Adhyaya 200

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं पार्थ सावित्रीतीर्थमुत्तमम् । यत्र सिद्धा महाभागा सावित्री वेदमातृका

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ— ତାହାର ତୁରନ୍ତ ପରେ, ହେ ପାର୍ଥ, ଉତ୍ତମ ସାବିତ୍ରୀ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ବେଦମାତା ମହାଭାଗା ସାବିତ୍ରୀ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । सावित्री का द्विजश्रेष्ठ कथं वाराध्यते बुधैः । प्रसन्ना वा वरं कं च ददाति कथयस्व मे

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସାବିତ୍ରୀ କିଏ? ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ତାଙ୍କୁ କିପରି ଆରାଧନା କରନ୍ତି? ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ସେ କେଉଁ ବର ଦିଅନ୍ତି? ମୋତେ କହନ୍ତୁ।

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । पद्मा पद्मासनस्थेनाधिष्ठिता पद्मयोगिनी । सावित्रतेजःसदृशी सावित्री तेन चोच्यते

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ସେ ପଦ୍ମା; ପଦ୍ମାସନସ୍ଥ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଧିଷ୍ଠିତ, ପଦ୍ମଯୋଗିନୀ-ଶକ୍ତିସ୍ୱରୂପା। ସବିତୃଙ୍କ ତେଜ ସଦୃଶ ଥିବାରୁ ସେ ‘ସାବିତ୍ରୀ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 4

पद्मानना पद्मवर्णा पद्मपत्रनिभेक्षणा । ध्यातव्या ब्राह्मणैर्नित्यं क्षत्रवैश्यैर्यथाविधि

ପଦ୍ମମୁଖୀ, ପଦ୍ମବର୍ଣ୍ଣା, ପଦ୍ମପତ୍ରସଦୃଶ ନୟନା—ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିତ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ; କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଧିଅନୁସାରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତୁ।

Verse 5

ब्रह्महत्याभयात्सा हि न तु शूद्रैः कदाचन । उच्चारणाद्धारणाद्वा नरके पतति ध्रुवम्

ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାର ଭୟରୁ ତାହା (ଏହି ମନ୍ତ୍ର/ବିଧି) ଶୂଦ୍ରମାନେ କେବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଉଚ୍ଚାରଣ କିମ୍ବା ଧାରଣ କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ନରକରେ ପତିତ ହୁଏ।

Verse 6

वेदोच्चारणमात्रेण क्षत्रियैर्धर्मपालकैः । जिह्वाछेदोऽस्य कर्तव्यः शूद्रस्येति विनिश्चयः

ଶୂଦ୍ର ଯଦି କେବଳ ବେଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ତେବେ ଧର୍ମପାଳକ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ତାହାର ଜିଭ କାଟିବା ଉଚିତ—ଏହିପରି ନିଶ୍ଚିତ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଏଠାରେ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 7

बाला बालेन्दुसदृशी रक्तवस्त्रानुलेपना । उषःकाले तु ध्यातव्या सन्ध्या सन्धान उत्तमे

ଉଷାକାଳେ ସନ୍ଧ୍ୟାଙ୍କୁ ଏକ ବାଳିକାରୂପେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ—କୋମଳ ଚନ୍ଦ୍ରମା ସଦୃଶ, ରକ୍ତବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନୁଲେପନରେ ଶୋଭିତ; ଏହା ସନ୍ଧ୍ୟା-ସାଧନାର ଉତ୍ତମ ବିଧି।

Verse 8

उत्तुङ्गपीवरकुचा सुमुखी शुभदर्शना । सर्वाभरणसम्पन्ना श्वेतमाल्यानुलेपना

ତାଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ଓ ପୁଷ୍ଟ ସ୍ତନ, ସୁନ୍ଦର ମୁଖ ଏବଂ ଶୁଭ ଦର୍ଶନ। ସେ ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ଶ୍ୱେତ ମାଳା ଓ ଅନୁଲେପନରେ ଶୋଭିତ।

Verse 9

श्वेतवस्त्रपरिच्छन्ना श्वेतयज्ञोपवीतिनी । मध्याह्नसन्ध्या ध्यातव्या तरुणा भुक्तिमुक्तिदा

ଶ୍ୱେତ ବସ୍ତ୍ରରେ ଆବୃତ, ଶ୍ୱେତ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଧାରିଣୀ—ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ଯୁବତୀ ରୂପେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ; ସେ ଭୁକ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି ଉଭୟ ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 10

प्रदोषे तु पुनः पार्थ श्वेता पाण्डुरमूर्धजा । सुमृता तु दुर्गकान्तारे मातृवत्परिरक्षति

ହେ ପାର୍ଥ! ପ୍ରଦୋଷକାଳେ ସେ ପୁନଃ ଶ୍ୱେତବର୍ଣ୍ଣା, ପାଣ୍ଡୁର କେଶଯୁକ୍ତା ହୁଅନ୍ତି। ଭଲଭାବେ ସ୍ମରଣ କଲେ ଦୁର୍ଗମ କାନ୍ତାରରେ ମଧ୍ୟ ମାତୃସମ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 11

विशेषेण तु राजेन्द्र सावित्रीतीर्थमुत्तमम् । स्नात्वाचम्य विधानेन मनोवाक्कायकर्मभिः

ବିଶେଷତଃ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର! ପରମ ଉତ୍ତମ ସାବିତ୍ରୀ-ତୀର୍ଥରେ—ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ବିଧିମତେ ଆଚମନ କରି, ମନ-ବାକ୍-କାୟ କର୍ମଦ୍ୱାରା (ନିଜକୁ) ଶୁଦ୍ଧ କରୁ।

Verse 12

प्राणायामैर्दहेद्दोषान् सप्तजन्मार्जितान्बहून् । आपोहिष्ठेति मन्त्रेण प्रोक्षयेदात्मनस्तनुम्

ପ୍ରାଣାୟାମଦ୍ୱାରା ସାତ ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ଅନେକ ଦୋଷକୁ ଦହନ କରିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ‘ଆପୋ ହି ଷ୍ଠା…’ ମନ୍ତ୍ରରେ ନିଜ ଦେହରେ ଜଳ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରି ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ।

Verse 13

नवषट्च तथा तिस्रस्तत्र तीर्थे नृपोत्तम । आपोहिष्ठेति त्रिरावृत्य प्रतिग्राहैर्न लिप्यते

ହେ ନୃପୋତ୍ତମ! ସେହି ତୀର୍ଥରେ ନଅ, ଛଅ ଓ ତିନି—ଏହି ସଂଖ୍ୟାନୁସାରେ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ‘ଆପୋ ହି ଷ୍ଠା…’ ମନ୍ତ୍ରକୁ ତିନିଥର ଆବୃତ୍ତି କଲେ ପ୍ରତିଗ୍ରହଦୋଷ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 14

अघमर्षणं त्र्यृचं तोयं यथावेदमथापि वा । उपपापैर्न लिप्येत पद्मपत्रमिवाम्भसा

ବେଦବିଧି ଅନୁସାରେ ତିନି ଋଚ୍‌ରେ ଅଘମର୍ଷଣ କରୁ—କିମ୍ବା ଜଳମାତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ କରୁ। ତେବେ ଉପପାପ ଲିପ୍ତ କରେ ନାହିଁ; ପଦ୍ମପତ୍ର ଯେପରି ଜଳରେ ଭିଜେ ନାହିଁ।

Verse 15

त्र्यापं हि कुरुते विप्र उल्लेखत्रयमाचरेत् । चतुर्थं कारयेद्यस्तु ब्रह्महत्यां व्यपोहति

ବିପ୍ର ତ୍ରିବିଧ ଜଳକର୍ମ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ତ୍ରିବିଧ ‘ଉଲ୍ଲେଖ’ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଯେ ଏହାକୁ ଚତୁର୍ଥଥର କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପକୁ ମଧ୍ୟ ଦୂର କରେ।

Verse 16

द्रुपदाख्यश्च यो मन्त्रो वेदे वाजसनेयके । अन्तर्जले सकृज्जप्तः सर्वपापक्षयंकरः

ବାଜସନେୟୀ ବେଦରେ ‘ଦ୍ରୁପଦ’ ନାମକ ଯେ ମନ୍ତ୍ର ଅଛି, ଜଳମଧ୍ୟରେ ଦାଁଡ଼ି ଏକଥର ଜପ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସର୍ବପାପକ୍ଷୟକାରୀ ହୁଏ।

Verse 17

उदुत्यमिति मन्त्रेण पूजयित्वा दिवाकरम् । गायत्रीं च जपेद्देवीं पवित्रां वेदमातरम्

‘ଉଦୁ ତ୍ୟମ୍…’ ମନ୍ତ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପରେ ପବିତ୍ରା ବେଦମାତା ଦେବୀ ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 18

गायत्रीं तु जपेद्देवीं यः सन्ध्यानन्तरं द्विजः । सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोकं स गच्छति

ସନ୍ଧ୍ୟାବିଧି ପରେ ଯେ ଦ୍ୱିଜ ଦେବୀ ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କୁ ଜପ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 19

दशभिर्जन्मभिर्लब्धं शतेन तु पुराकृतम् । त्रियुगं तु सहस्रेण गायत्री हन्ति किल्बिषम्

ଦଶ ଜନ୍ମର ସଞ୍ଚିତ ପାପ, ଶତ କାଳମାପ ପୂର୍ବରୁ କୃତ ପାପ, ଏବଂ ତ୍ରିୟୁଗ ବ୍ୟାପି ପାପ ମଧ୍ୟ—ଗାୟତ୍ରୀ ସହସ୍ର ଜପରେ ନାଶ କରେ।

Verse 20

गायत्रीसारमात्रोऽपि वरं विप्रः सुयन्त्रितः । नायन्त्रितश्चतुर्वेदी सर्वाशी सर्वविक्रयी

ଗାୟତ୍ରୀର ସାରମାତ୍ର ଜାଣିଥିବା ନିୟମଶୀଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; କିନ୍ତୁ ଅନିୟମୀ ଚତୁର୍ବେଦୀ—ଯେ କିଛି ଖାଏ ଓ ଯେ କିଛି ବିକ୍ରି କରେ—ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୁହେଁ।

Verse 21

सन्ध्याहीनोऽशुचिर्नित्यमनर्हः सर्वकर्मसु । यदन्यत्कुरुते किंचिन्न तस्य फलभाग्भवेत्

ଯେ ସନ୍ଧ୍ୟାବିଧି ଛାଡ଼େ ସେ ସଦା ଅଶୁଚି ଓ ସମସ୍ତ କର୍ମରେ ଅନର୍ହ; ସେ ଅନ୍ୟ କିଛି କଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଫଳଭାଗୀ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 22

सन्ध्यां नोपासते यस्तु ब्राह्मणो मन्दबुद्धिमान् । स जीवन्नेव शूद्रः स्यान्मृतः श्वा सम्प्रजायते

ଯେ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ବ୍ରାହ୍ମଣ ସନ୍ଧ୍ୟା-ଉପାସନା କରେନାହିଁ, ସେ ଜୀବନ୍ତାବସ୍ଥାରେ ଶୂଦ୍ରତ୍ୱକୁ ପତିତ ହୁଏ; ମୃତ୍ୟୁ ପରେ କୁକୁର-ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 23

सावित्रीतीर्थमासाद्य सावित्रीं यो जपेद्द्विजः । त्रैविद्यं तु फलं तस्य जायते नात्र संशयः

ସାବିତ୍ରୀ-ତୀର୍ଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଯେ ଦ୍ୱିଜ ସାବିତ୍ରୀ (ଗାୟତ୍ରୀ) ଜପ କରେ, ତାହାର ତ୍ରୈବିଦ୍ୟ ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 24

पित्ःनुद्दिश्य यः स्नात्वा पिण्डनिर्वपणं नृप । कुरुते द्वादशाब्दानि तृप्यन्ति तत्पितामहाः

ହେ ନୃପ, ଯେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ପିଣ୍ଡ-ନିର୍ବପଣ କରେ, ସେ ଯଦି ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଏପରି କରେ, ତେବେ ତାହାର ପିତାମହାଦି ପିତୃଗଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 25

सावित्रीतीर्थमासाद्य यः कुर्यात्प्राणसंक्षयम् । ब्रह्मलोकं वसेत्तावद्यावदाभूतसम्प्लवम्

ଯେ ସାବିତ୍ରୀ-ତୀର୍ଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସେଠାରେ ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ଆଭୂତସମ୍ପ୍ଲବ ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ବାସ କରେ।

Verse 26

पूर्णे चैव ततः काल इह मानुष्यतां गतः । चतुर्वेदो द्विजो राजञ्जायते विमले कुले

ସେଇ (ଦିବ୍ୟ) କାଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ସେ ଏଠାରେ ମାନବତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ହେ ରାଜନ, ନିର୍ମଳ କୁଳରେ ଚତୁର୍ବେଦଜ୍ଞ ଦ୍ୱିଜ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।

Verse 27

धनधान्यचयोपेतः पुत्रपौत्रसमन्वितः । व्याधिशोकविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदां शतम्

ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ, ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରସହିତ, ବ୍ୟାଧି ଓ ଶୋକରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ଶତ ଶରତ୍‌କାଳ (ଦୀର୍ଘାୟୁ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ୍ତ ରହେ।

Verse 200

अध्याय

ଅଧ୍ୟାୟ (ଅଧ୍ୟାୟ-ସମାପ୍ତି ସୂଚକ)।