Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 10

Devanagari script

पुनः पवित्रतां याति यथेदं क्षेत्रमुत्तमम् । तथा कुरु महेशान प्रसन्नो यदि शङ्कर

Transliteration

punaḥ pavitratāṃ yāti yathedaṃ kṣetramuttamam | tathā kuru maheśāna prasanno yadi śaṅkara

Translation

“ହେ ମହେଶାନ, ହେ ଶଙ୍କର, ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ଏହି ଉତ୍ତମ କ୍ଷେତ୍ର ପୁନର୍ବାର ପବିତ୍ରତା ପାଉ ଏମିତି କରନ୍ତୁ।”

Word by Word

• पुनः: again
• पुनः: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय (पुनरावृत्ति) — 'again'

• पवित्रताम्: to purity
• पवित्रताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पवित्रता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; गत्यर्थक्रियायां गन्तव्य-स्थिति

• याति: attains; goes
• याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; 'goes/attains'

• यथा: so that; as
• यथा: Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (उपमान/प्रकार) — 'as/so that'

• इदम्: this
• इदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• क्षेत्रम्: region
• क्षेत्रम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उत्तमम्: excellent; supreme
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (क्षेत्रम्)

• तथा: thus
• तथा: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (तदनुरूप) — 'thus/in that way'

• कुरु: do; make (it)
• कुरु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; 'do!'

• महेशान: O Maheśāna
• महेशान: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महेशान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; समासः—महा + ईशान

• प्रसन्नः: pleased; gracious
• प्रसन्नः: Karta (Predicate adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (त्वम्/शङ्कर)

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: अव्यय (शर्त/conditional particle) — 'if'

• शङ्कर: O Śaṅkara
• शङ्कर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शङ्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Bhṛgu

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pañcakrośa-kṣetra (unnamed here) in Revā-khaṇḍa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Bhṛgu, earnest and humble, petitions Śiva: hands folded, head slightly bowed; the five-krośa mandala behind begins to brighten, Vedic fire rekindling as a visual foreshadowing of restoration; Śiva’s aura remains calm and receptive.

Characters & Entities

• Bhṛgu
• Maheśāna (Śiva)
• Śaṅkara
• kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha’s sanctity is upheld through divine grace sought by sincere petition and righteous intent.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same Bhṛgu-kṣetra/pañcakrośa region in the Revā Khaṇḍa narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; it is a request for the Lord to establish means of purification.