Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 47

Devanagari script

कालं युगसहस्रस्य रुद्रस्य परिचारिका । अस्य प्रसादादमरस्तथा त्वं द्विजपुंगव

Transliteration

kālaṃ yugasahasrasya rudrasya paricārikā | asya prasādādamarastathā tvaṃ dvijapuṃgava

Translation

ହଜାର ଯୁଗର କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପରିଚାରିକା ରହିଛି। ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜପୁଙ୍ଗବ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଅମର ହେବ।

Word by Word

• कालम्: for a time/period
• कालम्: Karma (Extent/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; काल-परिमाणे (extent of time)

• युगसहस्रस्य: of a thousand yugas
• युगसहस्रस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: युग + सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• रुद्रस्य: of Rudra
• रुद्रस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• परिचारिका: attendant, servant
• परिचारिका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: परि + चर् (धातु) → परिचारिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अस्य: of this (one)/his
• अस्य: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• प्रसादात्: from (his) grace
• प्रसादात्: Apadana (Cause/Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन

• अमरः: immortal
• अमरः: Karta (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: अमर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (त्वम्)

• तथा: thus, so
• तथा: Sambandha (Manner)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्यय (adverb)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• द्विजपुंगव: O best of the twice-born (brāhmaṇa)
• द्विजपुंगव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज + पुंगव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Narmadā-devī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Narmadā (Revā)

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: Dvijapuṅgava (a brāhmaṇa interlocutor)

Visual Art Cues

Scene: Narmadā-devī, hands folded, stands beside a liṅga as Rudra’s unseen presence blesses; a brāhmaṇa receives the boon of amaratva, light descending like a stream.

Characters & Entities

• Rudra
• Dvija (brāhmaṇa addressee)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s grace (prasāda) elevates the devotee beyond mortality; devotion is portrayed as transformative and liberating.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā/Narmadā sacred domain where such grace is proclaimed in the river’s own voice.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, steadfast Śiva-bhakti and worship (especially Liṅga-arcana in this chapter) as the cause of the blessing.