Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 28

Devanagari script

वाचिकं मानसं पापं कर्मजं यत्पुरा कृतम् । स्नानमात्रात्तु राजेन्द्र तत्र तीर्थे प्रणश्यति

Transliteration

vācikaṃ mānasaṃ pāpaṃ karmajaṃ yatpurā kṛtam | snānamātrāttu rājendra tatra tīrthe praṇaśyati

Translation

ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ବାଣୀ, ମନ ଓ କର୍ମଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବେ କୃତ ଯେ କୌଣସି ପାପ, ସେହି ତୀର୍ଥରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରରେ ନଶିଯାଏ।

Word by Word

• वाचिकम्: verbal
• वाचिकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वाचिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; 'पापम्' विशेषणम्

• मानसम्: mental
• मानसम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मानस (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; 'पापम्' विशेषणम्

• पापम्: sin
• पापम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; कर्ता (of 'pranaśyati')

• कर्मजम्: born of actions
• कर्मजम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कर्म + ज (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (कर्मणः जातम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; 'पापम्' विशेषणम्

• यत्: which
• यत्: Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; सम्बन्धसूचकः; 'पापम्' प्रति निर्देशः

• पुरा: formerly
• पुरा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (adverb: formerly)

• कृतम्: done, committed
• कृतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्तम् (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; 'यत्/पापम्' विशेषणम्

• स्नानमात्रात्: from mere bathing
• स्नानमात्रात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: स्नान + मात्र (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (स्नानस्य मात्रम्); नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचनम्; अपादान (from)

• तु: indeed
• तु: Sambandha/Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः (particle)

• राजेन्द्र: O lord of kings
• राजेन्द्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (राज्ञाम् इन्द्रः); पुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचनम्

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम्

• तीर्थे: in the sacred ford/place
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचनम्; अधिकरण

• प्रणश्यति: is destroyed, vanishes
• प्रणश्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + नश् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Mārkaṇḍeya (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Candrahāsya

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: A king (rājendra)

Visual Art Cues

Scene: A solitary pilgrim enters the sacred water with closed eyes and folded hands; above, faint script-like bands represent speech, mind, and action dissolving into the water’s radiance.

Characters & Entities

• Candrahāsya (implied)
• Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Tīrtha-snānā is presented as a potent purifier that counteracts sins originating in thought, speech, and action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrtha at Candrahāsya (within Revā-khaṇḍa’s Narmadā context).

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing) at the tīrtha, highlighted as sufficient for purification.