Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

Devanagari script

दीर्घतपा उवाच । आगच्छ स्वागतं तेऽस्तु आसनेऽत्रोपविश्यताम् । अर्घं ददाम्यहं येन मधुपर्कं सविष्टरम्

Transliteration

dīrghatapā uvāca | āgaccha svāgataṃ te'stu āsane'tropaviśyatām | arghaṃ dadāmyahaṃ yena madhuparkaṃ saviṣṭaram

Translation

ଦୀର୍ଘତପା କହିଲେ—“ଆସ, ତୁମକୁ ସ୍ୱାଗତ। ଏଠାରେ ଏହି ଆସନରେ ବସ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବି, ଏବଂ ଆତିଥ୍ୟ-ସତ୍କାର ବିଧି ସହିତ ମଧୁପର୍କ ମଧ୍ୟ ନିବେଦନ କରିବି।”

Word by Word

• दीर्घतपाः: Dīrghatapā (one of long austerity)
• दीर्घतपाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दीर्घतपस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); बहुव्रीहिः (दीर्घं तपः यस्य सः)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• आगच्छ: come
• आगच्छ: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-गम् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• स्वागतम्: welcome
• स्वागतम्: Karma (Predicate nominal/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वागत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; आशीर्वादरूपेण (as greeting)

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Genitive/Dative), एकवचन; अत्र चतुर्थी (to you) अधिकयुक्ता

• अस्तु: let it be
• अस्तु: Kriya (Benediction/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• आसने: on the seat
• आसने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आसन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक (adverb: here)

• उपविश्यताम्: please be seated
• उपविश्यताम्: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप-विश् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद; आज्ञार्थे (polite imperative: let him sit)

• अर्घम्: honor-offering (arghya)
• अर्घम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्घ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• ददामि: I give
• ददामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

• येन: by which
• येन: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular); सम्बन्धक (relative)

• मधुपर्कम्: madhuparka (honey-mixture offering)
• मधुपर्कम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मधु + पर्क (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); तत्पुरुषः (मधुनः पर्कः)

• सविष्टरम्: together with a seat
• सविष्टरम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स + विष्टर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (विष्टरसहितम्) विशेषणम् मधुपर्कम् प्रति

Speaker

Dīrghatapā

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dīrghatapā-āśrama (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: The king (unnamed here)

Visual Art Cues

Scene: The sage Dīrghatapā rises slightly, gestures to a seat, and prepares arghya and madhuparka with ritual vessels; the king sits respectfully, tension easing in the sanctified atmosphere.

Characters & Entities

• Dīrghatapā
• arghya
• madhuparka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even in austere forest life, dharma expresses itself as honoring a guest through arghya and madhuparka.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse reflects the āśrama culture of the Revā region; the sanctity is tied to the Narmadā/Revā tīrtha milieu.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offering arghya and madhuparka as formal hospitality to an arriving guest (atithi).