Adhyaya 47

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । गीर्वाणाश्च ततः सर्वे ब्रह्माणं शरणं गताः । गजैर्गिरिवराकारैर्हयैश्चैव गजोपमैः

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ତେବେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ; ପର୍ବତସଦୃଶ ମହାଗଜ ଓ ଗଜସମ ଅଶ୍ୱ ସହିତ ସେମାନେ ଆସିଲେ।

Verse 2

स्यन्दनैर्नगराकारैः सिंहशार्दूलयोजितैः । कच्छपैर्महिषैश्चान्यैर्मकरैश्च तथापरे

ସେମାନେ ନଗରାକାର ରଥରେ ଆସିଲେ, ଯାହା ସିଂହ ଓ ବ୍ୟାଘ୍ରଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ ଥିଲା; କେହି କଚ୍ଛପ ଓ ମହିଷଦ୍ୱାରା, ଆଉ କେହି ମହାବଳୀ ମକରଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଆସିଲେ।

Verse 3

ब्रह्मलोकमनुप्राप्ता देवाः शक्रपुरोगमाः । दृष्ट्वा पद्मोद्भवं देवं साष्टाङ्गं प्रणताः सुराः

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବତାମାନେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ; ପଦ୍ମଜ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି ସୁରମାନେ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

Verse 4

देवा ऊचुः । जय देव जगद्वन्द्य जय संसृतिकारक । पद्मयोने सुरश्रेष्ठ त्वामेव शरणं गताः

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ଜୟ ହେଉ, ହେ ଜଗଦ୍ବନ୍ଦ୍ୟ ଦେବ! ଜୟ ହେଉ, ହେ ସଂସାର-ବ୍ୟବସ୍ଥାର କର୍ତ୍ତା! ହେ ପଦ୍ମୟୋନି, ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଆମେ କେବଳ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛୁ।

Verse 5

सोद्वेगं भाषितं श्रुत्वा देवानां भावितात्मनाम् । मेघगम्भीरया वाचा देवराजमुवाच ह

ଭାବିତାତ୍ମା ଦେବମାନଙ୍କର ଉଦ୍ବେଗଭରା ବଚନ ଶୁଣି, ବ୍ରହ୍ମା ମେଘଗମ୍ଭୀର ବାଣୀରେ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 6

किमत्रागमनं देवाः सर्वेषां वै विवर्णता । केनापमानिताः सर्वे शीघ्रं मे कथ्यतां स्वयम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—“ହେ ଦେବମାନେ, ଏଠାକୁ କାହିଁକି ଆସିଛ? ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କର ଏହି ବିବର୍ଣ୍ଣତା କାହିଁକି? କିଏ ତୁମମାନଙ୍କୁ ଅପମାନ କଲା? ଶୀଘ୍ରେ ନିଜେ ମୋତେ କହ।”

Verse 7

देवा ऊचुः । अन्धकाख्यो महादैत्यो बलवान् पद्मसम्भव । तेन देवगणाः सर्वे धनरत्नैर्वियोजिताः

ଦେବମାନେ କହିଲେ—“ହେ ପଦ୍ମସମ୍ଭବ, ଅନ୍ଧକ ନାମକ ଏକ ବଳବାନ ମହାଦୈତ୍ୟ ଅଛି। ତାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବଗଣ ଧନ ଓ ରତ୍ନରୁ ବିୟୋଗ ପାଇଛନ୍ତି।”

Verse 8

हत्वा देवगणांस्तावदसिचक्रपरद्द्विश्वधैः । गृहीत्वा शक्रभार्यां स दानवोऽपि गतो बलात्

ଖଡ୍ଗ, ଚକ୍ର, ପରଶୁ ଓ ଦ୍ୱିଧାର ଶସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଦେବଗଣଙ୍କୁ ବଧ କରି, ସେ ଦାନବ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାକୁ ମଧ୍ୟ ଧରି ବଳପୂର୍ବକ ଚାଲିଗଲା।

Verse 9

देवानां वचनं श्रुत्वा ब्रह्मा लोकपितामहः । चिन्तयामास राजेन्द्र वधार्थं दानवस्य ह

ଦେବମାନଙ୍କର ବଚନ ଶୁଣି ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେ ଦାନବଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

Verse 10

अवध्यो दानवः पापः सर्वेषां वो दिवौकसाम् । स त्राता सर्वजगतां नान्यो विद्येत कुत्रचित्

(ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ:) “ସେ ପାପୀ ଦାନବ ତୁମ ସମସ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅବଧ୍ୟ। ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷକ ସେଇ; ତାଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ କେଉଁଠି ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।”

Verse 11

एवमुक्ताः सुराः सर्वे ब्रह्मणा तदनन्तरम् । ब्रह्माणं ते पुरस्कृत्य गता यत्र स केशवः । तुष्टुवुर्विविधैः स्तोत्रैर्ब्रह्माद्याश्चक्रपाणिनम्

ବ୍ରହ୍ମା ଏପରି କହିବା ପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି, ଯେଉଁଠାରେ କେଶବ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ସମସ୍ତେ ଚକ୍ରପାଣି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୋତ୍ରରେ ସ୍ତୁତି କଲେ।”

Verse 12

देवा ऊचुः । जय त्वं देवदेवेश लक्ष्म्या वक्षःस्थलाश्रितः । असुरक्षय देवेश वयं ते शरणं गताः

ଦେବମାନେ କହିଲେ: “ଜୟ ହେଉ, ହେ ଦେବଦେବେଶ! ଯାହାଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳରେ ଶ୍ରୀଲକ୍ଷ୍ମୀ ବିରାଜିତ। ହେ ଦେବେଶ, ଅସୁରନାଶକ! ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରିଛୁ।”

Verse 13

स्तूयमानः सुरैः सर्वैर्ब्रह्माद्यैश्च जनार्दनः । सम्प्रहृष्टमना भूत्वा सुरसङ्घमुवाच ह

ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତିତ ଜନାର୍ଦନ ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଦେବସଂଘକୁ କହିଲେ।”

Verse 14

श्रीवासुदेव उवाच । स्वागतं देवविप्राणां सुप्रभाताद्य शर्वरी । किं कार्यं प्रोच्यतां क्षिप्रं कस्य रुष्टा दिवौकसः

ଶ୍ରୀ ବାସୁଦେବ କହିଲେ: “ଦେବସ୍ୱରୂପ ବିପ୍ରମାନେ, ସ୍ୱାଗତ। ରାତି ଶେଷ, ଏବେ ପ୍ରଭାତ। ଶୀଘ୍ର କୁହ—କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ କାହା ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ?”

Verse 15

किं दुःखं कश्च संतापः कुतो वा भयमागतम् । कथयन्तु महाभागाः कारणं यन्मनोगतम्

ଏ କି ଦୁଃଖ, କି ସନ୍ତାପ, ଏ ଭୟ କେଉଁଠୁ ଆସିଲା? ହେ ମହାଭାଗମାନେ, ହୃଦୟରେ ଥିବା କାରଣ କହନ୍ତୁ।

Verse 16

पराभवः कृतो येन सोऽद्य यातु यमालयम् । एवमुक्तास्तु कृष्णेन कथयामासुरस्य तत्

ଯେ ତୁମମାନଙ୍କୁ ପରାଭବ କରିଛି, ସେ ଆଜି ଯମାଳୟକୁ ଯାଉ! କୃଷ୍ଣ ଏମିତି କହିବା ପରେ ସେମାନେ ସେଇ ଅସୁର-ବିଷୟ କହିଲେ।

Verse 17

दर्शयन्तः स्वकान्देहान् लज्जमाना ह्यधोमुखाः । हृतराज्या ह्यन्धकेन कृता निस्तेजसः प्रभो

ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ସେମାନେ ଆଘାତ-ଚିହ୍ନ ସହିତ ନିଜ ଦେହ ଦେଖାଇଲେ। କହିଲେ—ହେ ପ୍ରଭୁ, ଅନ୍ଧକ ଆମର ରାଜ୍ୟ ହରି ଆମକୁ ତେଜହୀନ କରିଦେଇଛି।

Verse 18

पितेव पुत्रं परिरक्ष देव जहीन्द्रशत्रुं सह पुत्रपौत्रैः । तथेति चोक्तः कमलासनेन सुरासुरैर्वन्दितपादपद्मः

ହେ ଦେବ, ପିତା ଯେପରି ପୁତ୍ରକୁ ରକ୍ଷା କରେ ସେପରି ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର; ଇନ୍ଦ୍ରଶତ୍ରୁକୁ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର ସହିତ ବଧ କର। କମଳାସନ ବ୍ରହ୍ମା ଏମିତି କହିଲେ, ଦେବାସୁରେ ବନ୍ଦିତ ପାଦପଦ୍ମଧାରୀ ଭଗବାନ ‘ତଥାସ୍ତୁ’ କହିଲେ।

Verse 19

शङ्खं चक्रं गदां चापं संगृह्य परमेश्वरः । उत्थितो भोगपर्यङ्काद्देवानां पुरतस्तदा

ପରମେଶ୍ୱର ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ଧନୁଷ ଧରି, ସେତେବେଳେ ଦେବମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଭୋଗଶୟ୍ୟାରୁ ଉଠିଲେ।

Verse 20

श्रीवासुदेव उवाच । पाताले यदि वा मर्त्ये नाके वा यदि तिष्ठति । तं हनिष्याम्यहं पापं येन संतापिताः सुराः

ଶ୍ରୀ ବାସୁଦେବ କହିଲେ—ସେ ପାପୀ ପାତାଳରେ ହେଉ କି ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ହେଉ କି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥାଉ; ଯେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତାପିତ କରିଛି, ତାକୁ ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ ବଧ କରିବି।

Verse 21

स्वं स्थानं यान्तु गीर्वाणाः संतुष्टा भावितौजसः । विष्णोस्तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्माद्यास्ते सवासवाः

ଦେବମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରବଳ ହୋଇ ନିଜ ନିଜ ଧାମକୁ ଯାଆନ୍ତୁ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମାଦି ଦେବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 22

स्वयानैस्तु हरिं नत्वा हृदि तुष्टा दिवं ययुः

ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ଦିବ୍ୟ ବିମାନରେ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ହୃଦୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ସହ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।

Verse 47

। अध्याय

“ଅଧ୍ୟାୟ”—ଏହା ଅଧ୍ୟାୟ-ସୀମା ସୂଚକ ଲେଖକ-ଚିହ୍ନ।