Adhyaya 2

Verse 1

सूत उवाच

ସୂତ କହିଲେ—।

Verse 2

। अध्याय

ଅଧ୍ୟାୟ (ଅଧ୍ୟାୟ-ଶୀର୍ଷକ)।

Verse 3

विस्तरं नर्मदायास्तु तीर्थानां मुनिसत्तम । कोऽन्यः शक्तोऽस्ति वै वक्तुमृते ब्रह्माणमीश्वरम्

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ନର୍ମଦାର ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା କିଏ କରିପାରିବ? ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଈଶ୍ୱର (ଶିବ) ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ସମର୍ଥ ନୁହେଁ।

Verse 4

एतमेव पुरा प्रश्नं पृष्टवाञ्जनमेजयः । वैशंपायनसंज्ञं तु शिष्यं द्वैपायनस्य ह

ଏହି ଏକେ ପ୍ରଶ୍ନ ପୂର୍ବେ ଜନମେଜୟ ଦ୍ୱୈପାୟନ (ବ୍ୟାସ)ଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ବୈଶମ୍ପାୟନ ନାମକ ମୁନିଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲେ।

Verse 5

रेवातीर्थाश्रितं पुण्यं तत्ते वक्ष्यामि शौनक । पुरा पारीक्षितो राजा यज्ञादीक्षासु दीक्षितः

ହେ ଶୌନକ! ରେବା (ନର୍ମଦା) ତୀର୍ଥମାନଙ୍କରେ ଆଶ୍ରିତ ପୁଣ୍ୟକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି। ପୂର୍ବକାଳରେ ପାରୀକ୍ଷିତ ରାଜା ଯଜ୍ଞ-ଦୀକ୍ଷାରେ ଦୀକ୍ଷିତ ଥିଲେ।

Verse 6

संभृते तु हविर्द्रव्ये वर्तमानेषु कर्मसु । आसीनेषु द्विजाग्र्येषु हूयमाने हुताशने

ହବିର୍ଦ୍ରବ୍ୟ ସଂଗୃହୀତ ହୋଇ କର୍ମସମୂହ ପ୍ରବର୍ତ୍ତମାନ ଥିବାବେଳେ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଆସୀନ ଥିଲେ ଏବଂ ହୁତାଶନରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆହୁତି ଦିଆଯାଉଥିଲା—

Verse 7

वर्तमानासु सर्वत्र तथा धर्मकथासु च । श्रूयमाणे तथा शब्दे जनैरुक्ते त्वहर्निशम्

ସର୍ବତ୍ର ଧର୍ମକଥା ଚାଲିଥିବାବେଳେ; ଲୋକମାନେ ଅହର୍ନିଶ ଉଚ୍ଚାରିତ ସେହି ଶବ୍ଦମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା—

Verse 8

यज्ञभूमौ कुलपते दीयतां भुज्यतामिति । विविधांश्च विनोदान्वै कुर्वाणेषु विनोदिषु

ଯଜ୍ଞଭୂମିରେ, ହେ କୁଳପତେ, “ଦାନ ଦିଅ, ଭୋଜନ କର!” ବୋଲି ଘୋଷ ଉଠିଲା; ଉତ୍ସବପ୍ରିୟମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବିନୋଦ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରୁଥିଲେ।

Verse 9

एवंविधे वर्तमाने यज्ञे स्वर्गसदःसमे । वैशंपायनमासीनं पप्रच्छ जनमेजयः

ଏପରି ସ୍ୱର୍ଗସଭାସମ ଯଜ୍ଞ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ଜନମେଜୟ ସେଠାରେ ଆସୀନ ବୈଶମ୍ପାୟନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Verse 10

जनमेजय उवाच । द्वैपायनप्रसादेन ज्ञानवानसि मे मतः । वैशंपायन तस्मात्त्वां पृच्छामि ऋषिसन्निधौ

ଜନମେଜୟ କହିଲେ—ଦ୍ୱୈପାୟନ (ବ୍ୟାସ)ଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ତୁମେ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଜ୍ଞାନବାନ। ତେଣୁ, ହେ ବୈଶମ୍ପାୟନ, ଋଷିମାନଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି।

Verse 11

ब्रूहि मे त्वं पुरावृत्तं पितृणां तीर्थसेवनम् । चिरं नानाविधान्क्लेशान् प्राप्तास्त इति मे श्रुतम्

ମୋ ପିତୃମାନଙ୍କର ତୀର୍ଥସେବନର ପୁରାତନ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ମୋତେ କୁହ। ମୁଁ ଶୁଣିଛି ଯେ ସେମାନେ ଦୀର୍ଘକାଳ ନାନାପ୍ରକାର କ୍ଲେଶ ଭୋଗିଥିଲେ।

Verse 12

कथं द्यूतजिताः पार्था मम पूर्वपितामहाः । आसमुद्रां महीं विप्र भ्रमन्तस्तीर्थलोभतः

ହେ ବିପ୍ର! ଦ୍ୟୂତରେ ପରାଜିତ ମୋ ପୂର୍ବପିତାମହ ପାର୍ଥମାନେ ତୀର୍ଥଲୋଭରେ ସମୁଦ୍ରପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀରେ କିପରି ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ?

Verse 13

केन ते सहितास्तात भूमिभागाननेकशः । चेरुः कथय तत्सर्वं सर्वज्ञोऽसि मतो मम

ହେ ତାତ! ସେମାନେ କାହା ସହିତ ଅନେକ ଭୂଭାଗ ଅତିକ୍ରମ କରି ଚାଲିଥିଲେ? ସେ ସବୁ କୁହ; ମୋ ମତରେ ଆପଣ ସର୍ବଜ୍ଞ।

Verse 14

वैशंपायन उवाच

ବୈଶମ୍ପାୟନ କହିଲେ:

Verse 15

कथयिष्यामि भूनाथ यत्पृष्टं तु त्वयाऽनघ । नमस्कृत्य विरूपाक्षं वेदव्यासं महाकविम्

ହେ ଭୂନାଥ, ହେ ଅନଘ! ଆପଣ ଯାହା ପଚାରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ତାହା କହିବି—ପ୍ରଥମେ ତ୍ରିନେତ୍ରଧାରୀ ବିରୂପାକ୍ଷଙ୍କୁ ଏବଂ ମହାକବି ବେଦବ୍ୟାସଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି।

Verse 16

पितामहास्तु ते पञ्च पाण्डवाः सह कृष्णया । उषित्वा ब्राह्मणैः सार्धं काम्यके वन उत्तमे

ହେ ରାଜନ୍, ତୁମ ପିତାମହ—ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ—କୃଷ୍ଣା (ଦ୍ରୌପଦୀ) ସହ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହିତ ଉତ୍ତମ କାମ୍ୟକ ବନରେ ବସି…

Verse 17

प्रधानोद्दालके तत्र कश्यपोऽथ महामतिः । विभाण्डकश्च राजेन्द्र मुरुश्चैव महामुनिः

ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ ଥିଲେ ଉଦ୍ଦାଳକ; ମହାମତି କଶ୍ୟପ ମଧ୍ୟ। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ବିଭାଣ୍ଡକ ଓ ମୁରୁ ନାମକ ମହାମୁନି ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 18

पुलस्त्यो लोमशश्चैव तथान्ये पुत्रपौत्रिणः । स्नात्वा निःशेषतीर्थेषु गतास्ते विन्ध्यपर्वतम्

ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଓ ଲୋମଶ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର ସହିତ, ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ।

Verse 19

ते च तत्राश्रमं पुण्यं सर्वैर्वृक्षैः समाकुलम् । चम्पकैः कर्णकारैश्च पुन्नागैर्नागकेसरैः

ସେଠାରେ ସେମାନେ ଏକ ପୁଣ୍ୟ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ବୃକ୍ଷରେ ଘନ ଥିଲା—ଚମ୍ପକ, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ପୁନ୍ନାଗ ଓ ନାଗକେସରରେ ଶୋଭିତ।

Verse 20

बकुलैः कोविदारैश्च दाडिमैरुपशोभितम् । पुष्पितैरर्जुनैश्चैव बिल्वपाटलकेतकैः

ସେ ଆଶ୍ରମ ବକୁଳ, କୋବିଦାର ଓ ଦାଡିମ (ଡାଳିମ୍ବ) ବୃକ୍ଷରେ ଅଧିକ ଶୋଭିତ ଥିଲା; ଏବଂ ପୁଷ୍ପିତ ଅର୍ଜୁନ, ବିଲ୍ୱ, ପାଟଳ ଓ କେତକୀ ବୃକ୍ଷରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 21

कदम्बाम्रमधूकैश्च निम्बजम्बीरतिन्दुकैः । नालिकेरैः कपित्थैश्च खर्जूरपनसैस्तथा

ସେଇ ବନ କଦମ୍ବ, ଆମ୍ର ଓ ମଧୂକ ବୃକ୍ଷରେ, ନିମ୍ବ, ଜମ୍ବୀର ଓ ତିନ୍ଦୁକ ବୃକ୍ଷରେ, ଏବଂ ନାଳିକେର, କପିତ୍ଥ, ଖର୍ଜୁର ଓ ପନସ (କଠାଳ) ବୃକ୍ଷରେ ସମସ୍ତଦିଗରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Verse 22

नानाद्रुमलताकीर्णं नानावल्लीभिरावृतम् । सपुष्पं फलितं कान्तं वनं चैत्ररथं यथा

ନାନା ପ୍ରକାର ଦ୍ରୁମ ଓ ଲତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ବିଭିନ୍ନ ବଲ୍ଲୀରେ ଆବୃତ, ପୁଷ୍ପିତ ଓ ଫଳିତ ସେଇ କାନ୍ତିମୟ ବନ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଚୈତ୍ରରଥ ଉପବନ ପରି ଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 23

जलाश्रयैस्तु विपुलैः पद्मिनीखण्डमण्डितम् । सितोत्पलैश्च संछन्नं नीलपीतैः सितारुणैः

ସେଇ ବନ ବିଶାଳ ଜଳାଶୟ ଓ ପଦ୍ମିନୀ-ଖଣ୍ଡରେ ମଣ୍ଡିତ ଥିଲା; ଶ୍ୱେତ ଉତ୍ପଳରେ ଆଛାଦିତ, ଏବଂ ନୀଳ, ପୀତ, ଶ୍ୱେତ ଓ ଅରୁଣ ବର୍ଣ୍ଣର ପଦ୍ମରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।

Verse 24

हंसकारण्डवाकीर्णं चक्रवाकोपशोभितम् । आडीकाकबलाकाभिः सेवितं कोकिलादिभिः

ସେଇ ବନ ହଂସ ଓ କାରଣ୍ଡବ ପକ୍ଷୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀରେ ଶୋଭିତ, ଏବଂ ଆଡୀକା, ବଲାକା (ବଗୁଳା) ଓ କୋକିଳାଦି ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ଥିଲା।

Verse 25

सिंहैर्व्याघ्रैर्वराहैश्च गजैश्चैव महोत्कटैः । महिषैश्च महाकायैः कुरङ्गैश्चित्रकैः शशैः

ସେଇ ବନରେ ସିଂହ, ବ୍ୟାଘ୍ର ଓ ବରାହ, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରବଳ ଗଜମାନେ ବାସ କରୁଥିଲେ; ମହାକାୟ ମହିଷ, ଏବଂ କୁରଙ୍ଗ, ଚିତ୍ରକ (ଚିତଳ ହରିଣ) ଓ ଶଶ (ଖରଗୋଶ) ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ।

Verse 26

गण्डकैश्चैव खड्गैश्च गोमायुसुरभी युतम् । सारङ्गैर्मल्लकैश्चैव द्विपदैश्च चतुष्पदैः

ସେହି ବନ ଗଣ୍ଡକ ଓ ଖଡ୍ଗ ପ୍ରଭୃତି ପଶୁମାନେ, ଗୋମାୟୁ (ଶିଆଳ) ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜୀବମାନେ, ଏବଂ ସାରଙ୍ଗ ଓ ମଲ୍ଲକ ହରିଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା; ସେଠାରେ ଦ୍ୱିପଦ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଥିଲେ।

Verse 27

तथाच कोकिलाकीर्णं मनःकान्तं सुशोभितम् । जीवंजीवकसंघैश्च नानापक्षिसमायुतम्

ସେହିପରି ସେ ବନ କୋକିଳାମାନେ ଦ୍ୱାରା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ—ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ ଅତି ଶୋଭାମୟ; ଜୀବଂଜୀବକ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଦଳ ଓ ନାନାପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀମାନେ ସହିତ ସମାୟୁତ ଥିଲା।

Verse 28

दुःखशोकविनिर्मुक्तं सत्त्वोत्कटमनोरमम् । क्षुत्तृषारहितं कान्तं सर्वव्याधिविवर्जितम्

ସେହି ସ୍ଥାନ ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲା; ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣର ପ୍ରାବଳ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋରମ ଓ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା; ଭୁଖ-ତୃଷ୍ଣାରହିତ, କାନ୍ତିମୟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବ୍ୟାଧିରୁ ବିବର୍ଜିତ ଥିଲା।

Verse 29

सिंहीस्तनं पिबन्त्यत्र कुरंगाः स्नेहसंयुतम् । मार्जारमूषकौ चोभाववलेहत उन्मुखौ

ସେଠାରେ କୁରଙ୍ଗ (ହରିଣ) ସ୍ନେହସଂଯୁକ୍ତ ସିଂହୀର ସ୍ତନରୁ ଦୁଧ ପିଉଥିଲେ; ଏବଂ ବିଲେଇ ଓ ମୂଷା—ଦୁହେଁ—ବୈର ବିନା ଉପରକୁ ମୁହଁ କରି (ଆହାର) ଚାଟୁଥିଲେ।

Verse 30

पञ्चास्याः पोतकेभाश्च भोगिनस्तु कलापिनः । दृष्ट्वा तद्विपिनं रम्यं प्रविष्टाः पाण्डुनन्दनाः

ସେହି ରମ୍ୟ ବିପିନକୁ ଦେଖି—ଯେଉଁଠାରେ ସିଂହ, ହାତୀର ପୋତକ, ଭୋଗୀ (ସର୍ପ) ଏବଂ କଲାପୀ (ମୟୂର) ମଧ୍ୟ ବସୁଥିଲେ—ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନମାନେ ସେଥିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 31

मार्कण्डं दृष्टवांस्तत्र तरुणादित्यसन्निभम् । ऋषिभिः सेव्यमानं तु नानाशास्त्रविशारदैः

ସେଠାରେ ସେମାନେ ଯୁବ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ନାନା ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ।

Verse 32

कुलीनैः सत्त्वसम्पन्नैः शौचाचारसमन्वितैः । धीसंगतैः क्षमायुक्तैस्त्रिसंध्यं जपतत्परैः

ସେ ସ୍ଥାନ କୁଳୀନ, ସତ୍ତ୍ୱସମ୍ପନ୍ନ, ଶୌଚ ଓ ସଦାଚାରରେ ନିଷ୍ଠ, ମନୋନିଗ୍ରହୀ, କ୍ଷମାଶୀଳ ଏବଂ ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ୟା ଜପରେ ତତ୍ପର ଲୋକମାନଙ୍କରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Verse 33

ऋग्यजुःसामविहितैर्मन्त्रैर्होमपरायणैः । केचित्पञ्चाग्निमध्यस्थाः केचिदेकान्तसंस्थिताः

କେହି ଋଗ୍-ଯଜୁଃ-ସାମରେ ବିହିତ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ହୋମରେ ପରାୟଣ ଥିଲେ; କେହି ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ମଧ୍ୟରେ ତପ କରୁଥିଲେ, ଆଉ କେହି ଏକାନ୍ତରେ ସ୍ଥିର ଥିଲେ।

Verse 34

ऊर्ध्वबाहुनिरालम्बा आदित्यभ्रमणाः परे । सायंप्रातर्भुजश्चान्ये एकाहारास्तथा परे

କେହି ଆଶ୍ରୟ ବିନା ହାତ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ; କେହି ଆଦିତ୍ୟ-ଭ୍ରମଣ ନିୟମ କରୁଥିଲେ। କେହି ସାୟଂ ଓ ପ୍ରାତଃ ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ, ଆଉ କେହି ଏକାହାର ବ୍ରତ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ।

Verse 35

द्वादशाहात्तथा चान्ये अन्ये मासार्धभोजनाः । दर्शे दर्शे तथा चान्ये अन्ये शैवालभोजनाः

କେହି ବାରୋ ଦିନ ପରେ ମାତ୍ର ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ, କେହି ଅର୍ଧମାସରେ ଥରେ। କେହି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦର୍ଶେ (ଅମାବାସ୍ୟାରେ) ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ, ଆଉ କେହି ଶୈବାଳ ଆଦି ଜଳଜ ଉଦ୍ଭିଦରେ ନିର୍ବାହ କରୁଥିଲେ।

Verse 36

पिण्याकमपरेऽभुजन् केचित्पालाशभोजनाः । अपरे नियताहारा वायुभक्ष्याम्बुभोजनाः

କେହି ପିଣ୍ୟାକ (ତେଲଖୋଳ) ଭୋଜନ କଲେ, କେହି ପଲାଶପତ୍ର-ଭୋଜନରେ ନିର୍ବାହ କଲେ। ଅନ୍ୟେ ନିୟତାହାରୀ—କେହି ବାୟୁକୁ ଆହାର ମାନି, କେହି କେବଳ ଜଳମାତ୍ରରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 37

एवंभूतैस्तथा वृद्धैः सेव्यते मुनिपुंगवैः । ततो धर्मसुतः श्रीमानाश्रमं तं प्रविश्य सः

ଏପରି ମୁନିପୁଙ୍ଗବ ଓ ବୃଦ୍ଧ ମହର୍ଷିମାନଙ୍କ ସେବାରେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ପରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଧର୍ମସୁତ ସେଇ ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

Verse 38

दृष्ट्वा मुनिवरं शान्तं ध्यायमानं परं पदम् । प्रादक्षिण्येन सहसा दण्डवत्पतितोऽग्रतः

ପରମ ପଦକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା ଶାନ୍ତ ମୁନିବରଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଆଗରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମରେ ପଡ଼ିଲେ।

Verse 39

भक्त्यानुपतितं दृष्ट्वा चिरादादाय लोचनम् । को भवानित्युवाचेदं धर्मं धीमानपृच्छत

ଭକ୍ତିରେ ପଡ଼ିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମୁନି ଦୃଷ୍ଟି ଉଠାଇ ଧର୍ମାନୁସାରେ ପଚାରିଲେ—“ତୁମେ କିଏ?”

Verse 40

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दारकस्तत्समीपगः । आहायं धर्मराजस्ते दर्शनार्थं समागतः

ସେ କଥା ଶୁଣି ନିକଟରେ ଥିବା ବାଳକ କହିଲା—“ଏହିଜଣ ଧର୍ମରାଜ; ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନାର୍ଥେ ଆସିଛନ୍ତି।”

Verse 41

तच्छ्रुत्वादारकेणोक्तं वचनं प्राह सादरः । एह्येहि वत्सवत्सेति किंचित्स्थानाच्चलन्मुनिः । तं तु स्नेहादुपाघ्राय आसने उपवेशयत्

ବାଳକର କଥା ଶୁଣି ମୁନି ସାଦରେ କହିଲେ—“ଆ, ଆ, ବତ୍ସ!” ପରେ ସ୍ଥାନରୁ ଅଳ୍ପ ଉଠି ସ୍ନେହରେ ତାହାର ମସ୍ତକ ଘ୍ରାଣ କରି (ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ) ଆସନରେ ବସାଇଲେ।

Verse 42

उपविष्टे सभायां तु पूजां कृत्वा यथाविधि । वन्यैर्धान्यैः फलैर्मूलै रसैश्चैव पृथग्विधैः

ସଭାରେ ସେ ବସିବା ପରେ ସେମାନେ ବିଧିମତେ ପୂଜା କଲେ ଏବଂ ବନ୍ୟ ଧାନ୍ୟ, ଫଳ, କନ୍ଦମୂଳ ଓ ନାନାପ୍ରକାର ରସ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 43

पाण्डवा ब्राह्मणैः सार्द्धं यथायोग्यं प्रपूजिताः । मुहूर्तादथ विश्रम्य धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः

ପାଣ୍ଡବମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହିତ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ପରେ କିଛିକ୍ଷଣ ବିଶ୍ରାମ କରି ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର…

Verse 44

पृच्छति स्म मुनिश्रेष्ठं कौतूहलसमन्वितः । भगवन्सर्वलोकानां दीर्घायुस्त्वं मतो मम

କୌତୁହଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—“ଭଗବନ୍, ମୋ ମତରେ ଆପଣ ସମସ୍ତ ଲୋକମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘାୟୁ।”

Verse 45

सप्तकल्पानशेषेण कथयस्व ममानघ । कल्पक्षयेऽपि लोकस्य स्थावरस्येतरस्य च

“ହେ ଅନଘ, ମୋତେ ସାତ କଳ୍ପର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କହ; ଏବଂ କଳ୍ପକ୍ଷୟ ସମୟରେ ଲୋକର ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଯେ ଗତି ହୁଏ, ସେଥିକୁ ମଧ୍ୟ ବିସ୍ତାରରେ କହ।”

Verse 46

न विनष्टोऽसि विप्रेन्द्र कथं वा केन हेतुना । गङ्गाद्याः सरितः सर्वाः समुद्रान्ताश्च या मुने

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର! ତୁମେ ବିନଷ୍ଟ ହୋଇନାହ—କିପରି, କେଉଁ କାରଣରୁ? ଏବଂ ହେ ମୁନେ! ଗଙ୍ଗାଦି ସମୁଦ୍ରାନ୍ତ ସମସ୍ତ ନଦୀମାନଙ୍କର କ’ଣ ହେଲା?

Verse 47

तासां मध्ये स्थिताः काः स्वित्काश्चैव प्रलयं गताः । का नु पुण्यजला नित्यं कानु न क्षयमागता

ସେହି ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଗୁଡ଼ିଏ ଅବସ୍ଥିତ, କେଉଁଗୁଡ଼ିଏ ପ୍ରଳୟକୁ ଗଲା? କେଉଁଟି ନିତ୍ୟ ପୁଣ୍ୟଜଳ, ଏବଂ କେଉଁଟି କ୍ଷୟକୁ ପାଉନାହିଁ?

Verse 48

एतत्कथय मे तात प्रसन्नेनान्तरात्मना । श्रोतुमिच्छाम्यशेषेण ऋषिभिः सह बान्धवैः

ହେ ତାତ! ପ୍ରସନ୍ନ ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ ଦୟାକରି ଏହା ମୋତେ କହ। ମୁଁ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହ ଓ ମୋ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ସହ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି।

Verse 49

श्रीमार्कण्डेय उवाच । साधुसाधु महाप्राज्ञ धर्मपुत्र युधिष्ठिर । कथयामि यथा न्यायं यत्पृच्छसि ममानघ

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ସାଧୁ, ସାଧୁ! ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଧର୍ମପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ହେ ଅନଘ! ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଛ, ତାହାକୁ ମୁଁ ନ୍ୟାୟସମ୍ମତ ପରମ୍ପରାନୁସାରେ ଯଥାବିଧି କହିବି।

Verse 50

सर्वपापहरं पुण्यं पुराणं रुद्रभाषितम् । यः शृणोति नरो भक्त्या तस्य पुण्यफलं शृणु

ରୁଦ୍ର ଭାଷିତ ଏହି ପୁଣ୍ୟ ପୁରାଣ ସମସ୍ତ ପାପ ହରଣ କରେ। ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ଏହା ଶୁଣେ, ତାହାର ପୁଣ୍ୟଫଳ ଏବେ ଶୁଣ।

Verse 51

अश्वमेध सहस्रेण वाजपेयशतेन च । तत्फलं समवाप्नोति राजन्नास्त्यत्र संशयः

ହେ ରାଜନ୍, ସହସ୍ର ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଶତ ବାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ସମାନ ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ, ସେହି ଫଳ ସେ ପାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 52

ब्रह्मघ्नश्च सुरापी च स्तेयी गोघ्नश्च यो नरः । मुच्यते सर्वपापेभ्यो रुद्रस्य वचनं यथा

ବ୍ରାହ୍ମଣହତ୍ୟାକାରୀ, ସୁରାପୀ, ଚୋର କିମ୍ବା ଗୋହତ୍ୟାକାରୀ ନର ମଧ୍ୟ—ରୁଦ୍ରଙ୍କ ବଚନାନୁସାରେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 53

गङ्गा तु सरितां श्रेष्ठा तथा चैव सरस्वती । कावेरी देविका चैव सिन्धुः सालकुटी तथा

ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗା ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏହିପରି ସରସ୍ୱତୀ, କାବେରୀ, ଦେବିକା, ସିନ୍ଧୁ ଓ ସାଲକୁଟୀ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର।

Verse 54

सरयूः शतरुद्रा च मही चर्मिलया सह । गोदावरी तथा पुण्या तथैव यमुना नदी

ସରୟୂ, ଶତରୁଦ୍ରା, ଚର୍ମିଲା ସହିତ ମହୀ, ପୁଣ୍ୟ ଗୋଦାବରୀ ଏବଂ ଯମୁନା ନଦୀ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର।

Verse 55

पयोष्णी च शतद्रुश्च तथा धर्मनदी शुभा । एताश्चान्याश्च सरितः सर्वपापहराः स्मृताः

ପୟୋଷ୍ଣୀ, ଶତଦ୍ରୁ ଏବଂ ଶୁଭ ଧର୍ମନଦୀ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର। ଏହିମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ନଦୀମାନେ ସର୍ବପାପହରା ବୋଲି ସ୍ମୃତ।

Verse 56

किं तु ते कारणं तात वक्ष्यामि नृपसत्तम । समुद्राः सरितः सर्वाः कल्पे कल्पे क्षयं गताः

କିନ୍ତୁ ହେ ତାତ, ହେ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହାର କାରଣ ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ ସମସ୍ତ ସମୁଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ନଦୀ ପ୍ରଳୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 57

सप्तकल्पक्षये क्षीणे न मृता तेन नर्मदा । नर्मदैकैव राजेन्द्र परं तिष्ठेत्सरिद्वरा

ସାତ କଳ୍ପର ପ୍ରଳୟ-କ୍ଷୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନର୍ମଦା ନଶ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ। ତେଣୁ ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ନର୍ମଦା ଏକାଇ ପରମ ଭାବେ ଅବିଚଳ ରହେ—ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 58

तोयपूर्णा महाभाग मुनिसंघैरभिष्टुता । गंगाद्याः सरितश्चान्याः कल्पे कल्पे क्षयं गताः

ହେ ମହାଭାଗ, ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ମୁନିସଂଘମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ଆଦି ଅନ୍ୟ ନଦୀମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କଳ୍ପରେ ପ୍ରଳୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 59

एषा देवी पुरा दृष्टा तेन वक्ष्यामि तेऽनघ

ଏହି ଦେବୀ ପୁରାତନ କାଳରେ ଦର୍ଶିତ ହୋଇଥିଲେ; ତେଣୁ ହେ ଅନଘ, ମୁଁ ତୁମକୁ ତାଙ୍କର କଥା କହିବି।