Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 28

Devanagari script

सा ततस्तेन वाक्येन क्रुद्धा कालानलोपमा । मम वाक्यमकुर्वाणा ये केचिद्भुवि पन्नगाः

Transliteration

sā tatastena vākyena kruddhā kālānalopamā | mama vākyamakurvāṇā ye kecidbhuvi pannagāḥ

Translation

ସେହି କଥାରେ ସେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ କାଳାଗ୍ନି ସମାନ ହେଲା; ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ପନ୍ନଗମାନେ ମୋ ଆଜ୍ଞା ମାନିଲେ ନାହିଁ…

Word by Word

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ततः: then
• ततः: Kāla/Anantarya (Temporal/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (thereupon)

• तेन: by that
• तेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• वाक्येन: by the statement/words
• वाक्येन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• क्रुद्धा: angered
• क्रुद्धा: Kriyā (State/विधेय)
• Type: Verb
• Root: क्रुध् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (सा)

• कालानलोपमा: like the fire of time (doomsday fire)
• कालानलोपमा: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: काल + अनल + उपमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (सा); तत्पुरुष (कालानलस्य उपमा)

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• वाक्यम्: command/words
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अकुर्वाणाः: not doing/obeying
• अकुर्वाणाः: Viśeṣaṇa (Agent qualifier/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: कृदन्त (शतृ-प्रत्यय, वर्तमानकालिक कर्तरि), नकार-पूर्वक (अ-), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (पन्नगाः)

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• केचित्: any/some
• केचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् + चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक + अव्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; अनिश्चितवाचक (indefinite pronoun)

• भुवि: on earth
• भुवि: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भू (प्रातिपदिक: भुव्/भू)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• पन्नगाः: serpents
• पन्नगाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पन्नग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Kadrū (inferred from subsequent mention of 'kadrū-śāpa')

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Kadrū (or the commanding mother) flares with rage, aura like pralaya-fire; serpents recoil as the threat is pronounced against disobedient nāgas.

Characters & Entities

• Kadrū
• Pannagas (Nāgas/serpents)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Disobedience to rightful authority in a dharmic order can lead to consequences, depicted here as the onset of a curse.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

This verse itself does not name a tīrtha; the broader chapter narrative later turns toward the Revā (Narmadā) sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is narrative, introducing the threat of punishment/curse.