Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 18

Devanagari script

तान्वेदान्देवदेवेश शीघ्रं मे दातुमर्हसि । जडान्धबधिरं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम्

Transliteration

tānvedāndevadeveśa śīghraṃ me dātumarhasi | jaḍāndhabadhiraṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam

Translation

ହେ ଦେବଦେବେଶ! ସେହି ବେଦମାନଙ୍କୁ ମୋତେ ଶୀଘ୍ର ଦେବା ଆପଣଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ। ସେମାନଙ୍କ ବିନା ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ସହ ସମଗ୍ର ଜଗତ ଜଡ, ଅନ୍ଧ ଓ ବଧିର ସଦୃଶ ହୁଏ।

Word by Word

• तान्: those
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), बहुवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• वेदान्: Vedas
• वेदान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), बहुवचनम्

• देवदेवेश: O Lord of the gods
• देवदेवेश: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + देवेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (देवानां देवेशः)

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb)

• मे: to me / my
• मे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• दातुम्: to give
• दातुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्तम् (Infinitive), परस्मैपदी; अर्थः—‘to give’

• अर्हसि: you ought / you are worthy
• अर्हसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), मध्यम-पुरुषः (2nd), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• जडान्धबधिरम्: dull, blind, and deaf
• जडान्धबधिरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जड (प्रातिपदिक) + अन्ध (प्रातिपदिक) + बधिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; विशेषणम् (जगत्-विशेषणम्); इतरेतर-द्वन्द्वः

• सर्वम्: entire
• सर्वम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; विशेषणम्

• जगत्: world
• जगत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• स्थावरजङ्गमम्: immobile and mobile (all beings)
• स्थावरजङ्गमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्थावर (प्रातिपदिक) + जङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; जगत्-विशेषणम्; इतरेतर-द्वन्द्वः

Speaker

Brahmā (deduced, petitioning Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: रेवा (नर्मदा) तट-तीर्थ (सामान्य)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: भक्त/देवता हाथ जोड़कर ‘देवदेवेश’ से वेद-प्रदान की याचना करता है; पृष्ठभूमि में नदी-तट, स्थावर-जङ्गम जगत् धूसर/अन्धकारमय, वेद-प्रकाश की प्रतीक्षा।

Characters & Entities

• Veda
• Devadeveśa (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Veda is treated as the ‘sense-organs’ of the cosmos—without sacred knowledge, the world loses discernment and direction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within Revā Khaṇḍa (Narmadā sphere), but the emphasis is on Vedic restoration rather than a named tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it is a direct request for the return of the Vedas.