Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

Devanagari script

सर्वसङ्गपरित्यागे चित्ते निर्विषयीकृते । अयुक्तं षष्टिसहस्राणां कर्तं मम विनाशनम्

Transliteration

sarvasaṅgaparityāge citte nirviṣayīkṛte | ayuktaṃ ṣaṣṭisahasrāṇāṃ kartaṃ mama vināśanam

Translation

ମୋର ଚିତ୍ତ ସର୍ବସଙ୍ଗ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ବିଷୟଶୂନ୍ୟ ହୋଇଥିବାବେଳେ, ଷଷ୍ଟି ସହସ୍ରଙ୍କ ବିନାଶର କର୍ତ୍ତା ହେବା ମୋ ପାଇଁ ଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।

Word by Word

• सर्वसङ्गपरित्यागे: in the abandonment of all attachments
• सर्वसङ्गपरित्यागे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व-सङ्ग-परित्याग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वेषां सङ्गानां परित्यागः)

• चित्ते: in the mind
• चित्ते: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• निर्विषयीकृते: made free from objects (objectless)
• निर्विषयीकृते: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्विषयी-कृ (कृ धातु)
• Form: कृदन्त (क्त/भूतकर्मणि), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘चित्ते’ इत्यस्य विशेषणम्

• अयुक्तम्: improper, not fitting
• अयुक्तम्: Predicate (Vidheyavisheshana/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अयुक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विधेय-विशेषणम्

• षष्टिसहस्राणाम्: of sixty thousand
• षष्टिसहस्राणाम्: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: षष्टि-सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; द्विगु-समासः (षष्टिः सहस्राणि)

• कर्तुम्: to do, to cause
• कर्तुम्: Kriya (Infinitive complement/क्रिया-पूर्तिः)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), परस्मैपदी; अर्थः—‘to do/make’

• मम: my
• मम: Shashthi-Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• विनाशनम्: destruction
• विनाशनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विनाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Speaker

Kapila (inferred from immediate context: his inner reflection is voiced)

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis/Śaunaka group (typical frame; not explicit here)

Visual Art Cues

Scene: A sage in deep dispassion sits in meditation, senses withdrawn; behind him a faint vision of a tragic mass-destruction he refuses to own, conveying moral recoil and renunciation.

Characters & Entities

• Kapila
• Ṣaṣṭi-sahasra (sixty thousand Sagara sons)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True renunciation implies freedom from violent agency; the purified mind seeks reconciliation and dharmic resolution.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

It prepares the ground for the glorification of Kāpila-tīrtha connected to Kapila’s purification acts.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual here; it expresses the ethical basis for undertaking prāyaścitta through tīrtha observances.