Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 49

Devanagari script

लिङ्गं प्रतिष्ठितं तत्र भारभूतेति विश्रुतम् । मृतांस्तान् वै द्विजान् दृष्ट्वा ब्रह्महत्या निराकृता

Transliteration

liṅgaṃ pratiṣṭhitaṃ tatra bhārabhūteti viśrutam | mṛtāṃstān vai dvijān dṛṣṭvā brahmahatyā nirākṛtā

Translation

ସେଠାରେ ‘ଭାରଭୂତ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା। ସେଇ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ମୃତବତ୍ ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା-ଦୋଷ ନିବାରିତ ହେଲା।

Word by Word

• लिङ्गम्: the linga
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; अत्र प्रथमा (कर्ता)

• प्रतिष्ठितम्: established
• प्रतिष्ठितम्: Karta (Subject-complement/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्रति-√स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'liṅgam' इत्यस्य विशेषणम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Place/देशाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb: 'there')

• भारभूत: Bhārabhūta
• भारभूत: Karta (Name/संज्ञा)
• Type: Noun
• Root: भारभूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; इति-शब्देन नामनिर्देशः

• इति: thus (called)
• इति: Sambandha (Quotation marker/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/नामनिर्देशक-अव्यय (quotative particle)

• विश्रुतम्: well-known
• विश्रुतम्: Karta (Subject-complement/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विश्रुत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √श्रु with वि)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; 'liṅgam' इत्यस्य विशेषणम्

• मृतान्: dead
• मृतान्: Karma (Object-modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √मृ)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; विशेषणम् (to 'dvijān')

• तान्: those
• तान्: Karma (Object-determiner/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन; विशेषणम् (to 'dvijān')

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Emphasis/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• द्विजान्: brahmins
• द्विजान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), बहुवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-कृदन्त (gerund), अर्थः—'having seen'

• ब्रह्महत्या: the sin of brahmin-slaying
• ब्रह्महत्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्महत्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• निराकृता: removed/warded off
• निराकृता: Karta (Subject-complement/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: निर्-√कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'brahmahatyā' इत्यस्य विशेषणम्

Speaker

Narrator

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bhārabhūta/Bhārabhūteśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Not specified in excerpt

Visual Art Cues

Scene: A liṅga is established, famed as Bhārabhūta; the sight of the brāhmaṇa youths ‘as if dead’ becomes the very occasion by which brahmahatyā is nullified—transforming tragedy into sanctity.

Characters & Entities

• Śiva-liṅga
• Bhārabhūta (liṅga name)
• Brahmahatyā
• Dvija

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Contact with a Śiva-tīrtha and the स्थापना of a liṅga signifies purification—grave sin is said to be dispelled by divine grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Bhārabhūteśvara/Bhārabhūta liṅga site is explicitly presented as a sanctifying tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-pratiṣṭhā (establishing a liṅga) is implied as the sacred act marking the site’s renown and purificatory power.