ୍ଞାତିବର୍ଗଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଏବଂ ଧର୍ମର ସ୍ଥିର ଆଧାର ହୋଇ ରହନ୍ତି।

Verse 17

सम्पन्नाः सर्वकामैस्ते पृथिव्यां पृथिवीपते । श्राद्धं तत्रैव यः कुर्यान्नर्मदोदकमिश्रितम्

ହେ ପୃଥିବୀପତେ! ସେମାନେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ କାମନାରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଏବଂ ଯେ ଲୋକ ସେଠାରେ ନର୍ମଦାଜଳ-ମିଶ୍ରିତ ଅର୍ଘ୍ୟାଦି ଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ—

Verse 18

योग्यैश्च ब्राह्मणैर्राजन्कुलीनैर्वेदपारगैः । सुरूपैश्च सुशीलैश्च स्वदारनिरतैः शुभैः

ହେ ରାଜନ୍! ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯିବା ଉଚିତ—ଯେମାନେ କୁଳୀନ, ବେଦପାରଙ୍ଗତ, ସୁରୂପ, ସୁଶୀଳ, ସ୍ୱଦାରନିରତ ଏବଂ ଶୁଭଚରିତ୍ର।

Verse 19

आर्यदेशप्रसूतैश्च श्लक्ष्णैश्चैव सुरूपिभिः । कारयेत्पिण्डदानं वै भास्करे कुतपस्थिते

ଆର୍ୟଦେଶରେ ଜନ୍ମିତ, ସୁସଂସ୍କୃତ ଆଚରଣବାନ, ସୁରୂପ ଓ ସୁଚରିତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା—ସୂର୍ଯ୍ୟ କୁତପକାଳରେ ଥିବାବେଳେ—ନିଶ୍ଚୟ ପିଣ୍ଡଦାନ କରାଇବା ଉଚିତ।

Verse 20

पित्ःणां परमं लोकं यदीच्छेद्धर्मनन्दन । वर्जयेत्तान्प्रयत्नेन काणान्दुष्टांश्च दाम्भिकान्

ହେ ଧର୍ମନନ୍ଦନ! ଯଦି କେହି ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପରମ ଲୋକ ଇଚ୍ଛା କରେ, ତେବେ ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ରିୟାରେ କାଣା, ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଦାମ୍ଭିକ ଲୋକଙ୍କୁ ପ୍ରୟତ୍ନପୂର୍ବକ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 21

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन योग्यं विप्रं समाश्रयेत् । नरकान्मोचयेत्प्रेतान्कुम्भीपाकपुरोगमान्

ଏହେତୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟତ୍ନରେ ଯୋଗ୍ୟ ବିପ୍ରଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେବା ଉଚିତ; ତାହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରେତମାନେ କୁମ୍ଭୀପାକ ଆଦି ଅଗ୍ରଗାମୀ ନରକମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 22

मोक्षो भवति सर्वेषां पित्ःणां नृपनन्दन । विप्रेभ्यः काञ्चनं दद्यात्प्रीयतां मे पितामहः

ହେ ନୃପନନ୍ଦନ! ସମସ୍ତ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରି—“ମୋ ପିତାମହ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ” ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କର।

Verse 23

अन्नं च दापयेत्तत्र भक्त्या वस्त्रं च भारत । गां वृषं मेदिनीं दद्याच्छत्रं शस्तं नृपोत्तम

ହେ ଭାରତ! ସେଠାରେ ଭକ୍ତିସହିତ ଅନ୍ନ ଓ ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦାନ କରାଉ। ହେ ନୃପୋତ୍ତମ! ଗାଈ, ବୃଷଭ, ଭୂମି ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଛତ୍ର ମଧ୍ୟ ଦାନ କର।

Verse 24

स पुमान्स्वर्गमाप्नोति इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत् । प्राणत्यागं तु यः कुर्याच्छिखिना सलिलेन वा

“ସେ ପୁରୁଷ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଏ”—ଏପରି ଶଙ୍କର କହିଲେ। ତଦୁପରି, ଯେ କେହି ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରେ—ଅଗ୍ନିଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ଜଳଦ୍ୱାରା—(ଏହି ପବିତ୍ର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ)…

Verse 25

अनाशकेन वा भूयः स गच्छेच्छिवमन्दिरम् । नरनारायणीतीरे देवद्रोण्यां च यो नृप

…କିମ୍ବା ଉପବାସରେ ଦେହତ୍ୟାଗ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଶିବଧାମକୁ ଯାଏ। ହେ ନୃପ! ନର-ନାରାୟଣୀ ତୀରେ, ଦେବଦ୍ରୋଣୀରେ ଯେ (ଏପରି କରେ)…

Verse 26

स वसेदीश्वरस्याग्रे यावदिन्द्राश्चतुर्दश । पुनः स्वर्गाच्च्युतः सोऽपि राजा भवति वीर्यवान्

ସେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସେ। ପରେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଚ୍ୟୁତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ପୁନର୍ବାର ବୀର୍ୟବାନ ରାଜା ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।

Verse 27

सर्वैश्वर्यगुणैर्युक्तः प्रजापालनतत्परः । ततः स्मरति तत्तीर्थं पुनरेवागमिष्यति

ସମସ୍ତ ଐଶ୍ୱର୍ୟ ଓ ସଦ୍‌ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ, ପ୍ରଜାପାଳନରେ ତତ୍ପର ସେ ତେବେ ସେହି ତୀର୍ଥକୁ ସ୍ମରଣ କରି ପୁନର୍ବାର ସେଠାକୁ ଫେରିଆସେ।

Verse 95

। अध्याय

“ଅଧ୍ୟାୟ”—ଏହା ଅଧ୍ୟାୟ-ସମାପ୍ତି ସୂଚକ କୋଲୋଫୋନ୍ ଚିହ୍ନ; ଏଠାରେ ପାଠ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମିଳିଛି।