Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 22

Devanagari script

शोभितं कटिभागेन विभक्तं जानुजङ्घयोः । पद्माङ्किततलं देवमाताम्रसुनखाङ्गुलिम्

Transliteration

śobhitaṃ kaṭibhāgena vibhaktaṃ jānujaṅghayoḥ | padmāṅkitatalaṃ devamātāmrasunakhāṅgulim

Translation

କଟିଭାଗରେ ସେ ଶୋଭିତ, ଏବଂ ଜାନୁ-ଜଂଘା ଭାଗ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ବିଭକ୍ତ; ଦେବଙ୍କ ପଦତଳରେ ପଦ୍ମଚିହ୍ନ, ଓ ଆଙ୍ଗୁଳିର ନଖ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Word by Word

• शोभितम्: adorned
• शोभितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शुभ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्

• कटि-भागेन: by/with the waist-region
• कटि-भागेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कटि (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया, एकवचन; तत्पुरुषः (कटेः भागः); करणम्

• विभक्तम्: distinct, well-separated
• विभक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वि + भज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (‘separated/distinguished’)

• जानु-जङ्घयोः: of the knees and shanks
• जानु-जङ्घयोः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जानु (प्रातिपदिक) + जङ्घा (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्वसमासः; स्त्रीलिङ्ग (समाहारद्वन्द्वे नपुंसकं सम्भवति, अत्र द्विवचन-सप्तमी/षष्ठी रूपम्); षष्ठी/सप्तमी (6th/7th), द्विवचन; सन्दर्भे ‘of the knees and shanks’

• पद्म-अङ्कित-तलम्: whose soles are marked with lotuses
• पद्म-अङ्कित-तलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पद्म (प्रातिपदिक) + अङ्कित (प्रातिपदिक/कृदन्त) + तल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (पद्मेन अङ्कितं तलम् यस्य); विशेषणम्

• देव: the god, divine one
• देव: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; कर्मपदम् (apposition to puruṣam)

• माताम्र-सु-नख-अङ्गुलिम्: with fingers having lovely copper-red nails
• माताम्र-सु-नख-अङ्गुलिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: माताम्र (प्रातिपदिक) + सु (अव्यय) + नख (प्रातिपदिक) + अङ्गुलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (माताम्रवर्णाः सुन्दराः नखाः यस्य अङ्गुलिषु); विशेषणम् (qualifying deva/puruṣa)

Speaker

Unspecified narrator (addressing a king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha (general)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (nṛpa-sattama)

Visual Art Cues

Scene: The description descends to the lower body: a splendid waist, clearly defined knees and shins; the soles bear lotus emblems, and the toes have copper-reddish nails—inviting pāda-focused devotion.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The lotus-marked feet signify refuge; devotion often begins by taking shelter at the divine feet in thought and conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tirtha is named in this verse; it contributes to the Revā Khaṇḍa’s devotional atmosphere.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit prescription; the imagery supports pāda-smaraṇa (remembrance of the Lord’s feet) as a devotional practice.