Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 46

Devanagari script

तद्दृष्ट्वा सहसायान्तं भीतभीतो महामुनिः । अनुयुक्तोऽथ भूतेन जनकं नृपतिं ययौ

Transliteration

taddṛṣṭvā sahasāyāntaṃ bhītabhīto mahāmuniḥ | anuyukto'tha bhūtena janakaṃ nṛpatiṃ yayau

Translation

ତାହାକୁ ହଠାତ୍ ନିଜ ପାଖକୁ ଧାଉଥିବା ଦେଖି ମହାମୁନି ଭୟରେ ଭୀତଭୀତ ହେଲେ। ସେଇ ଭୂତତତ୍ତ୍ୱର ଚାପରେ ସେ ରାଜା ଜନକଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।

Word by Word

• तत्: that (being)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (एतद्-प्रत्ययार्थे)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (absolutive: having seen)

• सहसा: suddenly
• सहसा: Kriya-Visheshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: सहसा (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (suddenly)

• आयान्तम्: coming
• आयान्तम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: आ-या (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकालिक कृदन्त; नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; (तत्) इत्यस्य विशेषणम्

• भीत-भीतः: terrified
• भीत-भीतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भीत (कृदन्त-प्रातिपदिक from भी) + भीत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः/पुनरुक्त-समासः (अत्यन्तभीतः)

• महा-मुनिः: the great sage
• महा-मुनिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः

• अनुयुक्तः: questioned / addressed
• अनुयुक्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: अनु-युज् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तरि/कर्मणि-भावे ‘questioned/engaged’

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्यय (then)

• भूतेन: by the being
• भूतेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भूत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• जनकम्: Janaka
• जनकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जनक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• नृपतिम्: the king
• नृपतिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नृपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; जनकस्य विशेषणम्

• ययौ: went
• ययौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (परिपूर्णभूत/परोक्ष), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Narrator (within Revā Khaṇḍa frame; likely Sūta-style narration)

Visual Art Cues

Scene: A terrified Yājñavalkya, usually radiant and composed, recoils as the elemental being rushes; he hastens to King Janaka for protection.

Characters & Entities

• Yājñavalkya
• Mahābhūta
• Janaka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worldly authority is approached for protection first, but the story gradually reveals the limits of temporal power before divine wrath or cosmic law.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader Revā (Narmadā) sacred region provides the backdrop, where dharma is taught through journeys and refuge-seeking.

What ritualistic prescription is mentioned?

None here; the verse emphasizes movement toward a protector (king) as a dharmic recourse.