Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 60

Devanagari script

एवं महत्पुण्यतमं च कल्पं पठन्ति शृण्वन्ति च ये द्विजेन्द्राः । महावराहस्य महेश्वरस्य दिने दिने ते विमला भवन्ति

Transliteration

evaṃ mahatpuṇyatamaṃ ca kalpaṃ paṭhanti śṛṇvanti ca ye dvijendrāḥ | mahāvarāhasya maheśvarasya dine dine te vimalā bhavanti

Translation

ହେ ଦ୍ୱିଜେନ୍ଦ୍ର! ଯେମାନେ ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଆଖ୍ୟାନକୁ ପଢ଼ନ୍ତି ଓ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ମହାବରାହସ୍ୱରୂପ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପବିତ୍ର କଥାଦ୍ୱାରା ଦିନେ ଦିନେ ବିମଳ ହୁଅନ୍ତି।

Word by Word

• एवम्: thus
• एवम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक (indeclinable adverb: thus)

• महत्-पुण्यतमम्: most greatly meritorious
• महत्-पुण्यतमम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक) + पुण्यतम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; कर्मधारयः—महच्च तत् पुण्यतमं च (neuter accusative singular adjective)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• कल्पम्: the kalpa (chapter/aeon)
• कल्पम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कल्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन (masculine accusative singular)

• पठन्ति: they recite/read
• पठन्ति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पठ् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन (present indicative, 3rd plural)

• शृण्वन्ति: they listen
• शृण्वन्ति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन (present indicative, 3rd plural)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम (relative pronoun: masculine nominative plural)

• द्विजेन्द्राः: chief Brahmins
• द्विजेन्द्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—द्विजानाम् इन्द्राः (masculine nominative plural)

• महावराहस्य: of the Great Boar (Varāha)
• महावराहस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + वराह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; कर्मधारयः—महान् वराहः (masculine genitive singular)

• महेश्वरस्य: of Maheśvara (Great Lord)
• महेश्वरस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; कर्मधारयः—महान् ईश्वरः (masculine genitive singular)

• दिने: on a day
• दिने: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन (neuter locative singular)

• दिने: day by day
• दिने: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; पुनरुक्ति—‘दिने दिने’ (neuter locative singular; repetition)

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम (demonstrative pronoun: ‘they/those’)

• विमलाः: pure
• विमलाः: Kartṛ-predicative (Subject complement/कर्तृसम्बन्धी विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-मल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (masculine nominative plural adjective)

• भवन्ति: become
• भवन्ति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन (present indicative, 3rd plural)

Speaker

Mārkaṇḍeya (inferred)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-māhātmya (textual tīrtha)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvijendra-s and general audience

Visual Art Cues

Scene: A learned brāhmaṇa recites from palm-leaf manuscripts to attentive listeners near a riverbank shrine; above, a symbolic vision of Maheśvara and Varāha indicates divine sanction of the narrative.

Characters & Entities

• Maheśvara (Śiva)
• Mahāvarāha (epithet)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śravaṇa (hearing) and pāṭha (recitation) of sacred Purāṇic narratives are themselves purifying disciplines.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The wider Revā-khaṇḍa tradition is endorsed; the verse focuses on textual merit rather than a single named tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Recite and listen to this kalpa/narrative regularly; its fruit is progressive purification.