Adhyaya 191

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । सिद्धेश्वरं ततो गच्छेत्तस्यैव तु समीपतः । अमृतस्रावि तल्लिङ्गमाद्यं स्वायम्भुवं तथा

ଶ୍ରୀ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ତତଃ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଯିବା ଉଚିତ; ତାହାର ସମୀପରେ ଅମୃତଧାରା ସ୍ରବଣ କରୁଥିବା ସେଇ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି—ଆଦି ଓ ସ୍ୱୟଂଭୂ।

Verse 2

दृष्टमात्रेण येनेह ह्यनृणो जायते नरः । पुरा वर्षशतं साग्रमाराध्य परमेश्वरम्

ଏହାର କେବଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ଏଇ ଲୋକରେ ମନୁଷ୍ୟ ଋଣମୁକ୍ତ ହୁଏ। ପୁରାତନ କାଳରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶତବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ଆରାଧନା କରି (ଏହି ମହିମା ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା)।

Verse 3

प्राप्नुयुः परमां सिद्धिमादित्या द्वादशैव तु । अतः सिद्धेश्वरः प्रोक्तः सिद्धिदः सिद्धिकाङ्क्षिणाम्

ସେଠାରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ତେଣୁ ସେ ‘ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର’ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି—ସିଦ୍ଧିକାମୀମାନଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା।

Verse 4

युधिष्ठिर उवाच । कथं सिद्धेश्वरे प्राप्ताः सिद्धिं देवा द्विजोत्तम । आदित्या इति यच्चोक्तं तन्मे विस्मापनं कृतम्

ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ଦେବମାନେ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରରେ କିପରି ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ? ଏବଂ ‘ଆଦିତ୍ୟ’ ବିଷୟରେ ଆପଣ କହିଥିବା କଥା ମୋତେ ବିସ୍ମିତ କରିଦେଲା।

Verse 5

तपस्युग्रे व्यवसिता आदित्याः केन हेतुना । सम्प्राप्तास्तु द्विजश्रेष्ठ सिद्धिं चैवाभिलाषिकीम्

ଆଦିତ୍ୟମାନେ କେଉଁ କାରଣରୁ ଘୋର ତପସ୍ୟାରେ ନିୟୁକ୍ତ ହେଲେ? ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ଇଚ୍ଛିତ ସିଦ୍ଧି କିପରି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ?

Verse 6

संक्षिप्य तु मया पृष्टं विस्तराद्द्विज शंस मे

ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ପଚାରିଛି; ହେ ଦ୍ୱିଜ, ତାହାକୁ ବିସ୍ତାରରେ ମୋତେ କହ।

Verse 7

मार्कण्डेय उवाच । अदितेर्द्वादशादित्या जाताः शक्रपुरोगमाः । इन्द्रो धाता भगस्त्वष्टा मित्रोऽथ वरुणोऽर्यमा

ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ଅଦିତିଠାରୁ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଅଗ୍ରଣୀ ଥିବା ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ: ଇନ୍ଦ୍ର, ଧାତା, ଭଗ, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ମିତ୍ର, ବରୁଣ ଓ ଅର୍ୟମା।

Verse 8

विवस्वान्सविता पूषा ह्यंशुमान्विष्णुरेव च । त इमे द्वादशादित्या इच्छन्तो भास्करं पदम्

ତଥା ବିବସ୍ୱାନ, ସବିତା, ପୂଷା, ଅଂଶୁମାନ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ଭାସ୍କରଙ୍କ ପରମ ପଦକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ।

Verse 9

नर्मदातटमाश्रित्य तपस्युग्रे व्यवस्थिताः । सिद्धेश्वरे महाराज काश्यपेयैर्महात्मभिः

ନର୍ମଦା ତଟକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ହେ ମହାରାଜ, କାଶ୍ୟପବଂଶୀ ସେଇ ମହାତ୍ମାମାନେ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରରେ ଘୋର ତପସ୍ୟାରେ ନିୟୁକ୍ତ ହେଲେ।

Verse 10

परा सिद्धिरनुप्राप्ता द्वादशादित्यसंज्ञितैः । स्थापितश्च जगद्धाता तस्मिंस्तीर्थे दिवाकरः

ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦେବମାନେ ପରମ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ଏବଂ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ଜଗଦ୍ଧାତା ଦିବାକର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ।

Verse 11

स्वकीयांशविभागेन द्वादशादित्यसंज्ञितैः । तदाप्रभृति तत्तीर्थं राजन्ख्यातिं गतं भुवि

ନିଜ ନିଜ ଅଂଶର ବିଭାଗଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ହେ ରାଜନ୍, ସେହି ସମୟରୁ ସେ ତୀର୍ଥ ପୃଥିବୀରେ ଖ୍ୟାତିଲାଭ କଲା।

Verse 12

प्रलये समनुप्राप्ते ह्यादित्या द्वादशैव ते । द्वादशादित्यतो राजन् सम्भवन्ति युगक्षये

ହେ ରାଜନ୍! ପ୍ରଳୟ ଆସିଲେ ସେହି ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି; ଯୁଗାନ୍ତେ ଦ୍ୱାଦଶ-ଆଦିତ୍ୟରୂପେ ସମ୍ଭବନ୍ତି।

Verse 13

इन्द्रस्तपति पूर्वेण धाता चैवाग्निगोचरे । गभस्तिपतिर्वै याम्ये त्वष्टा नैरृतदिङ्मुखः

ଇନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ବଦିଗରେ ତପନ କରନ୍ତି, ଧାତା ଆଗ୍ନେୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦୀପ୍ତିମାନ; ଦକ୍ଷିଣେ ଗଭସ୍ତିପତି, ନୈଋତ୍ୟ ଦିଗମୁଖେ ତ୍ୱଷ୍ଟା ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 14

वरुणः पश्चिमे भागे मित्रस्तु वायवे तथा । विष्णुश्च सौम्यदिग्भागे विवस्वानीशगोचरे

ବରୁଣ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ, ମିତ୍ର ବାୟବ୍ୟ (ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ) ଅଞ୍ଚଳରେ; ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବିଷ୍ଣୁ, ଏବଂ ଈଶାନ (ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ) ଅଞ୍ଚଳରେ ବିବସ୍ୱାନ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 15

ऊर्ध्वतश्चैव सविता ह्यधः पूषा विशोषयन् । अंशुमांस्तु तथा विष्णुर्मुखतो निर्गतं जगत्

ଉପରେ ସବିତା ବିରାଜନ୍ତି, ତଳେ ପୂଷା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଶୋଷଣ କରନ୍ତି; ଏହିପରି ଅଂଶୁମାନ ଓ ବିଷ୍ଣୁ—ତାଙ୍କ ତେଜରେ ମୁଖରୁ ଜଗତ ପ୍ରକଟ ହୁଏ।

Verse 16

प्रदहन्वै नरश्रेष्ठ बभ्रमुश्च इतस्ततः । यथैव ते महाराज दहन्ति सकलं जगत्

ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ ଏଠି-ସେଠି ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି; ହେ ମହାରାଜ, ସେହିପରି ସେମାନେ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଦହନ କରନ୍ତି।

Verse 17

तथैव द्वादशादित्या भक्तानां भावसाधनाः । प्रातरुत्थाय यः स्नात्वा द्वादशादित्यसंज्ञितम्

ସେହିପରି ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଭକ୍ତିଭାବ ସାଧନର ଉପାୟ ହୁଅନ୍ତି। ଯେ ପ୍ରାତଃକାଳେ ଉଠି ସ୍ନାନ କରି ‘ଦ୍ୱାଦଶାଦିତ୍ୟ’ ନାମକ ଦେବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ…

Verse 18

पश्यते देवदेवेशं शृणु तस्यैव यत्फलम् । वाचिकं मानसं पापं कर्मजं यत्पुराकृतम्

…ଏବଂ ଦେବଦେବେଶଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରେ—ତାହାର ଫଳ ଶୁଣ। ବାଣୀରେ, ମନରେ, କିମ୍ବା କର୍ମଜ ଭାବେ ପୂର୍ବେ କରାଯାଇଥିବା ଯେ କୌଣସି ପାପ…

Verse 19

नश्यते तत्क्षणादेव द्वादशादित्यदर्शनात् । प्रदक्षिणं तु यः कुर्यात्तस्य देवस्य भारत

…ସେ ସବୁ ଦ୍ୱାଦଶାଦିତ୍ୟଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ସେଇ କ୍ଷଣରେ ନଶିଯାଏ। ହେ ଭାରତ, ଯେ ଜଣେ ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରେ…

Verse 20

प्रदक्षिणीकृता तेन पृथिवी नात्र संशयः । तत्र तीर्थे तु सप्तम्यामुपवासेन यत्फलम्

ସେହି କର୍ମଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ ନିଜେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କୃତା ହେଲା ପରି ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏବେ ସେହି ତୀର୍ଥରେ ସପ୍ତମୀ ଦିନ ଉପବାସର ଯେ ଫଳ (ତାହା କୁହାଯାଉଛି)।

Verse 21

अन्यत्र सप्तसप्तम्यां लभन्ति न लभन्ति च । षष्ठ्यां वारे दैनकरे द्वादशादित्यदर्शनात्

ଅନ୍ୟତ୍ର ‘ସପ୍ତ-ସପ୍ତମୀ’ ଯୋଗରେ ଲୋକେ ସେହି ଫଳ ପାଇବେ କିମ୍ବା ନ ପାଇବେ। କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଷଷ୍ଠୀ ଦିନ, ରବିବାରେ, ଦ୍ୱାଦଶାଦିତ୍ୟଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ପୁଣ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ।

Verse 22

प्रदक्षिणं तु यः कुर्यात्तस्य पापं तु नश्यति । अरोगी सप्तजन्मानि भवेद्वै नात्र संशयः

ଯେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରେ, ତାହାର ପାପ ନଶିଯାଏ। ସେ ସାତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିରୋଗୀ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 23

यस्तु प्रदक्षिणशतं दद्याद्भक्त्या दिने दिने । दद्रूपिटककुष्ठानि मण्डलानि विचर्चिकाः

ଯେ ଭକ୍ତିରେ ଦିନେ ଦିନେ ଶତ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରେ/ଅର୍ପଣ କରେ, ତାହାର ଦଦ୍ରୁ (ଦାଦ), ପିଟକ (ଫୋଡା), କୁଷ୍ଠ, ମଣ୍ଡଳ (ଚକ୍ରାକାର ଦାଗ), ବିଚର୍ଚିକା (ଏକ୍ଜିମା) ଆଦି ରୋଗ ଶାନ୍ତ ହୁଏ।

Verse 24

नश्यन्ति व्याधयः सर्वे गरुडेनेव पन्नगाः । पुत्रप्राप्तिर्भवेत्तस्य षष्ट्या वासरसेवनात्

ଗରୁଡଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସର୍ପମାନେ ଯେପରି ନଶିଯାନ୍ତି, ସେପରି ସମସ୍ତ ବ୍ୟାଧି ନଶିଯାଏ। ଷାଠିଏ ଦିନ ଏହି ସେବା/ବ୍ରତ କଲେ ତାହାର ପୁତ୍ରପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।

Verse 191

अध्याय

ଅଧ୍ୟାୟ (ଅଧ୍ୟାୟ-ସୀମା ସୂଚକ ଲେଖକ-ଚିହ୍ନ)।