Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

Devanagari script

यथा तथाहं वक्ष्यामि तीर्थानां स्तबकानिह । शिवाम्बुपानजा पुण्या रेवा कल्पलता किल

Transliteration

yathā tathāhaṃ vakṣyāmi tīrthānāṃ stabakāniha | śivāmbupānajā puṇyā revā kalpalatā kila

Translation

ସେହିପରି ମୁଁ ଏଠାରେ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ସ୍ତବକ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ପୁଣ୍ୟ ରେବା ଶିବଙ୍କ ଜଳପାନରୁ ଜନ୍ମିତ, ଇଚ୍ଛାପୂରଣକାରୀ କଳ୍ପଲତା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Word by Word

• यथा: as
• यथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/उपमान-वाचक (as/according as)

• तथा: so/accordingly
• तथा: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदनुरूप (so/accordingly)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• वक्ष्यामि: I will describe
• वक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (simple future); उत्तमपुरुष; एकवचन; परस्मैपद

• तीर्थानाम्: of the sacred places
• तीर्थानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति; बहुवचन

• स्तबकान्: clusters/groups
• स्तबकान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्तबक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति; बहुवचन

• इह: here
• इह: Sambandha (Locative adverb/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक (adverb: here)

• शिवाम्बुपानजा: born from drinking Śiva’s water (i.e., sacred water)
• शिवाम्बुपानजा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + अम्बु (प्रातिपदिक) + पान (प्रातिपदिक) + जा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; समासः—शिवस्य अम्बु पानं यस्याः सा/तस्मात् जाता (बहुपद-तत्पुरुष/उपपद-समासभावः)

• पुण्या: holy
• पुण्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; विशेषणम् (of रेवा)

• रेवा: Reva (Narmadā)
• रेवा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रेवा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन

• कल्पलता: a wish-fulfilling creeper
• कल्पलता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कल्प (प्रातिपदिक) + लता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचन; समासः—कल्पवृक्षस्य लता/कल्पसदृशी लता (कर्मधारय)

• किल: indeed
• किल: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: किल (अव्यय)
• Form: अव्यय; खलु-अर्थे (particle: indeed/traditionally)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) as Kalpalatā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: Narrator promises to describe tīrtha-clusters; Revā is envisioned as a kalpalatā born from Śiva’s waters—mythic, luminous river-personification.

Characters & Entities

• Revā (Narmadā)
• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Revā’s sanctity is Śaiva in essence; her tīrthas are portrayed as wish-fulfilling through dharmic engagement.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Revā (Narmadā) herself as the supreme sacred ‘site,’ along with her tīrtha clusters.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it introduces the forthcoming categorized description of tīrthas.