Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7

Devanagari script

सत्यवादी जितक्रोधः सर्वभूतहिते रतः । सर्वान्कामानवाप्नोति राजन्नत्रैव सवर्था

Transliteration

satyavādī jitakrodhaḥ sarvabhūtahite rataḥ | sarvānkāmānavāpnoti rājannatraiva savarthā

Translation

ଯେ ସତ୍ୟବାଦୀ, କ୍ରୋଧଜୟୀ ଏବଂ ସର୍ବଭୂତହିତରେ ରତ—ହେ ରାଜନ୍—ସେ ଏହି ତୀର୍ଥଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ହିଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରେ ସମସ୍ତ କାମନା ପାଏ।

Word by Word

• सत्यवादी: truth-speaking
• सत्यवादी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सत्य + वादिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सत्यं वदति’ इति उपपद-तत्पुरुष/बहुव्रीह्यर्थे विशेषण

• जितक्रोधः: one whose anger is conquered
• जितक्रोधः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: जित (√जि, कृदन्त) + क्रोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—‘जितः क्रोधो यस्य सः’

• सर्वभूतहिते: in the welfare of all beings
• सर्वभूतहिते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व + भूत + हित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘सर्वेषां भूतानां हितम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• रतः: engaged, devoted
• रतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: रम् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle used adjectivally); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘आसक्तः/निरतः’

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण

• कामान्: desires
• कामान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• अवाप्नोति: attains
• अवाप्नोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (here)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (only/indeed)

• स: also
• स: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: स (अव्यय/निपात)
• Form: निपात; पदपूरण/समुच्चयार्थे (particle; often ‘and/also’)

• अर्थान्: goals/benefits
• अर्थान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya (contextual continuation)

Tirtha Mahatmya

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at a river ford refusing to quarrel, speaking gently, offering water/food to strangers and animals; the tīrtha landscape subtly ‘responds’ with calm light.

Characters & Entities

• Yudhiṣṭhira (addressed as rājan)
• Dāru-tīrtha (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha merit is amplified by inner dharma—truth, self-control, and compassion—rather than mere external travel.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dāru-tīrtha (within the ongoing Dāru-tīrtha māhātmya).

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite; it prescribes ethical disciplines: truthfulness, conquering anger, and working for the welfare of all beings.