Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 21

Devanagari script

मया प्रसन्नेन महानुभावास्तदेव वोऽन्नं विहितं सुधेव । भुञ्जन्तु विप्राः सह बन्धुभृत्यैरर्चन्तु नित्यं मम मण्डलं च

Transliteration

mayā prasannena mahānubhāvāstadeva vo'nnaṃ vihitaṃ sudheva | bhuñjantu viprāḥ saha bandhubhṛtyairarcantu nityaṃ mama maṇḍalaṃ ca

Translation

ହେ ମହାନୁଭାବମାନେ! ମୋର ପ୍ରସନ୍ନତାରୁ ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେହି ଉତ୍ତମ ଅନ୍ନ ବିଧିପୂର୍ବକ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି। ବିପ୍ରମାନେ ବନ୍ଧୁ-ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଭୋଜନ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ନିତ୍ୟ ମୋ ମଣ୍ଡଳକୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜନ କରନ୍ତୁ।

Word by Word

• मया: by me
• मया: Karta (Agent in passive sense/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया विभक्ति, एकवचन (Instr. sg.)

• प्रसन्नेन: being pleased
• प्रसन्नेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन (Instr. sg.), विशेषण (qualifying मया)

• महानुभावाः: O great-souled ones
• महानुभावाः: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महानुभाव (प्रातिपदिक: महत् + अनुभाव)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (Nom. pl.), सम्बोधनार्थे अपि प्रयोगः (addressing)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Nom./Acc. sg.), विशेषण (of ‘अन्नम्’)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (particle), अवधारण (only/indeed)

• वः: for you/to you
• वः: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी/षष्ठी विभक्ति, बहुवचन (Dat./Gen. pl.)

• अन्नम्: food
• अन्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Nom./Acc. sg.)

• विहितम्: has been arranged/prescribed
• विहितम्: Kriyā (Predicative participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + धा (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि भावः (has been arranged/prescribed)

• सुधेव: O wise one
• सुधेव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुधी (प्रातिपदिक) + एव (निपात)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन विभक्ति, एकवचन (Voc. sg.); ‘एव’ निपातेन सह संबोधन

• भुञ्जन्तु: let (them) eat
• भुञ्जन्तु: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भुज् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• विप्राः: Brahmins
• विप्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (Nom. pl.)

• सह: together with
• सह: Sahārtha (Associative/सहार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: सह (अव्यय)
• Form: अव्यय, सहार्थक (preposition/adverb: with)

• बन्धु-भृत्यैः: with (their) relatives and servants
• बन्धु-भृत्यैः: Sahārtha (Associative/सहार्थ)
• Type: Noun
• Root: बन्धु (प्रातिपदिक) + भृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन (Instr. pl.), इतरेतर-द्वन्द्व (copulative)

• अर्चन्तु: let (them) worship
• अर्चन्तु: Kriyā (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्च् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषणरूपेण अव्ययीभूत (adverbial accusative), कालवाचक (always)

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी विभक्ति, एकवचन (Gen. sg.)

• मण्डलम्: circle/maṇḍala (sacred sphere)
• मण्डलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मण्डल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन (Acc. sg.)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक निपात (conjunction)

Speaker

Śiva (Deva/Trilocana speaking within the narrative)

Tirtha Mahatmya

Type: temple/āyatana

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira (via reported speech to brāhmaṇas)

Visual Art Cues

Scene: The Lord instructs brāhmaṇas: abundant food laid out; relatives and attendants gather; a sacred maṇḍala is prepared for daily worship.

Characters & Entities

• Śiva
• brāhmaṇas
• maṇḍala

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s grace safeguards sustenance, and gratitude is expressed through daily worship and righteous sharing of food.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The instruction is part of the Muṇḍinā-Śiva sacred setting in the Revā Khaṇḍa, where worship is tied to place-based merit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Nitya-arcana (daily worship) of Śiva’s maṇḍala, alongside communal eating/feeding in a dharmic manner.