Adhyaya 203
Avanti KhandaReva KhandaAdhyaya 203

Adhyaya 203

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କୋଟିତୀର୍ଥକୁ ‘ଅନୁପମ’ ତୀର୍ଥରୂପେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି; ଏଠାରେ ବିଶାଳ ସିଦ୍ଧସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଓ ଅନେକ ମହର୍ଷିଙ୍କ ସମାଗମ ଥିବାରୁ କ୍ଷେତ୍ରଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ପରେ ଋଷିମାନେ ଏଠାରେ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ, ସହିତ ଦେବୀଙ୍କୁ କୋଟୀଶ୍ୱରୀ ଓ ଚାମୁଣ୍ଡା (ମହିଷାସୁରମର୍ଦ୍ଦିନୀ) ରୂପେ ସ୍ଥାପନ କରି ଶୈବ-ଶାକ୍ତ ସଂଯୁକ୍ତ ପୁଣ୍ୟଧାମ ଗଢ଼ିଲେ। ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ, ହସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର ଥିଲେ, ଏହି ତୀର୍ଥ ସର୍ବପାପନାଶକ ବୋଲି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମିଳେ। ସେଦିନ ତୀର୍ଥସ୍ନାନ, ତିଲୋଦକ ଅର୍ପଣ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ମହାଫଳ ମିଳେ; ପିତୃମାନେ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସଂଖ୍ୟକ ଲୋକଙ୍କର ନରକରୁ ଶୀଘ୍ର ଉଦ୍ଧାର ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଶେଷରେ ସାଧାରଣ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ—ଏହି ତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ, ହୋମ, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ଦେବତାର୍ଚ୍ଚନ ‘କୋଟି-ଗୁଣ’ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ; ଅର୍ଥାତ୍ ସ୍ଥାନମହିମା ଧର୍ମକର୍ମର ଶକ୍ତିକୁ ବହୁଗୁଣ ବଢ଼ାଏ।

Shlokas

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेद्धराधीश कोटितीर्थमनुत्तमम् । यत्र सिद्धा महाभागाः कोटिसंख्या महर्षयः

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ହେ ଧରାଧୀଶ! ତାପରେ ଅନୁତ୍ତମ କୋଟିତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ କୋଟିସଂଖ୍ୟକ ମହାଭାଗ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ଓ ମହର୍ଷିମାନେ ବସନ୍ତି।

Verse 2

तपः कृत्वा सुविपुलमृषिभिः स्थापितः शिवः । तथा कोटीश्वरी देवी चामुण्डा महिषार्दिनी

ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିପୁଳ ତପ କରି ମୁନିମାନେ ସେଠାରେ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ; ତଥା କୋଟୀଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ—ଚାମୁଣ୍ଡା, ମହିଷାସୁରମର୍ଦ୍ଦିନୀ—ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।

Verse 3

कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां मासि भाद्रपदे नृप । तीर्थकोटीः समाहूय मुनिभिः स्थापितः शिवः

ହେ ନୃପ! ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନେ ମୁନିମାନେ କୋଟି ତୀର୍ଥକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ସେଠାରେ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ।

Verse 4

तस्यां तिथौ च हस्तर्क्षं सर्वपापप्रणाशनम् । तत्र तीर्थे तदा गत्वा स्नानं कृत्वा समाहितः

ସେହି ତିଥିରେ, ଯେତେବେଳେ ହସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର ଥାଏ—ଯାହା ସର୍ବପାପନାଶକ—ସେହି ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ ସ୍ନାନ କରି ମନକୁ ସମାହିତ ଓ ଏକାଗ୍ର କରିବା ଉଚିତ।

Verse 5

नरकादुद्धरत्याशु पुरुषानेकविंशतिम् । तिलोदकप्रदानेन किमुत श्राद्धदो नरः

ତିଲୋଦକ ଦାନରେ ମଣିଷ ଶୀଘ୍ର ନରକରୁ ଏକୋଇଶ ଜଣଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ; ତେବେ ଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରେ, ସେ କେତେ ଅଧିକ ମୋକ୍ଷ ଦାନ କରେ!

Verse 6

स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो देवतार्चनम् । तस्य तीर्थस्य योगेन सर्वं कोटिगुणं भवेत्

ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ, ହୋମ, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ଦେବତାର୍ଚ୍ଚନ—ସେହି ତୀର୍ଥର ମହିମାଯୋଗେ ଏସବୁ କର୍ମ କୋଟିଗୁଣ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ।

Verse 203

अध्यायः

ଅଧ୍ୟାୟ—ଏହା ଅଧ୍ୟାୟସମାପ୍ତି ସୂଚକ ପଦ।