Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 10

Devanagari script

तस्या उत्तरदिग्भागे आश्रमोऽभूत्सुशोभनः । तन्मन्दारवनं नाम त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

Transliteration

tasyā uttaradigbhāge āśramo'bhūtsuśobhanaḥ | tanmandāravanaṃ nāma triṣu lokeṣu viśrutam

Translation

ତାହାର ଉତ୍ତର ଦିଗଭାଗରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭନ ଏକ ଆଶ୍ରମ ଥିଲା; ସେହି ବନ ‘ମନ୍ଦାରବନ’ ନାମରେ ତ୍ରିଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା।

Word by Word

• तस्याः: of her/its
• तस्याः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• उत्तर: northern
• उत्तर: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत्-पूर्वपद (दिक्-विशेषण), समासाङ्ग

• दिक्: direction
• दिक्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, समासाङ्ग (उत्तरदिग्भागे)

• भागे: in the region/part
• भागे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; उत्तरदिग्भागे = उत्तर + दिक् + भाग (तत्पुरुष)

• आश्रमः: hermitage
• आश्रमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अभूत्: was, came to be
• अभूत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन

• सुशोभनः: very beautiful
• सुशोभनः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-शोभन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सुशोभनः = सु + शोभन (कर्मधारय/उपसर्गपूर्वक-विशेषण)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'वनम्' इत्यस्य विशेषणम्

• मन्दारवनम्: Mandāra-grove
• मन्दारवनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मन्दार (प्रातिपदिक) + वन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; मन्दारवनम् = मन्दारस्य वनम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• नाम: named
• नाम: Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: नाम-शब्दः (indeclinable, naming particle)

• त्रिषु: in the three
• त्रिषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन; 'लोकेषु' इत्यस्य विशेषणम्

• लोकेषु: worlds
• लोकेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन

• विश्रुतम्: well-known, renowned
• विश्रुतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-श्रु (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'मन्दारवनम्' इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mandāravana

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A panoramic view: to the north, a radiant hermitage nestled in a mandāra forest, with a subtle aura indicating its fame across the three worlds.

Characters & Entities

• Mandāravana
• āśrama
• Vārāṇasī (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Beyond cities and temples, sacred forests and hermitages are world-renowned reservoirs of tapas and spiritual power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mandāravana, a famed sacred forest-hermitage associated with the northern side of Vārāṇasī in this narration.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; the verse introduces Mandāravana as a celebrated sacred setting where later practices and merits are typically detailed.