
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ କହନ୍ତି—ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ସଙ୍ଗମ ସମୀପରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅନୁପମ ମାତୃତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ନଦୀତଟରେ ମାତୃଗଣ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ହୋଇଥିଲେ; ଯୋଗିନୀମଣ୍ଡଳୀର ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଶିବ—ଉମାକୁ ଅର୍ଧାଙ୍ଗୀ ଭାବେ ଧାରଣ କରି, ନାଗକୁ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଭଳି ଧାରଣ କରୁଥିବା—ଏହି ତୀର୍ଥ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଉ ବୋଲି ଅନୁମୋଦନ କରି ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଅନୁମତି ତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ୟର ଆଧାର। ନବମୀ ତିଥିରେ ଶୁଚି ନିୟମବାନ ଭକ୍ତ ଉପବାସ କରି ମାତୃଗୋଚରରେ ପୂଜା କରିବ; ତେଣୁ ମାତୃଗଣ ଓ ଶିବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ବନ୍ଧ୍ୟା, ସନ୍ତାନଶୋକଗ୍ରସ୍ତ କିମ୍ବା ପୁତ୍ରହୀନ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର-ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ପାଞ୍ଚ ରତ୍ନ ଓ ଫଳ ସହିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଳଶ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନବିଧି କରାଇବେ; ପୁତ୍ରଲାଭାର୍ଥେ କାଂସ୍ୟ ପାତ୍ରରେ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ। ଶେଷରେ କୁହାଯାଏ—ମନରେ ଯେ ଇଚ୍ଛା ଧରାଯାଏ ତାହା ସିଦ୍ଧ ହୁଏ, ମାତୃତୀର୍ଥଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ନାହିଁ।
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र मातृतीर्थमनुत्तमम् । सङ्गमस्य समीपस्थं नर्मदादक्षिणे तटे
ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ତାପରେ ସଙ୍ଗମର ସମୀପରେ ନର୍ମଦାର ଦକ୍ଷିଣ ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅନୁତ୍ତମ ମାତୃତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
Verse 2
मातरस्तत्र राजेन्द्र संजाता नर्मदातटे । उमार्धनारिर्देवेशो व्यालयज्ञोपवीतधृक्
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେଠାରେ ନର୍ମଦାତଟରେ ମାତୃଗଣ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ଦେବେଶ—ଉମା ଅର୍ଧନାରୀ ଶିବ—ସର୍ପମୟ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଧାରଣ କରି ବିରାଜିତ।
Verse 3
उवाच योगिनीवृन्दं कष्टंकष्टमहो हर । अजेयाः सर्वदेवानां त्वत्प्रसादान्महेश्वर
ସେ ଯୋଗିନୀବୃନ୍ଦକୁ କହିଲେ— “ହାୟ ହାୟ, ହେ ହର! ହେ ମହେଶ୍ୱର, ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅଜେୟ ହୋଇଛନ୍ତି।”
Verse 4
तीर्थमत्र विधानेन प्रख्यातं वसुधातले । एवं भवतु योगिन्य इत्युक्त्वान्तरधाच्छिवः
“ଏଠାରେ ଏହି ତୀର୍ଥ ବିଧିବିଧାନରେ ପୃଥିବୀତଳେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ହେଉ।” ଏହିପରି କହି— “ଏମିତି ହେଉ, ହେ ଯୋଗିନୀମାନେ!”— ଶିବ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।
Verse 5
श्रीमार्कण्डेय उवाच । तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या नवम्यां नियतः शुचिः । उपोष्य परया भक्त्या पूजयेन्मातृगोचरम्
ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ— ଯେ କେହି ସେଇ ତୀର୍ଥରେ ନବମୀ ଦିନ ନିୟମିତ ଓ ଶୁଚି ହୋଇ ଉପବାସ କରି, ପରମ ଭକ୍ତିରେ ମାତୃଗୋଚର (ମାତୃମଣ୍ଡଳ) ପୂଜା କରେ,
Verse 6
तस्य स्युर्मातरः प्रीताः प्रीतोऽयं वृषवाहनः । वन्ध्याया मृतवत्साया अपुत्राया युधिष्ठिर
ତାହା ପାଇଁ ମାତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଏହି ବୃଷବାହନ (ଶିବ) ମଧ୍ୟ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର! ବନ୍ଧ୍ୟା, ମୃତବତ୍ସା, କିମ୍ବା ଅପୁତ୍ରା ପାଇଁ—
Verse 7
स्नापनं चारभेत्तत्र मन्त्रशास्त्रविदुत्तमः । सहिरण्येन कुम्भेन पञ्चरत्नफलान्वितः
ସେଠାରେ ମନ୍ତ୍ରଶାସ୍ତ୍ରର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାତା ସ୍ନାପନକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିବେ— ସୁବର୍ଣ୍ଣସହିତ କୁମ୍ଭ ଦ୍ୱାରା, ପଞ୍ଚରତ୍ନଫଳସଂଯୁକ୍ତ।
Verse 8
स्नापयेत्पुत्रकामायाः कांस्यपात्रेण देशिकः । पुत्रं सा लभते नारी वीर्यवन्तं गुणान्वितम्
ପୁତ୍ରକାମନା କରୁଥିବା ନାରୀ ପାଇଁ ଦେଶିକ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ କାଂସ୍ୟପାତ୍ରରେ ସ୍ନାନବିଧି କରାଉନ୍ତୁ। ସେ ନାରୀ ବୀର୍ୟବାନ ଓ ଗୁଣାନ୍ୱିତ ପୁତ୍ରକୁ ପାଏ।
Verse 9
यो यं काममभिध्यायेत्ततः स लभते नृप । मातृतीर्थात्परं तीर्थं न भूतं न भविष्यति
ହେ ନୃପ! ଏଠାରେ ଯେ ଯେ କାମନାକୁ ଧ୍ୟାନ କରେ, ସେ ତାହାକୁ ଲଭେ। ମାତୃତୀର୍ଥଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥ ନ ପୂର୍ବେ ଥିଲା, ନ ଭବିଷ୍ୟତରେ ହେବ।
Verse 66
। अध्याय
ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।