Adhyaya 232

Verse 1

सूत उवाच । इति वः कथितं विप्रा रेवामाहात्म्यमुत्तमम् । यथोपदिष्टं पार्थाय मार्कण्डेयेन वै पुरा

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ଏହିପରି ତୁମମାନଙ୍କୁ ରେବାଦେବୀଙ୍କ ପରମ ଉତ୍ତମ ମାହାତ୍ମ୍ୟ କୁହାଗଲା; ପୂର୍ବକାଳରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପାର୍ଥଙ୍କୁ (ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ) ଯେପରି ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ ସେପରି।

Verse 2

तथा तीर्थकदम्बाश्च तेषु तीर्थविशेषतः । प्राधान्येन मया ख्याता यथासङ्ख्यं यथाक्रमम्

ସେହିପରି, ସେଇ ତୀର୍ଥକଦମ୍ବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେ ଯେ ବିଶେଷ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଅନୁସାରେ—ସଂଖ୍ୟା ଓ କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ—ଘୋଷଣା କରିଛି।

Verse 3

एतत्पवित्रमतुलं ह्येतत्पापहरं परम् । नर्मदाचरितं पुण्यं माहात्म्यं मुनिभाषितम्

ଏହି ବର୍ଣ୍ଣନା ପରମ ପବିତ୍ର ଓ ଅତୁଳ; ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପାପହର। ନର୍ମଦାଙ୍କ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଚରିତ—ଏହି ମାହାତ୍ମ୍ୟ—ମୁନିମାନେ କହିଛନ୍ତି।

Verse 4

सप्तकल्पानुगो विप्रो नर्मदायां मुनीश्वराः । मृकण्डतनयो धीमान्परमार्थविदुत्तमः

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱରମାନେ! ନର୍ମଦାତଟରେ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଯିଏ ସାତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବିଚଳ ରହିଥିଲେ—ମୃକଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଧୀମାନ, ଏବଂ ପରମାର୍ଥବିଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 5

संसेव्य सर्वतीर्थानि नदीः सर्वाश्च वै पुरा । बहुकल्पस्मरां रेवामालक्ष्य शिवदेहजाम्

ପୂର୍ବେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ଓ ସମସ୍ତ ନଦୀ ସେବନ କରି, ବହୁ କଳ୍ପଧରି ସ୍ମରଣୀୟ, ଶିବଦେହଜ ରେବାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ସେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ମନ ଦେଲା।

Verse 6

मे कलेति च शर्वोक्तां शरणं शर्वजां ययौ । अजराममरां देवीं दैत्यध्वंसकरीं पराम्

‘କଳିଯୁଗେ ସେ ମୋର’—ଏମିତି ଶର୍ବ (ଶିବ) କହିଥିବାରୁ, ସେ ଶର୍ବଜ ଦେବୀଙ୍କ ଶରଣ ନେଲା—ପରମା, ଅଜରାମରା, ଦୈତ୍ୟଧ୍ୱଂସକାରିଣୀ।

Verse 7

महाविभवसंयुक्तां भवघ्नीं भवजाह्नवीम् । तस्यामाबध्य सत्प्रेम जातः सोऽप्यजरामरः

ମହାବିଭବସଂଯୁକ୍ତା, ଭବଘ୍ନୀ, ‘ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କ ଜାହ୍ନବୀ’ ସେହି ଦେବୀଠାରେ ସତ୍ପ୍ରେମ ବାନ୍ଧି ସେ ମଧ୍ୟ ଅଜରାମର ହେଲା।

Verse 8

षष्टितीर्थसहस्राणि षष्टिकोट्यश्च सत्तमाः । व्यवस्थितानि रेवायास्तीरयुग्मे पदे पदे

ହେ ସତ୍ତମ! ରେବାଙ୍କ ଉଭୟ ତଟରେ ପଦେ ପଦେ ଷଷ୍ଟି ହଜାର ତୀର୍ଥ ଓ ଷଷ୍ଟି କୋଟି (ଅଧିକ) ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ ସ୍ଥାପିତ ଅଛି।

Verse 9

सारितः परितः सन्ति सतीर्थास्तु सहस्रशः । न तुलां यान्ति रेवायास्ताश्च मन्ये मुनीश्वराः

ଚାରିପାଖରେ ସହସ୍ର ସହସ୍ର ତୀର୍ଥସହିତ ନଦୀମାନେ ଅଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ରେବାଙ୍କ ସମତାକୁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି ନାହିଁ—ଏହିପରି ମୁଁ ଭାବେ, ହେ ମୁନୀଶ୍ୱରମାନେ।

Verse 10

एतद्वः कथितं सर्वं यत्पृष्टमखिलं द्विजाः । यन्महेशमुखाच्छ्रुत्वा वायुराह ऋषीन्प्रति

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ତୁମେ ଯାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସବୁ ତୁମକୁ କହିଦିଆଗଲା—ମହେଶ (ଶିବ)ଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣି ବାୟୁ ଯେ କଥା ଋଷିମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କହିଥିଲେ।

Verse 11

तद्वन्मृकण्डतनयोऽप्यनुभूयाखिलां नदीम् । सतीर्थां पदशः प्राह पाण्डुपुत्राय पावनीम्

ସେହିପରି ମୃକଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ, ତୀର୍ଥସହିତ ସମଗ୍ର ନଦୀକୁ ପଦେ ପଦେ ସ୍ୱୟଂ ଅନୁଭବ କରି, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ ସେହି ପାବନୀ ରେବାଙ୍କୁ କ୍ରମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।

Verse 12

एतच्च कथितं सर्वं संक्षेपेण द्विजोत्तमाः । नर्मदाचरितं पुण्यं त्रिषु लोकेषु दुर्लभम्

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ଏ ସବୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହାଗଲା—ନର୍ମଦାଙ୍କ ଏହି ପୁଣ୍ୟଚରିତ, ଯାହା ତ୍ରିଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 13

किमन्यैः सरितां तोयैः सेवितैस्तु सहस्रशः । यदि संसेव्यते तोयं रेवायाः पापनाशनम्

ଅନ୍ୟ ନଦୀମାନଙ୍କ ଜଳକୁ ସହସ୍ରବାର ସେବନ କରି କ’ଣ ଲାଭ? ଯଦି ପାପନାଶିନୀ ରେବାଙ୍କ ଜଳକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସେବା କରି ପାନ କରାଯାଏ।

Verse 14

मेकलाजलसंसेवी मुक्तिमाप्नोति शाश्वतीम्

ମେକଲାର ଜଳକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସେବନ କରୁଥିବା ଜନ ଶାଶ୍ୱତ ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 15

यथा यथा भजेन्मर्त्यो यद्यदिच्छति तीर्थगः । तत्तदाप्नोति नियतं श्रद्धयाश्रद्धयापि च

ତୀର୍ଥରେ ଥିବା ମର୍ତ୍ୟ ଯେପରି ଭଜନ-ପୂଜନ କରେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଯାହା ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେହି ଫଳକୁ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପାଏ—ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମଧ୍ୟ, ଅଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 16

इदं ब्रह्मा हरिरिदमिदं साक्षात्परो हरः । इदं ब्रह्म निराकारं कैवल्यं नर्मदाजलम्

ଏହିଏ ବ୍ରହ୍ମା, ଏହିଏ ହରି, ଏହିଏ ସାକ୍ଷାତ୍ ପରମ ହର। ଏହିଏ ନିରାକାର ବ୍ରହ୍ମ—ନର୍ମଦାଜଳ ହିଁ କୈବଲ୍ୟ (ମୋକ୍ଷ)।

Verse 17

तावद्गर्जन्ति तीर्थानि नद्यो हृदयफलप्रदाः । यावन्न स्मर्यते रेवा सेवाहेवा कलौ नरैः

କଲିଯୁଗରେ ଲୋକେ ସେବା ଓ ଆହ୍ୱାନ ଦ୍ୱାରା ରେବାକୁ ସ୍ମରଣ ନ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଓ ନଦୀମାନେ ‘ହୃଦୟଫଳଦାୟିନୀ’ ବୋଲି ଗର୍ଜନ କରିଥାନ୍ତି।

Verse 18

ध्रुवं लोके हितार्थाय शिवेन स्वशरीरतः । शक्तिः कापि सरिद्रूपा रेवेयमवतारिता

ଲୋକହିତ ପାଇଁ ଶିବ ନିଜ ଶରୀରରୁ ଏକ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିକୁ ନଦୀରୂପେ ଅବତାର କରାଇଛନ୍ତି—ସେଇ ଏହି ରେବା।

Verse 19

तावद्गर्जन्ति यज्ञाश्च वनक्षेत्रादयो भृशम् । यावन्न नर्मदानामकीर्तनं क्रियते कलौ

କଲିଯୁଗରେ ନର୍ମଦାନାମ କୀର୍ତ୍ତନ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରାଯାଏ ନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଓ ବନ-କ୍ଷେତ୍ରାଦି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଣ୍ୟସ୍ଥଳମାନେ ଭାରି ଜୋରରେ ନିଜ ମହିମା ଘୋଷଣା କରିଥାନ୍ତି।

Verse 20

गरिमा गाण्यते तावत्तपोदानव्रतादिषु । नरैर्वा प्राप्यते यावद्भुवि भर्गभवा धुनी

ତପ, ଦାନ, ବ୍ରତ ଆଦିର ମହିମା ସେତେଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗାଯାଏ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ଲୋକେ ଭର୍ଗ (ଶିବ)ଜନିତ ପବିତ୍ର ଧାରାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ନ କରନ୍ତି।

Verse 21

ये वसन्त्युत्तरे कूले रुद्रस्यानुचरा हि ते । वसन्ति याम्यतीरे ये लोकं ते यान्ति वैष्णवम्

ଯେମାନେ ଉତ୍ତର କୂଳରେ ବସନ୍ତି ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଚର; ଯେମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ତୀରରେ ବସନ୍ତି ସେମାନେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 22

धन्यास्ते देशवर्यास्ते येषु देशेषु नर्मदा । नरकान्तकरी शश्वत्संश्रिता शर्वनिर्मिता

ଧନ୍ୟ ସେ ଦେଶ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ପ୍ରଦେଶ, ଯେଉଁଠି ନର୍ମଦା ପ୍ରବାହିତ—ଶର୍ବ (ଶିବ)ନିର୍ମିତ, ଶାଶ୍ୱତ ସ୍ଥିତ, ନରକାନ୍ତକାରି ପବିତ୍ର ଧାରା।

Verse 23

कृतपुण्याश्च ते लोकाः शोकाय न भवन्ति ते । ये पिबन्ति जलं पुण्यं पार्वतीपतिसिन्धुजम्

ସେମାନେ କୃତପୁଣ୍ୟ ଲୋକ; ସେମାନେ ଶୋକର ପାତ୍ର ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ—ଯେମାନେ ପାର୍ବତୀପତି (ଶିବ)ଙ୍କ ନଦୀଜନିତ ପୁଣ୍ୟଜଳ ପାନ କରନ୍ତି।

Verse 24

इदं पवित्रमतुलं रेवायाश्चरितं द्विजाः । शृणोति यः कीर्तयते मुच्यते सर्वपातकः

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଏହା ରେବାର ଅତୁଲ ଓ ପବିତ୍ର ଚରିତ; ଯେ ଏହାକୁ ଶୁଣେ କିମ୍ବା କୀର୍ତ୍ତନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 25

यत्फलं सर्ववेदैश्च सषडङ्गपदक्रमैः । श्रुतैश्च पठितैस्तस्मात्फलमष्टगुणं भवेत्

ଷଡଙ୍ଗସହ ସମସ୍ତ ବେଦକୁ କ୍ରମପାଠରେ ଶ୍ରବଣ ଓ ପାଠ କଲେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ତାହାଠାରୁ ଏହି ଫଳ ଅଷ୍ଟଗୁଣ ହୁଏ।

Verse 26

सत्रयाजी फलं यच्च लभते द्वादशाब्दिकम् । श्रुत्वा सकृच्च रेवायाश्चरितं तत्फलं लभेत्

ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ସତ୍ରଯାଗ କରୁଥିବା ଯଜମାନ ଯେ ଫଳ ପାଏ, ରେବାଙ୍କ ଚରିତ ଏକଥର ଶୁଣିଲେ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 27

सर्वतीर्थावगाहाच्च यत्फलं सागरादिषु । सकृच्छ्रुत्वा च माहात्म्यं रेवायास्तत्फलं लभेत्

ସାଗର ଆଦି ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ରେବାଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଏକଥର ଶୁଣିଲେ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ।

Verse 28

एतद्धर्म्यमुपाख्यानं सर्वशास्त्रेष्वनुत्तमम् । देशे वा मण्डले वापि नगरे ग्राममध्यतः

ଏହି ଧର୍ମ୍ୟ ଉପାଖ୍ୟାନ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରମଧ୍ୟରେ ଅନୁତ୍ତମ; ଦେଶେ କିମ୍ବା ମଣ୍ଡଳେ, ନଗରେ କିମ୍ବା ଗ୍ରାମମଧ୍ୟରେ—ଯେଉଁଠି ଏହା ରହେ ସେଠି ପବିତ୍ରତା ହୁଏ।

Verse 29

गृहे वा तिष्ठते यस्य लिखितं सार्ववार्णिकम् । स ब्रह्मा स शिवः साक्षात्स च देवो जनार्दनः

ଯାହାଙ୍କ ଘରେ ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ଲିଖିତ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ରହେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମା, ସେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଶିବ, ଏବଂ ସେଇ ଦେବ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ।

Verse 30

धर्मार्थकाममोक्षाणां मार्गेऽयं देवसेवितः । गुरूणां च गुरुः शास्त्रं परमं सिद्धिकारणम्

ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତିର ଏହି ପଥ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ। ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ଗୁରୁମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଗୁରୁ, ପରମ ସିଦ୍ଧିର କାରଣ।

Verse 31

यश्चेदं शृणुयान्नित्यं पुराणं देवभाषितम् । ब्राह्मणो वेदवान्भूयात्क्षत्रियो विजयी भवेत्

ଯେ କେହି ନିତ୍ୟ ଦେବଭାଷିତ ଏହି ପୁରାଣ ଶୁଣେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଲେ ବେଦବିଦ୍ୟାରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଏବଂ କ୍ଷତ୍ରିୟ ହେଲେ ବିଜୟୀ ହୁଏ।

Verse 32

धनाढ्यो जायते वैश्यः शूद्रो वै धर्मभाग्भवेत्

ବୈଶ୍ୟ ଧନାଢ୍ୟ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଏ, ଏବଂ ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଧର୍ମର ଭାଗୀ—ପୁଣ୍ୟର ଅଧିକାରୀ—ହୁଏ।

Verse 33

सौभाग्यसन्ततिं नारी श्रुत्वैतत्समवाप्नुयात् । श्रियं सौख्यं स्वर्गवासं जन्म चैवोत्तमे कुले

ଏହା ଶୁଣିଲେ ନାରୀ ସୌଭାଗ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନ ପାଏ; ଶ୍ରୀ, ସୁଖ, ସ୍ୱର୍ଗବାସ ଏବଂ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟ ଲଭେ।

Verse 34

रसभेदी कृतघ्नश्च स्वामिध्रुङ्मित्रवञ्चकः । गोघ्नश्च गरदश्चैव कन्याविक्रयकारकः

ବିଶ୍ୱାସଭେଦୀ, କୃତଘ୍ନ, ସ୍ୱାମୀଦ୍ରୋହୀ, ମିତ୍ରବଞ୍ଚକ, ଗୋହତ୍ୟାକାରୀ, ବିଷଦାତା ଏବଂ କନ୍ୟାବିକ୍ରୟକାରୀ ମଧ୍ୟ—

Verse 35

ब्रह्मघ्नश्च सुरापी च स्तेयी च गुरुतल्पगः । नर्मदाचरितं शृण्वंस्तामब्दं योऽभिषेवते

ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା, ସୁରାପାନୀ, ଚୋର କିମ୍ବା ଗୁରୁଶୟ୍ୟା-ଅପରାଧୀ ମଧ୍ୟ—ଯେ ନର୍ମଦା-ଚରିତ ଶୁଣି ଶୁଣି ସେହି ବ୍ରତକୁ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଳନ କରେ—

Verse 36

सर्वपापविनिर्मुक्तो जायते नात्र संशयः । पाकभेदी वृथापाकी देवब्राह्मणनिन्दकः

ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଅନ୍ୟର ପାକ ନଷ୍ଟକାରୀ, ବ୍ୟର୍ଥରେ ପାକ କରି ଅନ୍ନ ନଷ୍ଟକାରୀ, କିମ୍ବା ଦେବ-ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିନ୍ଦକ ମଧ୍ୟ—

Verse 37

परीवादी गुरोः पित्रोः साधूनां नृपतेस्तथा । तेऽपि श्रुत्वा च पापेभ्यो मुच्यन्ते नात्र संशयः

ଗୁରୁ, ପିତା, ସାଧୁଜନ ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ଅପବାଦ-ନିନ୍ଦା କରୁଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ—ଏହା ଶୁଣିଲେ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 38

ये पुनर्भावितात्मानः शस्त्रं शृण्वन्ति नित्यशः । पूजयन्ति च तच्छास्त्रं नार्मदं वस्त्रभूषणैः

କିନ୍ତୁ ଶୁଦ୍ଧଚିତ୍ତ ଲୋକ—ଯେମାନେ ଏହି ପବିତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ନିତ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତି ଏବଂ ବସ୍ତ୍ର-ଭୂଷଣରେ ନର୍ମଦା-ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ପୂଜନ୍ତି—

Verse 39

पुष्पैः फलैश्चन्दनाद्यैर्भोजनैर्विविधैरपि । शास्त्रेऽस्मिन्पूजिते देवाः पूजिता गुरवस्तथा

ପୁଷ୍ପ, ଫଳ, ଚନ୍ଦନ ଆଦି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ—ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ପୂଜିତ ହେଲେ ଦେବତାମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ଗୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ସେପରି ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 40

इह लोके परे चैव नात्र कार्या विचारणा । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन गन्धवस्त्रादिभूषणैः

ଇହଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ କିମ୍ବା ବିଚାରର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ସୁଗନ୍ଧ, ବସ୍ତ୍ରାଦି ଓ ଆଭୂଷଣ ସହ—

Verse 41

पूजयेत्परया भक्त्या वाचकं शास्त्रमेव च । वेदपाठैश्च यत्पुण्यमग्निहोत्रैश्च पालितैः

—ପରମ ଭକ୍ତିରେ ବାଚକଙ୍କୁ ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବେଦପାଠ ଓ ବିଧିପୂର୍ବକ ପାଳିତ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରୁ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ହୁଏ—

Verse 42

तत्फलं समवाप्नोति नर्मदाचरिते शुभे । कुरुक्षेत्रे च यत्पुण्यं प्रभासे पुष्करे तथा

ସେହି ଫଳ ଏହି ଶୁଭ ନର୍ମଦା-ଚରିତ ଦ୍ୱାରା ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଯେ ପୁଣ୍ୟ, ପ୍ରଭାସରେ ଏବଂ ସେହିପରି ପୁଷ୍କରରେ ଯେ ପୁଣ୍ୟ—

Verse 43

रुद्रावर्ते गयायां च वाराणस्यां विशेषतः । गङ्गाद्वारे प्रयागे च गङ्गासागरसङ्गमे

ରୁଦ୍ରାବର୍ତ୍ତରେ, ଗୟାରେ ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ବାରାଣସୀରେ; ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାର (ହରିଦ୍ୱାର)ରେ, ପ୍ରୟାଗରେ ଓ ଗଙ୍ଗା-ସାଗର ସଙ୍ଗମରେ—

Verse 44

एवमादिषु तीर्थेषु यत्पुण्यं जायते नृणाम् । नर्मदाचरितं श्रुत्वा तत्पुण्यं सकलं लभेत्

ଏପରି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତୀର୍ଥରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ନର୍ମଦା-ଚରିତ ଶୁଣିଲେ ସେହି ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 45

आदिमध्यावसानेषु नर्मदाचरितं शुभम् । यः शृणोति नरो भक्त्या शृणुध्वं तत्फलं महत्

ନର୍ମଦା-ଚରିତ ଏହି ଶୁଭ ଆଖ୍ୟାନ—ଆଦି, ମଧ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତେ—ଯେ ନର ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣେ, ତାହାର ମହାଫଳ ଏବେ ଶୁଣ।

Verse 46

समाप्य शिवसंस्थानं देवकन्यासमावृतः । रुद्रस्यानुचरो भूत्वा शिवेन सह मोदते

ଶିବଙ୍କ ଧାମ ଓ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ଦେବକନ୍ୟାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ହୋଇ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଚର ହୋଇ ଶିବଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ।

Verse 47

धर्माख्यानमिदं पुण्यं सर्वाख्यानेष्वनुत्तमम् । गृहेऽपि पठ्यते यस्य चतुर्वर्णस्य सत्तमाः

ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଧର୍ମାଖ୍ୟାନ ସମସ୍ତ ଆଖ୍ୟାନମଧ୍ୟରେ ଅନୁତ୍ତମ। ଯେ ଘରେ ଏହା ପଢ଼ାଯାଏ, ସେଠାରେ ଚତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣର ଶ୍ରେଷ୍ଠଜନ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ ମଙ୍ଗଳ କରନ୍ତି।

Verse 48

धन्यं तस्य गृहं मन्ये गृहस्थं चापि तत्कुलम् । पुस्तकं पूजयेद्यस्तु नर्मदाचरितस्य तु

ନର୍ମଦା-ଚରିତର ପୁସ୍ତକକୁ ଯେ ପୂଜା କରେ, ତାହାର ଘରକୁ ମୁଁ ଧନ୍ୟ ମନେ କରେ; ତାହାର କୁଳ ଓ ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ।

Verse 49

नर्मदा पूजिता तेन भगवांश्च महेश्वरः । वाचके पूजिते तद्वद्देवाश्च ऋषयोऽर्चिताः

ତାହାଦ୍ୱାରା ନର୍ମଦା ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଭଗବାନ୍ ମହେଶ୍ୱର ମଧ୍ୟ। ବାଚକ ପୂଜିତ ହେଲେ, ସେହିପରି ଦେବମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଅର୍ଚ୍ଚିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 50

लेखयित्वा च सकलं रेवाचरितमुत्तमम् । भूषणं सर्वशास्त्राणां यो ददाति द्विजन्मने

ଯେ ନର ସମଗ୍ର ଉତ୍ତମ ରେବା-ଚରିତ ଲେଖାଇ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ଦାନ କରେ, ସେ ସର୍ବ ଶାସ୍ତ୍ରର ଭୂଷଣସ୍ୱରୂପ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ।

Verse 51

नर्मदासर्वतीर्थेषु स्नानदानेन यत्फलम् । तत्फलं समवाप्नोति स नरो नात्र संशयः

ନର୍ମଦାର ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ ଓ ଦାନରେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେଇ ଫଳ ସେ ନର ପାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 52

एतत्पुराणं रुद्रोक्तं महापुण्यफलप्रदम् । स्वर्गदं पुत्रदं धन्यं यशस्यं कीर्त्तिवर्धनम्

ଏହି ପୁରାଣ ରୁଦ୍ରୋକ୍ତ, ମହାପୁଣ୍ୟଫଳପ୍ରଦ। ଏହା ସ୍ୱର୍ଗଦାୟକ, ପୁତ୍ରଦାୟକ, ମଙ୍ଗଳକର, ଯଶଦାୟକ ଓ କୀର୍ତ୍ତିବର୍ଧକ।

Verse 53

धर्म्यमायुष्यमतुलं दुःखदुःस्वप्ननाशनम् । पठतां शृण्वतां चापि सर्वकामार्थसिद्धिदम्

ଏହା ଧର୍ମମୟ, ଆୟୁଷ୍ୟବର୍ଧକ ଓ ଅତୁଳ; ଦୁଃଖ ଓ ଦୁଷ୍ସ୍ୱପ୍ନକୁ ନାଶ କରେ। ପଢ଼ୁଥିବା ଓ ଶୁଣୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ସର୍ବ କାମ୍ୟାର୍ଥ ସିଦ୍ଧି ଦିଏ।

Verse 54

यत्प्रदत्तमिदं पुण्यं पुराणं वाच्यते द्विजैः । शिवलोके स्थितिस्तस्य पुराणाक्षरवत्सरी

ଯେତେବେଳେ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ପୁରାଣ ଦାନ କରାଯାଇ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏହା ପାଠ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଦାତା ଶିବଲୋକରେ ନିବାସ ପାଏ—ପୁରାଣର ଅକ୍ଷର ସଂଖ୍ୟା ଯେତେ, ସେତେ ବର୍ଷ।

Verse 55

इति निगदितमेतन्नर्मदायाश्चरित्रं पवनगदितमग्र्यं शर्ववक्त्रादवाप्य । त्रिभुवनजनवन्द्यं त्वेतदादौ मुनीनां कुलपतिपुरतस्तत्सूतमुख्येन साधु

ଏହିପରି ନର୍ମଦାଙ୍କ ଏହି ପବିତ୍ର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚରିତ୍ର କଥିତ ହେଲା—ପ୍ରଥମେ ପବନ କହିଥିଲେ ଏବଂ ଶର୍ବ (ଶିବ)ଙ୍କ ମୁଖରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ତ୍ରିଭୁବନର ଲୋକମାନେ ଯାହାକୁ ବନ୍ଦନା କରନ୍ତି, ସେହି କଥା ଆଦିରେ ମୁନିମାନଙ୍କ କୁଳପତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୂତ ଯଥାବିଧି ପ୍ରକାଶ କଲେ।