Adhyaya 7

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । पुनरेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजंगमे । सलिलेनाप्लुते लोके निरालोके तमोद्भवे

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ପୁନର୍ବାର, ପ୍ରଳୟର ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଏକାର୍ଣ୍ଣବରେ, ଯେତେବେଳେ ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ସମସ୍ତେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ; ଯେତେବେଳେ ଜଗତ ଜଳରେ ପ୍ଲାବିତ, ଆଲୋକହୀନ ଏବଂ ତମସ୍‌ଜନିତ ହୋଇଗଲା—

Verse 2

ब्रह्मैको विचरंस्तत्र तमीभूते महार्णवे । दिव्यवर्षसहस्रं तु खद्योत इव रूपवान्

ସେଇ ଅନ୍ଧକାରମୟ ମହାର୍ଣ୍ଣବରେ ବ୍ରହ୍ମା ଏକାକୀ ବିଚରଣ କଲେ—ହଜାର ଦିବ୍ୟବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—ଖଦ୍ୟୋତ (ଜୁଗନୁ) ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ।

Verse 3

शेते योजनसाहस्रमप्रमेयमनुत्तमम् । द्वादशादित्यसंकाशं सहस्रचरणेक्षणम्

ସେ ସେଠାରେ ଶୟନ କରୁଥିଲେ—ହଜାର ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ, ଅପ୍ରମେୟ ଓ ଅନୁତ୍ତମ; ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତ, ସହସ୍ର ଚରଣ ଓ ସହସ୍ର ନେତ୍ରଯୁକ୍ତ।

Verse 4

प्रसुप्तं चार्णवे घोरे ह्यपश्यत्कूर्मरूपिणम् । तं दृष्ट्वा विस्मयापन्नो ब्रह्मा बोधयते शनैः

ସେଇ ଭୟଙ୍କର ସମୁଦ୍ରରେ ବ୍ରହ୍ମା କୂର୍ମରୂପଧାରୀଙ୍କୁ ନିଦ୍ରାସ୍ଥ ଦେଖିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମା ବିସ୍ମୟାପନ୍ନ ହୋଇ, ଧୀରେ ଧୀରେ ତାଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 5

स्तुतिभिर्मंगलैश्चैव वेदवेदांगसंभवैः । वाचस्पते विबुध्यस्व महाभूत नमोऽस्तु ते

ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗଜ ମଙ୍ଗଳମୟ ସ୍ତୁତିଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— “ହେ ବାଚସ୍ପତି, ଜାଗ୍ରତ ହେଉ; ହେ ମହାଭୂତ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।”

Verse 6

तवोदरे जगत्सर्वं तिष्ठते परमेश्वर । तद्विमुञ्च महासत्त्व यत्पूर्वं संहृतं त्वया

ହେ ପରମେଶ୍ୱର! ତୁମ ଉଦରରେ ସମଗ୍ର ଜଗତ ଅବସ୍ଥିତ। ତେଣୁ ହେ ମହାସତ୍ତ୍ୱ, ତୁମେ ପୂର୍ବେ ଯାହା ସଂହୃତ କରିଥିଲ, ତାହା ଏବେ ମୁକ୍ତ କର।

Verse 7

अध्याय

ଅଧ୍ୟାୟ। (ଅଧ୍ୟାୟ-ଶୀର୍ଷକ)

Verse 8

स निशम्य वचस्तस्य उत्थितः परमेश्वरः । समुद्गिरन् स लोकांस्त्रीन् ग्रस्तान् कल्पक्षये तदा

ତାହାର ବଚନ ଶୁଣି ପରମେଶ୍ୱର ଉଠିଲେ; ଏବଂ କଳ୍ପକ୍ଷୟ ସମୟରେ ଗ୍ରସିତ ତିନି ଲୋକକୁ ସେତେବେଳେ ପୁନଃ ଉଦ୍ଗୀରଣ କରି ପ୍ରକାଶ କଲେ।

Verse 9

देवदानवगन्धर्वाः सयक्षोरगराक्षसाः । सचन्द्रार्कग्रहाः सर्वे शरीरात्तस्य निर्गताः

ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ—ଯକ୍ଷ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସ ସହିତ—ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ—ସବୁ ତାଙ୍କ ଶରୀରରୁ ନିର୍ଗତ ହେଲେ।

Verse 10

ततो ह्येकार्णवं सर्वं विभज्य परमेश्वरः । विस्तीर्णोपलतोयौघां सरित्सरविवर्धिताम्

ତତଃ ପରମେଶ୍ୱର ସେଇ ଏକ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ମହାସମୁଦ୍ରକୁ ବିଭଜନ କରି, ନଦୀ-ସରୋବରରେ ବୃଦ୍ଧିପ୍ରାପ୍ତ ଓ ଶିଳା-ଜଳପ୍ରବାହରେ ବିସ୍ତୃତ ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ।

Verse 11

पश्यते मेदिनीं देवः सवृक्षौषधिपल्वलाम् । हिमवन्तं गिरिश्रेष्ठं श्वेतं पर्वतमुत्तमम्

ଦେବ ଗଛ, ଔଷଧି ଓ ଦଳଦଳିଆ ଜଳସହିତ ପୃଥିବୀକୁ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ଗିରିଶ୍ରେଷ୍ଠ ହିମବାନ ଓ ଉତ୍ତମ ଶ୍ୱେତ ପର୍ବତକୁ ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 12

शृङ्गवन्तं महाशैलं ये चान्ये कुलपर्वताः । जंबुद्वीपं कुशं क्रौञ्चं सगोमेदं सशाल्मलम्

ସେ ଶୃଙ୍ଗବାନ ମହାଶୈଳକୁ ଓ ଅନ୍ୟ କୁଳପର୍ବତମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ, କୁଶ, କ୍ରୌଞ୍ଚ, ଗୋମେଦ, ଶାଲ୍ମଲ ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 13

पुष्करान्ताश्च ये द्वीपा ये च सप्तमहार्णवाः । लोकालोकं महाशैलं सर्वं च पुरतः स्थितम्

ସେ ପୁଷ୍କର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଦ୍ୱୀପମାନଙ୍କୁ ଓ ସପ୍ତ ମହାର୍ଣ୍ଣବକୁ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ଲୋକାଲୋକ ମହାଶୈଳକୁ—ସବୁକିଛି ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା।

Verse 14

चतुःप्रकृतिसंयुक्तं जगत्स्थावरजंगमम् । युगान्ते तु विनिष्क्रान्तमपश्यत्स महेश्वरः

ମହେଶ୍ୱର ଚତୁର୍ପ୍ରକୃତି-ତତ୍ତ୍ୱରେ ସଂଯୁକ୍ତ, ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମମୟ ଜଗତକୁ ଯୁଗାନ୍ତେ ପୁନଃ ଉଦ୍ଭୂତ ହେଉଥିବା ଦେଖିଲେ।

Verse 15

विप्रकीर्णशिलाजालामपश्यत्स वसुंधराम् । कूर्मपृष्ठोपगां देवीं महार्णवगतां प्रभुः

ପ୍ରଭୁ ଛିଟିଯାଇଥିବା ଶିଳାଖଣ୍ଡର ଜାଲରେ ଆବୃତ ବସୁନ୍ଧରାକୁ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ମହାସମୁଦ୍ରମଧ୍ୟେ କୂର୍ମପୃଷ୍ଠରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ଦେବୀ-ଭୂମିକୁ ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 16

तस्मिन् विशीर्णशैलाग्रे सरित्सरोविवर्जिते । नानातरंगभिन्नोद आवर्तोद्वर्तसंकुले

ସେଠାରେ ଭଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ପର୍ବତଶିଖରମାନଙ୍କ ଉପରେ—ନଦୀ ଓ ସରୋବର ଶୂନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ—ଜଳ ନାନା ପ୍ରକାର ତରଙ୍ଗରେ ଭଙ୍ଗିତ, ଭଉରା ଓ ଉଠୁଥିବା ଆବର୍ତ୍ତରେ ସଙ୍କୁଳ ଥିଲା।

Verse 17

नानौषधिप्रज्वलिते नानोत्पलशिलातले । नानाविहंगसंघुष्टां मत्स्यकूर्मसमाकुलाम्

ସେ ସେହି ପ୍ରଦେଶକୁ ଦେଖିଲେ—ଯାହା ନାନା ଔଷଧିରେ ଦୀପ୍ତ, ଶିଳାତଳରେ ବିଭିନ୍ନ ଉତ୍ପଳ ଛିଟିଥିଲା; ନାନା ପକ୍ଷୀର କଳରବରେ ମୁଖର ଏବଂ ମତ୍ସ୍ୟ-କୂର୍ମରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Verse 18

दिव्यमायामयीं देवीमुत्कृष्टाम्बुदसन्निभाम् । नदीमपश्यद्देवेशो ह्यनौपम्यजलाशयाम्

ଦେବେଶ ସେହି ନଦୀକୁ ଦେବୀସ୍ୱରୂପେ ଦେଖିଲେ—ଦିବ୍ୟମାୟାମୟୀ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମେଘସଦୃଶ—ପବିତ୍ର ଜଳର ଅନୁପମ ଆଶ୍ରୟ।

Verse 19

मध्ये तस्याम्बुदश्यामां पीनोरुजघनस्तनीम् । वस्त्रैरनुपमैर्दिव्यैर्नानाभरणभूषिताम्

ତାହାର ମଧ୍ୟରେ ସେ ମେଘଶ୍ୟାମା କନ୍ୟାସ୍ୱରୂପକୁ ଦେଖିଲେ—ପୁଷ୍ଟ ଊରୁ, ଜଘନ ଓ ସ୍ତନଯୁକ୍ତା—ଅନୁପମ ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତ ଏବଂ ନାନା ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତ।

Verse 20

सनूपुररवोद्दामां हारकेयूरमण्डिताम् । तादृशीं नर्मदां देवीं स्वयं स्त्रीरूपधारिणीम्

ଯାହାଙ୍କ ନୂପୁରର ଧ୍ୱନି ଉଦ୍ଦାମ ଥିଲା, ଯିଏ ହାର ଓ କେୟୂରରେ ଭୂଷିତ—ସେହି ନର୍ମଦା ଦେବୀ ସ୍ୱୟଂ ସ୍ତ୍ରୀରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

Verse 21

योगमायामयैश्चित्रैर्भूषणैः स्वैर्विभूषिताम् । अव्यक्ताङ्गीं महाभागामपश्यत्स तु नर्मदाम्

ସେ ନର୍ମଦାକୁ ଦେଖିଲା—ମହାଭାଗା ଦେବୀକୁ—ଯୋଗମାୟାଜନିତ ଚିତ୍ରବିଚିତ୍ର ସ୍ୱ-ଭୂଷଣରେ ଭୂଷିତ; ଯାହାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଅବ୍ୟକ୍ତ, ସାଧାରଣ ଦୃଷ୍ଟିର ଅତୀତ।

Verse 22

अर्धोद्यतभुजां बालां पद्मपत्रायतेक्षणाम् । स्तुवन्तीं देवदेवेशमुत्थितां तु जलात्तदा

ତେବେ ସେ ଜଳରୁ ଉଠିଆସୁଥିବା ଏକ ବାଳିକାକୁ ଦେଖିଲା—ଅର୍ଧୋନ୍ନତ ଭୁଜାଯୁକ୍ତା, ପଦ୍ମପତ୍ରସଦୃଶ ନୟନା—ଯିଏ ଦେବଦେବେଶଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ।

Verse 23

विस्मयाविष्टहृदयो ह्यहमुद्वीक्ष्य तां शुभाम् । स्नात्वा जले शुभे तस्याः स्तोतुमभ्युद्यतस्ततः

ସେହି ଶୁଭାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋ ହୃଦୟ ବିସ୍ମୟରେ ଆବିଷ୍ଟ ହେଲା; ପରେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲି।

Verse 24

अर्चयामास संहृष्टो मन्त्रैर्वेदांगसंभवैः । सृष्टं च तत्पुरा राजन्पश्येयं सचराचरम्

ସେ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗଜ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲା; ହେ ରାଜନ୍, ସେ ପୂର୍ବବତ୍ ସୃଷ୍ଟିକୁ—ଚର ଓ ଅଚର ସହିତ—ଦେଖିଲା।

Verse 25

सदेवासुरगन्धर्वं सपन्नगमहोरगम् । पश्याम्येषा महाभागा नैव याता क्षयं पुरा

ଦେବ, ଅସୁର, ଗନ୍ଧର୍ବ ଏବଂ ସର୍ପ-ମହାନାଗ ସହିତ ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ମୁଁ ଦେଖୁଛି; ଏହି ମହାଭାଗ୍ୟଶକ୍ତି ପୂର୍ବେ କେବେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇନଥିଲା।

Verse 26

महादेवप्रसादाच्च तच्छरीरसमुद्भवा । भूयो भूयो मया दृष्टा कथिता ते नृपोत्तम

ମହାଦେବଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ—ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ହୋଇ—ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ଦେଖିଛି; ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ସେହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି।

Verse 27

प्रादुर्भावमिमं कौर्म्यं येऽधीयन्ते द्विजोत्तमाः । येऽपि शृण्वन्ति विद्वांसो मुच्यन्ते तेऽपि किल्बिषैः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଯେମାନେ ଏହି କୂର୍ମ-ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଅଧ୍ୟୟନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେ ବିଦ୍ୱାନମାନେ କେବଳ ଶୁଣନ୍ତି—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।