Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

Devanagari script

तीव्रतेजा विघोरश्च जीवत्पुत्रः प्रियंवदः । शत्रुवर्गो न तस्य स्यात्कदाचित्पाण्डुनन्दन

Transliteration

tīvratejā vighoraśca jīvatputraḥ priyaṃvadaḥ | śatruvargo na tasya syātkadācitpāṇḍunandana

Translation

ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ! ସେ ତୀବ୍ର ତେଜସ୍ବୀ ହୋଇ ବିରୋଧୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର ହୁଏ; ତାହାର ପୁତ୍ରମାନେ ଜୀବିତ ରହନ୍ତି, ବାଣୀ ପ୍ରିୟ ହୁଏ, ଏବଂ କେବେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଶତ୍ରୁବର୍ଗ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ ନାହିଁ।

Word by Word

• तीव्रतेजाः: of intense brilliance
• तीव्रतेजाः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (Predicate/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: तीव्र + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: समास: तीव्रं तेजः यस्य (बहुव्रीहि-भावार्थे), रूपतः कर्मधारय-आधारित; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — adjectival predicate

• विघोरः: very terrible
• विघोरः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (Predicate/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: विघोर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — adjective/predicate

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय — समुच्चयबोधक (conjunction: and)

• जीवत्पुत्रः: having a living son
• जीवत्पुत्रः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (Predicate/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: जीवत् + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: समास: जीवतः पुत्रः (षष्ठी-तत्पुरुष); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — (having) a living son

• प्रियंवदः: sweet-spoken
• प्रियंवदः: Kartṛ-samānādhikaraṇa (Predicate/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: प्रियम् + वद (प्रातिपदिक)
• Form: समास: प्रियं वदति इति (उपपद-तत्पुरुष); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — adjective/predicate

• शत्रुवर्गः: a group of enemies
• शत्रुवर्गः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शत्रु + वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: समास: शत्रूणां वर्गः (षष्ठी-तत्पुरुष); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Nominative singular

• न: not
• न: Pratishedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय — निषेध (negation)

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन — Genitive singular (of him)

• स्यात्: would be
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — may be/should be

• कदाचित्: ever/at any time
• कदाचित्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कदाचित् (अव्यय)
• Form: अव्यय — कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time: ever/at any time)

• पाण्डुनन्दन: O son of Pāṇḍu
• पाण्डुनन्दन: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पाण्डु + नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: समास: पाण्डोः नन्दनः (षष्ठी-तत्पुरुष); पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन — Vocative singular

Speaker

Śrīmārkaṇḍeya (contextual attribution within Revā Khaṇḍa narrative)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kapileśvara / Revā-tīra (context)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pāṇḍunandana (son of Pāṇḍu)

Visual Art Cues

Scene: A king, radiant and confident, stands protected by Śiva’s unseen grace; behind him are healthy sons, a peaceful court, and subdued adversaries—symbolizing the fruits of dharma.

Characters & Entities

• Pāṇḍunandana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma-bearing acts yield both inner excellence (tejas, pleasing speech) and outer protection (freedom from hostile forces), reflecting Purāṇic phalaśruti.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse functions as a results-statement (phalaśruti) within the Revā Khaṇḍa context rather than naming a new site.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new rite is specified here; it summarizes auspicious outcomes associated with the preceding worship/charity instructions.